Πένθος σκόρπισε στον Μανταμάδο και σε ολόκληρη τη Λέσβο το απόγευμα της Δευτέρας 29 Ιουνίου, όταν έγινε γνωστό ότι ο Πρωτοπρεσβύτερος Ευστράτιος Δήσσος — γνωστός σε ολόκληρη την Ελλάδα ως παπα-Στρατής — εντοπίστηκε νεκρός να επιπλέει στη θαλάσσια περιοχή της Πεδής, στη βορειοανατολική Λέσβο. Ο ιερέας υπήρξε η ψυχή του ιστορικού προσκυνήματος των Παμμεγίστων Ταξιαρχών στον Μανταμάδο για περισσότερα από πενήντα χρόνια, αφήνοντας πίσω του ένα τεράστιο εκκλησιαστικό, φιλανθρωπικό και πολιτιστικό έργο. Η είδηση του θανάτου του «πάγωσε» αμέσως την τοπική κοινωνία, βυθίζοντας στο πένθος τόσο τους κατοίκους της Λέσβου όσο και την εκκλησιαστική κοινότητα σε πανελλήνιο επίπεδο.
Νεκρός στη θάλασσα ο παπα-Στρατής του Μανταμάδου
Αργά το απόγευμα της Δευτέρας 29 Ιουνίου, αρχές εντόπισαν τον Ευστράτιο Δήσσο να επιπλέει στη θαλάσσια περιοχή της Πεδής, στη βορειοανατολική Λέσβο. Παρά τις άμεσες προσπάθειες που ακολούθησαν για να τον επαναφέρουν στη ζωή, ήταν ήδη αργά. Ο ιερέας ήταν 88 ετών, γεννημένος στη Μήθυμνα στις 8 Νοεμβρίου 1938. Οι ακριβείς συνθήκες του θανάτου του παραμένουν αδιευκρίνιστες, με το περιστατικό να ερευνάται από το Λιμεναρχείο, ενώ έχει διαταχθεί νεκροψία-νεκροτομή προκειμένου να διαπιστωθούν τα αίτια.
Ο παπα-Στρατής αφιέρωσε τη ζωή του στην Εκκλησία από πολύ νωρίς. Το 1966 χειροτονήθηκε διάκονος και στη συνέχεια ιερέας, τοποθετούμενος αρχικά στην Πελόπη, ένα χωριό κοντά στον Μανταμάδο. Από τις 7 Ιουνίου 1970 ανέλαβε τη διακονία του στο προσκύνημα των Παμμεγίστων Ταξιαρχών, με το οποίο ταυτίστηκε για πάνω από πέντε δεκαετίες. Η παρουσία του στον χώρο υπήρξε σταθερή και αδιάλειπτη, καθιστώντας τον μια από τις πιο αναγνωρίσιμες μορφές της εκκλησιαστικής ζωής του νησιού. Οι πιστοί που επισκέπτονταν τον Ταξιάρχη τον γνώριζαν ως έναν άνθρωπο που ταύτισε κυριολεκτικά τη ζωή του με το προσκύνημα και την τοπική κοινωνία.
Πενήντα χρόνια φιλανθρωπίας, έργων και πολιτισμού
Ο παπα-Στρατής δεν περιορίστηκε στα ιερατικά του καθήκοντα, αλλά άφησε πίσω του ένα ευρύτατο έργο ανακαίνισης, φιλανθρωπίας και πολιτισμού. Μετά την τοποθέτησή του στο προσκύνημα, ανέλαβε μεγάλα έργα ανακαίνισης του Ναού των Παμμεγίστων Ταξιαρχών, αναβαθμίζοντας ουσιαστικά ένα από τα πιο γνωστά προσκυνήματα της Λέσβου. Έκτισε και λειτούργησε οικοτροφείο αριστούχων μαθητών Γυμνασίου, στηρίζοντας παιδιά και οικογένειες που διακρίνονταν σχολικά αλλά χρειάζονταν βοήθεια. Προχώρησε επίσης σε εργασίες αποκατάστασης του ποταμού που περνά δίπλα από το προσκύνημα, καθώς και σε μια σειρά τεχνικών έργων που βελτίωσαν τις υποδομές της ευρύτερης περιοχής.
Ιδιαίτερη θέση στη δράση του παπα-Στρατή κατείχε η φιλανθρωπία προς τους ηλικιωμένους. Ίδρυσε τη «Στέγη Αγάπης», όπου ηλικιωμένοι της περιοχής βρίσκουν καθημερινά δωρεάν τροφή και φροντίδα, μετατρέποντας τη φιλανθρωπία σε καθημερινή πράξη. Παράλληλα, μαζί με τον εφημέριο του ναού πατέρα Χρήστο, πρωτοστάτησε στη δημιουργία του γηροκομείου του Μανταμάδου, αξιοποιώντας πόρους της Εκκλησίας για να στηρίξει τους ηλικιωμένους της κοινότητας. Το κοινωνικό του έργο εκτεινόταν από τους μαθητές μέχρι τους ηλικιωμένους, αποδεικνύοντας ότι για εκείνον η Εκκλησία δεν ήταν μόνο λατρεία αλλά και διακονία προς τον άνθρωπο.
Ο Ευστράτιος Δήσσος ασχολήθηκε συστηματικά και με την ανάδειξη της τοπικής παράδοσης. Κατέγραψε την ιστορία και τα ήθη του Μανταμάδου, συνέγραψε βιβλία και ημερολόγια-λευκώματα αφιερωμένα στον τόπο, αποτυπώνοντας σελίδες της κοινωνικής και πολιτιστικής μνήμης που αλλιώς θα χάνονταν. Έτσι, ο παπα-Στρατής συνδύασε σε ένα πρόσωπο τον ιερέα, τον φιλάνθρωπο, τον κοινωνικό λειτουργό και τον χρονικογράφο του Μανταμάδου. Η πολύπλευρη δράση του χάρισε στο ιστορικό προσκύνημα παγκόσμια ακτινοβολία, όπως αναφέρουν όσοι τον γνώρισαν από κοντά.
Τιμητικές διακρίσεις και οικογένεια
Η πολυδεκαετής προσφορά του Ευστράτιου Δήσσου αναγνωρίστηκε επίσημα από την Εκκλησία σε πολλές περιστάσεις. Το 1978, ο αείμνηστος Μητροπολίτης Μηθύμνης Ιάκωβος του απένειμε το οφίκιο του Πρωτοπρεσβύτερου. Κατά τις δύο επισκέψεις που πραγματοποίησε ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος στην Καλλονή και στον Μανταμάδο, του απονεμήθηκε ο Σταυρός της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας, η ανώτατη τιμητική διάκριση του Οικουμενικού Πατριαρχείου, σε αναγνώριση της συνολικής προσφοράς του. Οι διακρίσεις αυτές αποτυπώνουν το μέγεθος της εκκλησιαστικής αναγνώρισης που απολάμβανε ο παπα-Στρατής καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του.
Στην προσωπική του ζωή, ο παπα-Στρατής είχε χάσει τη σύζυγό του, την πρεσβυτέρα, πριν από περίπου πέντε χρόνια. Αφήνει πίσω του τρία παιδιά: την Ελένη, τον Παναγιώτη, Αντιδήμαρχο σήμερα της Δυτικής Λέσβου, και τον Μιχαήλ-Άνθιμο, Αντιπεριφερειάρχη Βορείου Αιγαίου. Η οικογένειά του φέρει βαθιές ρίζες στη δημόσια ζωή της Λέσβου, με τα παιδιά του να συνεχίζουν — με διαφορετικό τρόπο — την παράδοση κοινωνικής παρουσίας που ο ίδιος όρισε ως πρότυπο. Η απώλεια του παπα-Στρατή αφήνει ένα τεράστιο κενό στη θρησκευτική και κοινωνική ζωή της Λέσβου, καθώς ολόκληρες γενιές τον γνώρισαν ως σταθερή παρουσία και σημείο αναφοράς στη ζωή τους.
Τι ακολουθεί: έρευνα για τα αίτια θανάτου
Οι ακριβείς συνθήκες κάτω από τις οποίες ο Ευστράτιος Δήσσος βρέθηκε νεκρός στη θάλασσα παραμένουν αδιευκρίνιστες. Το Λιμεναρχείο έχει αναλάβει την έρευνα του περιστατικού, ενώ έχει διαταχθεί νεκροψία-νεκροτομή για να διαπιστωθούν τα αίτια του θανάτου. Ώσπου να ολοκληρωθεί η ιατροδικαστική εξέταση, δεν είναι δυνατή καμία επίσημη ανακοίνωση σχετικά με το τι συνέβη στη θαλάσσια περιοχή της Πεδής. Η τοπική κοινωνία αναμένει τα αποτελέσματα, ενώ ο πόνος από τη φυσική απώλεια ενός ιερέα που χάρισε ολόκληρη τη ζωή του στους ανθρώπους του Μανταμάδου και της Λέσβου παραμένει πολύ ζωντανός.
