Η κατάρρευση πολυκατοικίας στην οδό Αλκμήνης στα Πετράλωνα σόκαρε τους κατοίκους της περιοχής, όταν το τετραόροφο κτίριο γκρεμίστηκε σαν πύργος από χαρτί, παρασύροντας μαζί του τους κόπους και τα όνειρα των ενοίκων του. Το περιστατικό δεν είχε ανθρώπινο τίμημα, ωστόσο κατέρριψε τις ψευδαισθήσεις όσων πιστεύουν ότι οι κάτοικοι των αστικών κέντρων ζουν σε απόλυτα ασφαλή κτίρια. Η κατάρρευση πολυκατοικίας στην Αθήνα επαναφέρει στη δημόσια συζήτηση τα ζητήματα της παλαιότητας, της ποιότητας κατασκευής και της στατικότητας του ελληνικού οικιστικού αποθέματος.
Η κατάρρευση πολυκατοικίας και το υπό διάλυση οικιστικό απόθεμα
Η τετραόροφη πολυκατοικία της οδού Αλκμήνης στα Πετράλωνα κατέρρευσε πλήρως, χωρίς όμως να προκληθούν τραυματισμοί ή απώλειες ζωών. Το γεγονός επιβεβαιώνει την έρευνα της εφημερίδας «Απογευματινή», η οποία είχε αποκαλύψει το υπό κατάρρευση οικιστικό απόθεμα της χώρας και την παντελή έλλειψη στατικών ελέγχων στα ιδιωτικά ακίνητα, τη στιγμή που έως σήμερα έχουν ελεγχθεί μόνο δημόσια κτίρια. Το μοναδικό στατιστικό στοιχείο που έχουν στη διάθεσή τους μηχανικοί, πολεοδόμοι και οι περιφέρειες και οι δήμοι είναι το ηλικιακό προφίλ των κατασκευών, το οποίο αποδεικνύεται ιδιαίτερα ανησυχητικό.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 70% των κτιρίων στην Ελλάδα έχει κατασκευαστεί πριν από το 1990, ενώ το 50% είναι προγενέστερο του 1970. Η απογραφή κτιρίων του 2021 αποτυπώνει με σαφήνεια το πρόβλημα: στην Επικράτεια καταγράφηκαν συνολικά 4.285.084 κτίρια, εκ των οποίων μόλις το 1,39% έχει κατασκευαστεί μετά το 2016. Αντίθετα, περίπου το 3,5% των κτιρίων είναι υπεραιωνόβια, δηλαδή προ του 1919. Συγκεκριμένα, προ του 1919 έχουν χτιστεί 149.166 κατοικίες, ενώ την περίοδο 1919-1945 κατασκευάστηκαν 300.313 κατοικίες. Τις επόμενες δεκαετίες οι αριθμοί αυξάνονται σημαντικά, με 604.540 κατοικίες την περίοδο 1946-1960, 658.514 την περίοδο 1961-1970 και 706.406 την περίοδο 1971-1980, δηλαδή στα χρόνια της μεγαλύτερης οικοδομικής έκρηξης στα αστικά κέντρα της χώρας.
Τι λένε οι μηχανικοί για τη στατικότητα των κτιρίων
Οι πολιτικοί μηχανικοί θεωρούν ότι η γενεσιουργός αιτία του προβλήματος στατικότητας δεν είναι μόνο η ηλικία, αλλά κυρίως η κακή συντήρηση των κτιρίων στο πέρασμα των χρόνων. Ο πρόεδρος του τμήματος Κεντρικής Μακεδονίας του ΤΕΕ, Ηλίας Περτζινίδης, είχε δηλώσει ήδη από τον περασμένο Φεβρουάριο πως «έχουμε ζητήσει έλεγχο σε όλες τις κατοικίες στη χώρα», επισημαίνοντας την ανάγκη για συστηματική καταγραφή και αξιολόγηση της κατάστασης των κτιρίων. Η δήλωση αυτή αποκτά ιδιαίτερο βάρος μετά την κατάρρευση πολυκατοικίας στα Πετράλωνα, καθώς επιβεβαιώνει τους φόβους που είχαν εκφραστεί για την κατάσταση του κτιριακού αποθέματος.
Πέρα από την ηλικία, σημαντικό ρόλο στη στατικότητα παίζει και το υλικό κατασκευής του σκελετού των κτιρίων. Σύμφωνα με τα στοιχεία της απογραφής, το 60,6% των κτιρίων, δηλαδή 2.596.725 κτίρια, έχουν κατασκευαστεί από μπετόν. Μόλις το 1,3% (56.434 κτίρια) έχει μεταλλικό σκελετό, το 1,5% (62.148 κτίρια) έχει κατασκευαστεί από άλλο υλικό, ενώ μόνο το 0,5% (21.320 κτίρια) είναι ξύλινης κατασκευής. Τα δεδομένα αυτά, σε συνδυασμό με το ηλικιακό προφίλ των κτιρίων, συνθέτουν μια εικόνα που απαιτεί άμεση προσοχή από τις αρμόδιες αρχές.
Η κατάρρευση πολυκατοικίας στα Πετράλωνα λειτουργεί πλέον ως προειδοποίηση για το σύνολο του οικιστικού αποθέματος της χώρας. Με το 70% των κτιρίων να έχει κατασκευαστεί πριν από το 1990 και την απουσία υποχρεωτικών ελέγχων στατικότητας στα ιδιωτικά ακίνητα, το ζήτημα της ασφάλειας των κατοίκων στα αστικά κέντρα παραμένει ανοιχτό. Οι μηχανικοί επαναλαμβάνουν το αίτημα για γενικευμένο έλεγχο των κατοικιών, ώστε να αποφευχθούν αντίστοιχα περιστατικά στο μέλλον.
