Σοβαρή ρήξη φαίνεται πως έχει προκύψει στις σχέσεις ΗΠΑ-Σαουδικής Αραβίας, με φόντο τον πόλεμο της Ουάσινγκτον κατά του Ιράν και τη διαχείριση της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ. Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, η Σαουδική Αραβία αρνήθηκε να επιτρέψει στις αμερικανικές δυνάμεις τη χρήση βάσεων και εναέριου χώρου για μια στρατιωτική επιχείρηση που στόχευε στην αποκατάσταση της ελευθερίας ναυσιπλοΐας στην περιοχή. Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε την ακύρωση του σχεδίου και άνοιξε ένα από τα μεγαλύτερα ρήγματα των τελευταίων ετών στις σχέσεις των δύο χωρών. Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν κρίσιμο ενεργειακό διάδρομο, από όπου διέρχεται μεγάλο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Η άρνηση του Ριάντ ανέτρεψε την «Επιχείρηση Ελευθερία»
Πάνω από 100 αμερικανικά στρατιωτικά αεροσκάφη είχαν ετοιμαστεί να απογειωθούν από βάσεις και πολεμικά πλοία στην ευρύτερη περιοχή, στο πλαίσιο της «Επιχείρησης Ελευθερία», γνωστής και ως «Project Freedom», με στόχο το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και τη συνοδεία εμπορικών πλοίων. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είχε δώσει εντολή για την επιχείρηση, ωστόσο η άρνηση του Ριάντ να παραχωρήσει τον εναέριο χώρο και τις βάσεις του, κρίσιμες για την υλοποίηση του σχεδίου, ανάγκασε την Ουάσινγκτον να το ακυρώσει.
Ο Τραμπ είχε τότε αποδώσει δημόσια την αναστολή της επιχείρησης στην πρόοδο των διαπραγματεύσεων με την Τεχεράνη. Ωστόσο, σύμφωνα με τη WSJ, το πραγματικό εμπόδιο ήταν η στάση της Σαουδικής Αραβίας, η οποία δεν ήθελε να εμπλακεί σε στρατιωτική κλιμάκωση που θα έφερνε τον πόλεμο πιο κοντά στα σύνορά της. Το Ριάντ φέρεται να φοβόταν πως η στρατιωτική πίεση των ΗΠΑ προς το Ιράν δεν θα οδηγούσε σε γρήγορη αποκλιμάκωση, αλλά σε αντίποινα εναντίον ενεργειακών εγκαταστάσεων, πλοίων και υποδομών στον Κόλπο, περιοχή στην οποία η Σαουδική Αραβία διαθέτει ζωτικά συμφέροντα.
Απειλές για αναχαιτιστικά και η «διπλωματική προσβολή» στον Ρούμπιο
Η στάση του Ριάντ προκάλεσε έντονη αντίδραση στον Λευκό Οίκο. Σύμφωνα με τη WSJ, Αμερικανοί αξιωματούχοι απείλησαν να αναστείλουν την παράδοση αναχαιτιστικών πυραύλων που η Σαουδική Αραβία χρησιμοποιεί για την άμυνά της απέναντι σε ιρανικά πυραύλους και drones. Η απειλή αυτή αναδεικνύει το βάθος της κρίσης, καθώς το βασίλειο εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από αμερικανικά συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας. Τελικά, το Ριάντ υποχώρησε και η επιχείρηση επανεκκίνησε στο παρασκήνιο, ωστόσο Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν πως η ζημιά στις διμερείς σχέσεις δεν αποκαταστάθηκε εύκολα.
Η ένταση αποτυπώθηκε και σε διπλωματικό επίπεδο. Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο ταξίδεψε πρόσφατα στον Κόλπο, επισκεπτόμενος τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν, τρεις χώρες που είχαν πληγεί περισσότερο από ιρανικά πλήγματα κατά τη διάρκεια του πολέμου, χωρίς ωστόσο να μεταβεί στο Ριάντ. Σαουδάραβες αξιωματούχοι ερμήνευσαν την απουσία αυτή ως σκόπιμη διπλωματική προσβολή, ενώ στελέχη της κυβέρνησης Τραμπ διέψευσαν κάτι τέτοιο, επικαλούμενοι θετική συνάντηση του Ρούμπιο με τον Σαουδάραβα υπουργό Εξωτερικών Φαϊσάλ μπιν Φαρχάν στο περιθώριο συνόδου του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου στο Μπαχρέιν. Λίγο νωρίτερα, ο πρίγκιπας διάδοχος της Σαουδικής Αραβίας Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν είχε απορρίψει πρόσκληση συμμετοχής στη σύνοδο κορυφής της Ομάδας των Επτά στη Γαλλία.
Οι ΗΠΑ εξετάζουν μείωση της στρατιωτικής παρουσίας στο Ριάντ
Ενόψει της συνεχιζόμενης απόστασης, οι Ηνωμένες Πολιτείες εξετάζουν πλέον το ενδεχόμενο να μειώσουν τη στρατιωτική τους παρουσία στη Σαουδική Αραβία, σύμφωνα με αξιωματούχους ενήμερους για τον σχεδιασμό. Παράλληλα, η Ουάσινγκτον φέρεται να δίνει μεγαλύτερο βάρος σε άλλες χώρες του Κόλπου, οι οποίες εμφανίστηκαν πιο πρόθυμες να στηρίξουν τις αμερικανικές επιχειρήσεις κατά τη διάρκεια της κρίσης. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και όλα τα κράτη-μέλη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου εξέδωσαν, ωστόσο, κοινή ανακοίνωση μετά τις συναντήσεις στο Μπαχρέιν, στην οποία επαναβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους στη μεταξύ τους συνεργασία. Το επεισόδιο, όπως το περιγράφει η WSJ, αποτελεί το μεγαλύτερο ρήγμα εδώ και χρόνια σε μια σχέση που έχει αποτελέσει τον ακρογωνιαίο λίθο της ασφάλειας στον Κόλπο επί δεκαετίες.
