Μια σημαντική ανατροπή καταγράφεται στα στοιχεία της ελληνικής μετανάστευσης, καθώς η επιστροφή Ελλήνων του εξωτερικού στην πατρίδα αυξάνεται σταθερά τα τελευταία χρόνια. Το εύρημα προκύπτει από τη διεθνή μελέτη «OECD Diaspora Review Greece», που εκπόνησε ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης σε συνεργασία με το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου. Η έρευνα παρουσιάστηκε σε ειδική κυβερνητική εκδήλωση και αποτυπώνει τη νέα δυναμική στη σχέση της Ελλάδας με τη διασπορά. Σύμφωνα με τα στοιχεία, η μεταναστευτική ροή αλλάζει σταδιακά κατεύθυνση τα τελευταία χρόνια.
Διαβάστε επίσης: Ο ΟΟΣΑ αποκαλύπτει αύξηση του brain gain στην Ελλάδα
Η επιστροφή Ελλήνων και τα ευρήματα του ΟΟΣΑ
Η μελέτη OECD Diaspora Review Greece προσφέρει μια ολοκληρωμένη χαρτογράφηση της ελληνικής διασποράς στα κράτη μέλη του ΟΟΣΑ, καταγράφοντας τις μεταναστευτικές τάσεις των τελευταίων δεκαετιών. Στην έρευνα αναλύονται το μέγεθος, η γεωγραφική κατανομή και η διαχρονική εξέλιξη των Ελλήνων που ζουν και εργάζονται στο εξωτερικό, καθώς και οι προθέσεις αποδημίας των πολιτών. Παράλληλα εξετάζονται τα δημογραφικά και κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά των μεταναστών και των οικογενειών τους, όπως το φύλο, η ηλικία και το επίπεδο εκπαίδευσης, στοιχεία που συνθέτουν την εικόνα του ανθρώπινου δυναμικού της διασποράς.
Ξεχωριστό κεφάλαιο της έρευνας αφιερώνεται στην ένταξη των Ελλήνων μεταναστών στην αγορά εργασίας των χωρών υποδοχής, με στοιχεία για την απασχόληση, την ανεργία και την κατανομή τους σε επαγγελματικούς κλάδους. Αναλύονται επίσης οι δεξιότητές τους, το φαινόμενο της υπερεκπαίδευσης και η επιχειρηματική τους δραστηριότητα. Η μελέτη εξετάζει ακόμη τη διεθνή κινητικότητα, το εκπαιδευτικό επίπεδο και την ερευνητική δραστηριότητα Ελλήνων φοιτητών και ερευνητών στο εξωτερικό, καταγράφοντας τη διάρκεια παραμονής τους και τις προοπτικές επιστροφής τους στην Ελλάδα.
Από το brain drain στο brain gain
Τα βασικά ευρήματα της έρευνας καταδεικνύουν ξεκάθαρη ανατροπή στις μεταναστευτικές τάσεις. Από το 2021 καταγράφεται σταθερή αύξηση του αριθμού των Ελλήνων πολιτών που επιλέγουν να επιστρέψουν στην Ελλάδα, ανατρέποντας τη ροή της προηγούμενης δεκαετίας. Χρονιά καμπή αναδεικνύεται το 2023, καθώς για πρώτη φορά από την έναρξη της οικονομικής κρίσης το 2009 το φαινόμενο του brain drain μετατρέπεται σε brain gain, με τους επιστρέφοντες να ξεπερνούν τους φεύγοντες.
Ειδικότερα, στη διετία 2023-2024 καταγράφηκε αποδημία 69.000 Ελλήνων, ενώ την ίδια περίοδο επέστρεψαν στην Ελλάδα 98.000 πολίτες, ισολογισμός που επιβεβαιώνει την αλλαγή πορείας. Η διαφορά αυτή, με τους επιστρέφοντες να ξεπερνούν κατά περίπου 29.000 τους αποδημούντες, καταγράφεται ως ένα από τα πιο ενθαρρυντικά στοιχεία της μελέτης. Η τάση αυτή συνδέεται, σύμφωνα με τα ευρήματα, με πολιτικές και πρακτικές που ενισχύουν την προσέλκυση και την επανένταξη των Ελλήνων της διασποράς.
Στρατηγικές αξιοποίησης του ανθρώπινου δυναμικού
Η έρευνα καταγράφει επίσης τις υφιστάμενες πολιτικές, καθώς και τις προτεινόμενες παρεμβάσεις που ενδέχεται να ενισχύσουν περαιτέρω τη σύνδεση της διασποράς με την Ελλάδα. Στόχος είναι η αξιοποίηση του ανθρώπινου κεφαλαίου που έχει αποκτηθεί στο εξωτερικό, μέσω εξειδικευμένων γνώσεων και εμπειρίας σε διεθνές περιβάλλον. Η παρουσίαση των αποτελεσμάτων σε κυβερνητική εκδήλωση επιβεβαιώνει το ενδιαφέρον της πολιτείας για την περαιτέρω ενίσχυση της επιστροφής Ελλήνων στην Ελλάδα.
