Ο ΟΟΣΑ παρουσίασε μελέτη για το brain gain στην Ελλάδα, καταγράφοντας αύξηση των επιστροφών Ελλήνων από το εξωτερικό. Η έρευνα με τίτλο «OECD Diaspora Review Greece» εκπονήθηκε από τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης σε συνεργασία με το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου (ΕΚΤ) και παρουσιάστηκε για πρώτη φορά σε ειδική εκδήλωση της Γενικής Γραμματείας Συντονισμού της Προεδρίας της Κυβέρνησης. Η μελέτη χαρτογραφεί τις μεταναστευτικές τάσεις των τελευταίων δεκαετιών και αναδεικνύει τα δημογραφικά, εκπαιδευτικά και επαγγελματικά χαρακτηριστικά των Ελλήνων της διασποράς.
Τι δείχνει η έρευνα του ΟΟΣΑ για τη διασπορά
Η μελέτη αποτυπώνει το μέγεθος, τη γεωγραφική κατανομή και τη διαχρονική εξέλιξη της ελληνικής διασποράς στα κράτη μέλη του Οργανισμού. Παράλληλα αναλύει τις πρόσφατες τάσεις μετανάστευσης και τις προθέσεις αποδημίας των Ελλήνων πολιτών, δίνοντας μια συνολική εικόνα της παρουσίας των Ελλήνων στο εξωτερικό τις τελευταίες δεκαετίες. Στο επίκεντρο βρίσκονται επίσης τα δημογραφικά και κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά των μεταναστών και των οικογενειών τους, όπως το φύλο, η ηλικία και το επίπεδο εκπαίδευσης. Η ανάλυση αναδεικνύει τη σύνθεση και την εξέλιξη του ανθρώπινου δυναμικού της διασποράς μέσα στον χρόνο.
Ξεχωριστό κεφάλαιο της έρευνας αφιερώνεται στην ένταξη των Ελλήνων μεταναστών στην αγορά εργασίας των χωρών υποδοχής. Εξετάζονται η απασχόληση, η ανεργία και η κατανομή τους σε επαγγελματικούς κλάδους, ενώ αναλύονται οι δεξιότητές τους και το φαινόμενο της υπερεκπαίδευσης, δηλαδή η απασχόληση σε θέσεις χαμηλότερες από το εκπαιδευτικό τους επίπεδο. Η μελέτη καταγράφει επίσης την επιχειρηματική δραστηριότητα των Ελλήνων της διασποράς. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη διεθνή κινητικότητα, το εκπαιδευτικό επίπεδο και την ερευνητική δραστηριότητα Ελλήνων φοιτητών και ερευνητών, με ανάλυση της διάρκειας παραμονής τους στο εξωτερικό και των προοπτικών επιστροφής τους στην Ελλάδα.
Κεντρικό σημείο της έρευνας αποτελούν οι τάσεις επαναπατρισμού και οι παράγοντες που τις επηρεάζουν. Ο ΟΟΣΑ εξετάζει ποιες πολιτικές και καλές πρακτικές θα μπορούσαν να ενισχύσουν την προσέλκυση και την επανένταξη των Ελλήνων της διασποράς, στοιχείο που συνδέεται άμεσα με το brain gain στην Ελλάδα και τη δυνατότητα αξιοποίησης εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού.
Οι δηλώσεις Σκέρτσου και η σημασία της μελέτης
Η μελέτη έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η σχέση της Ελλάδας με τους πολίτες της στο εξωτερικό αποκτά νέα δυναμική. Η δυναμική αυτή χαρακτηρίζεται από σταδιακή μεταστροφή των μεταναστευτικών ροών σε σχέση με τις προηγούμενες δεκαετίες. Κατά την παρουσίαση, ο Άκης Σκέρτσος επεσήμανε ότι το θετικό ισοζύγιο επιστροφών από το 2023 και έπειτα αποδεικνύει αυτή ακριβώς τη μεταστροφή στη σχέση της διασποράς με την Ελλάδα.
Η εκδήλωση παρουσίασης πραγματοποιήθηκε από τη Γενική Γραμματεία Συντονισμού της Προεδρίας της Κυβέρνησης σε συνεργασία με το ΕΚΤ, φορέα που συμμετείχε ενεργά στην εκπόνηση της έρευνας. Η συνεργασία αυτή αναδεικνύει το ενδιαφέρον για την καταγραφή και την κατανόηση του φαινομένου της ελληνικής διασποράς σε βάθος χρόνου, με στόχο την αξιοποίηση των ευρημάτων για τον σχεδιασμό μελλοντικών πολιτικών προς όφελος τόσο της διασποράς όσο και της εγχώριας αγοράς εργασίας.
Στρατηγικές ενίσχυσης του brain gain στην Ελλάδα
Στο τελευταίο κεφάλαιο της μελέτης, ο ΟΟΣΑ καταγράφει τις υφιστάμενες πολιτικές αλλά και τις προτεινόμενες παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να ενισχύσουν τη σύνδεση της ελληνικής διασποράς με την Ελλάδα. Στόχος είναι η καλύτερη αξιοποίηση του ανθρώπινου κεφαλαίου που έχει αποκτηθεί στο εξωτερικό, μέσα από συγκεκριμένες στρατηγικές προσέλκυσης και επανένταξης των Ελλήνων της διασποράς. Η μελέτη αποτελεί εργαλείο για τον σχεδιασμό πολιτικών που θα στηρίξουν περαιτέρω το brain gain στην Ελλάδα τα επόμενα χρόνια, ενισχύοντας τη σύνδεση των Ελλήνων του εξωτερικού με τη χώρα καταγωγής τους.
