Οι Ηνωμένες Πολιτείες πίστευαν ότι το Ισραήλ σχεδίαζε δολοφονία Ιρανών διαπραγματευτών, την περίοδο που η Ουάσιγκτον διεξήγε ευαίσθητες συνομιλίες με την Τεχεράνη για την επίτευξη εκεχειρίας, σύμφωνα με δημοσίευμα των «New York Times». Στο στόχαστρο του Ισραήλ φέρεται να βρίσκονταν ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγκτσί, και ο πρόεδρος του ιρανικού Κοινοβουλίου, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ. Οι πληροφορίες, που βασίζονται σε μαρτυρίες νυν και πρώην Αμερικανών αξιωματούχων, αφορούν το διάστημα μετά την εκεχειρία της 8ης Απριλίου. Οι ανησυχίες αυτές οδήγησαν την Ουάσιγκτον να ζητήσει από τρίτες χώρες να προειδοποιήσουν διακριτικά την ιρανική πλευρά.
Το σχέδιο δολοφονίας Ιρανών διαπραγματευτών
Ο πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν ξέσπασε στις 28 Φεβρουαρίου, με το Ισραήλ να πραγματοποιεί επιθέσεις που εξόντωσαν μεγάλο μέρος της ανώτατης στρατιωτικής και πολιτικής ηγεσίας του Ιράν. Στη φάση εκείνη, τόσο ο Αραγκτσί όσο και ο Γκαλιμπάφ θα μπορούσαν να θεωρηθούν νόμιμοι στρατιωτικοί στόχοι, όπως παραδέχτηκαν στους «New York Times» Αμερικανοί αξιωματούχοι. Οι εχθροπραξίες έληξαν με την εκεχειρία της 8ης Απριλίου, γεγονός που άλλαξε ριζικά τον τρόπο που η Ουάσιγκτον αντιμετώπιζε το ενδεχόμενο δολοφονίας Ιρανών διαπραγματευτών. Ωστόσο, μετά την εκεχειρία, οι δύο άνδρες αναδείχθηκαν σε βασικούς εκπροσώπους της Τεχεράνης στις διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, γεγονός που καθιστούσε μια ενδεχόμενη εξόντωσή τους ικανή να οδηγήσει σε πλήρη κατάρρευση των συνομιλιών και αναζωπύρωση της σύγκρουσης.
Το δημοσίευμα αναφέρει συγκεκριμένο περιστατικό στις 12 Απριλίου, όταν ο Γκαλιμπάφ επέστρεφε αεροπορικώς στο Ιράν από το Ισλαμαμπάντ, έπειτα από συνομιλίες με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς. Δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν στους New York Times ότι οι ιρανικές υπηρεσίες ασφαλείας ενημέρωσαν το πλήρωμα του αεροσκάφους για πληροφορίες που έκαναν λόγο για επικείμενη ισραηλινή επίθεση, καθώς δύο ισραηλινά μαχητικά είχαν εισέλθει στον ιρανικό εναέριο χώρο μέσω Ιράκ. Το αεροσκάφος αναγκάστηκε να προσγειωθεί στη Μασχάντ, στο βορειοανατολικό Ιράν, ενώ ο Γκαλιμπάφ και η αντιπροσωπεία του συνέχισαν το ταξίδι τους προς την Τεχεράνη οδικώς.
Σύμφωνα με προγενέστερο δημοσίευμα της Wall Street Journal, το Ισραήλ είχε συμπεριλάβει τους Αραγκτσί και Γκαλιμπάφ σε λίστα πιθανών στόχων, την οποία όμως αφαίρεσε προσωρινά όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες ξεκίνησαν διαβουλεύσεις με το Ιράν. Ήδη τον Μάρτιο, όταν οι συγκρούσεις βρίσκονταν ακόμη σε εξέλιξη, Πακιστανός αξιωματούχος είχε δηλώσει στο Reuters ότι το Ισραήλ απέσυρε τους δύο άνδρες από τη λίστα στόχων έπειτα από παρέμβαση του Πακιστάν προς την Ουάσιγκτον. Το Ισλαμαμπάντ είχε προειδοποιήσει τότε τις ΗΠΑ ότι, σε περίπτωση θανάτου ενός ή και των δύο Ιρανών αξιωματούχων, «δεν θα υπήρχε κανείς άλλος για να διαπραγματευτεί» μια συμφωνία εκεχειρίας.
Διαφορετικές στρατηγικές και εσωτερικές αντιδράσεις
Η υπόθεση αναδεικνύει τις βαθιές διαφορές στους στόχους των δύο συμμάχων κατά τη διάρκεια του πολέμου. Ενώ οι αμερικανικές επιθέσεις επικεντρώνονταν στις στρατιωτικές υποδομές του Ιράν, το Ισραήλ έδωσε προτεραιότητα στη στοχοποίηση της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας, με σκοπό να πλήξει όσο το δυνατόν περισσότερους υψηλόβαθμους αξιωματούχους. Ανάμεσα σε όσους δολοφονήθηκαν σε στοχευμένες ισραηλινές αεροπορικές επιθέσεις ήταν ο Αλί Λαριτζάνι, κορυφαίος αξιωματούχος εθνικής ασφάλειας του Ιράν, και ο Καμάλ Χαραζί, πρώην υπουργός Εξωτερικών, οι οποίοι μάλιστα συμμετείχαν σε διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες τη στιγμή που σκοτώθηκαν.
Οι υποψίες της κυβέρνησης Τραμπ για ενδεχόμενη ισραηλινή απόπειρα δολοφονίας Ιρανών διαπραγματευτών ανέδειξαν τις εντάσεις ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ σχετικά με τον τρόπο διαχείρισης της σύγκρουσης. Η εκεχειρία δύο εβδομάδων του Απριλίου είχε προκαλέσει εσωτερικές αντιδράσεις στο Ισραήλ, όπου αρκετοί θεώρησαν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούσαν να τερματίσουν πρόωρα τον πόλεμο. Παράλληλα, η αμερικανική πλευρά επέμεινε ότι μια δολοφονία Ιρανών διαπραγματευτών θα έθετε σε κίνδυνο το σύνολο της διπλωματικής προσπάθειας.
Τον Ιούνιο, οι δύο πλευρές κατέληξαν σε συμφωνία-πλαίσιο για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και την προετοιμασία νέων συνομιλιών σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Η εξέλιξη αυτή επιβεβαιώνει τον κρίσιμο ρόλο που διαδραμάτισαν οι Αραγκτσί και Γκαλιμπάφ ως εκπρόσωποι του Ιράν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με τους New York Times, εξακολουθούν να θεωρούν τους δύο άνδρες απαραίτητους συνομιλητές για κάθε μελλοντική συμφωνία με την Τεχεράνη.
