Ένα πρωτοφανές κύμα καύσωνα που σαρώνει τις τελευταίες εβδομάδες την κεντρική Ευρώπη ανάβει προειδοποιητικό «καμπανάκι» και για την Ελλάδα. Σύμφωνα με επιστήμονες, η χώρα μας βρίσκεται σε περιοχή υψηλού κινδύνου για την εμφάνιση ακραία υψηλών θερμοκρασιών, με τα φαινόμενα που πλήττουν σήμερα την Ευρώπη και τα Βαλκάνια να μπορούν κάλλιστα να εκδηλωθούν και εντός της ελληνικής επικράτειας. Ο Αθανάσιος Αργυρίου, καθηγητής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο Πατρών και μέλος του Εργαστηρίου Φυσικής της Ατμόσφαιρας, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, τόνισε ότι «η Ελλάδα, ως χώρα της ανατολικής Μεσογείου, βρίσκεται σε περιοχή υψηλής επικινδυνότητας όσον αφορά στην εμφάνιση ακραία υψηλών θερμοκρασιών».
Ποιες περιοχές κινδυνεύουν περισσότερο
Οι επιστήμονες επισημαίνουν πως οι πιο ευάλωτες περιοχές της χώρας είναι κατά κανόνα οι ηπειρωτικές πεδινές εκτάσεις και οι κλειστές λεκάνες, όπου ο αέρας «παγιδεύεται» και οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν πιο εύκολα. Στη λίστα αυτή περιλαμβάνονται η Θεσσαλία, η Κεντρική και η Ανατολική Μακεδονία, η Θράκη, η Βοιωτία, η Ανατολική Στερεά, η Αττική, καθώς και τμήματα της Πελοποννήσου. Πρόκειται, όπως εξηγούν οι ειδικοί, για περιοχές όπου η γεωμορφολογία σε συνδυασμό με τις καλοκαιρινές συνθήκες ευνοεί τη συσσώρευση θερμότητας. Παράλληλα, ο καθηγητής υπενθυμίζει πως η κοινή έκθεση των Copernicus και WMO (Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός) για το ευρωπαϊκό κλίμα δείχνει ότι από τη δεκαετία του 1980 η Ευρώπη θερμαίνεται περίπου δύο φορές ταχύτερα σε σχέση με τον παγκόσμιο μέσο όρο, κάτι που καθιστά την περιοχή ιδιαίτερα ευάλωτη σε ακραία φαινόμενα.
Τι προκαλεί τα διαδοχικά κύματα καύσωνα
Ο Αθανάσιος Αργυρίου εξήγησε αναλυτικά τους μηχανισμούς πίσω από τα πρόσφατα επεισόδια καύσωνα στην Ευρώπη, σημειώνοντας ότι δεν οφείλονται σε έναν μόνο παράγοντα αλλά στη συνδυασμένη δράση ατμοσφαιρικών συνθηκών και κλιματικής αλλαγής. Ο άμεσος μηχανισμός, όπως ανέφερε, είναι η εμφάνιση πεδίων υψηλών πιέσεων μεγάλης διάρκειας, γνωστών ως ατμοσφαιρικός εμποδισμός ή «θερμικός θόλος Ω». Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο αέρας πιέζεται από τα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας προς το έδαφος και θερμαίνεται αδιαβατικά, ενώ οι ασθενείς άνεμοι και η παρατεταμένη ηλιοφάνεια του καλοκαιριού ενισχύουν περαιτέρω το φαινόμενο. Ταυτόχρονα, θερμές αέριες μάζες μεταφέρονται από τη Βόρεια Αφρική και την Ιβηρική χερσόνησο προς τη δυτική, την κεντρική και τη νότια Ευρώπη, επιδεινώνοντας ακόμη περισσότερο την κατάσταση.
Ο καθηγητής υπογράμμισε επίσης τον ρόλο του ξηρού εδάφους, το οποίο, λόγω μειωμένης ψύξης μέσω εξατμισοδιαπνοής, συμβάλλει στη θέρμανση του αέρα. Όλες αυτές οι ατμοσφαιρικές συνθήκες, σε συνδυασμό με το γενικότερα θερμότερο κλίμα λόγω της ανθρωπογενούς επίδρασης, οδηγούν σήμερα σε σημαντικά υψηλότερες θερμοκρασίες σε σχέση με ό,τι καταγραφόταν πριν από μερικές δεκαετίες. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «ειδικά στη νότια Ευρώπη και στη Μεσόγειο, οι συνθήκες είναι ιδιαίτερα ευνοϊκές για τη συχνότερη εκδήλωση επικίνδυνων καυσώνων».
Πιο συχνοί και πιο έντονοι καύσωνες στο μέλλον
Σύμφωνα με τη σημερινή επιστημονική γνώση, οι καύσωνες αναμένεται να επαναλαμβάνονται όλο και συχνότερα, με μεγαλύτερη ένταση και διάρκεια. Ο Αθανάσιος Αργυρίου ξεκαθαρίζει πως η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση σε αυτή την τάση, καθώς η γεωγραφική της θέση στην ανατολική Μεσόγειο τη βάζει άμεσα στο στόχαστρο των ίδιων μηχανισμών που προκάλεσαν τα πρόσφατα ακραία φαινόμενα στην κεντρική Ευρώπη. Οι ειδικοί καλούν σε αυξημένη επαγρύπνηση, ιδίως στις πιο ευάλωτες περιοχές της χώρας, ενώ η συζήτηση για την προσαρμογή στις νέες κλιματικές συνθήκες αναμένεται να ενταθεί τους επόμενους μήνες.
