Σαφές μήνυμα για τον νέο επιμερισμό ευθυνών εντός του ΝΑΤΟ έστειλε την Τετάρτη από την Άγκυρα ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, τονίζοντας πως οι ευρωπαϊκές χώρες δεν έχουν πλέον την πολυτέλεια να αντιμετωπίζουν το ζήτημα της άμυνάς τους ως υπόθεση που ανατίθεται σε τρίτους. Ο Έλληνας πρωθυπουργός υπενθύμισε πως ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είχε θέσει το θέμα ήδη από την πρώτη του θητεία, «με τον δικό του ιδιαίτερο τρόπο», απαιτώντας από τους Ευρωπαίους να αναλάβουν μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για τη δική τους ασφάλεια. Όπως σημείωσε χαρακτηριστικά ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο Ντόναλντ Τραμπ «είχε απολύτως δίκιο» σε αυτή του την επιμονή, μια παραδοχή που δείχνει πόσο έχει μετατοπιστεί η ελληνική αλλά και η ευρωπαϊκή στάση απέναντι στο ζήτημα των αμυντικών δαπανών.
Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, σε συνδυασμό με τη συζήτηση γύρω από τη στρατηγική αυτονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχει αλλάξει ριζικά τους όρους του παιχνιδιού. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υποστήριξε πως οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν πλέον συνειδητοποιήσει ότι η ενίσχυση του ευρωπαϊκού πυλώνα του ΝΑΤΟ δεν αποτελεί απλώς μια πολιτική επιλογή ανάμεσα σε άλλες, αλλά «αναντίρρητη προτεραιότητα» και ουσιαστικά «συνθήκη επιβίωσης» για την ίδια τη Συμμαχία.
Η Ελλάδα ήδη πάνω από τον στόχο του ΝΑΤΟ
Ο πρωθυπουργός έφερε στο τραπέζι και τα ελληνικά δεδομένα, υπογραμμίζοντας πως η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις πέντε χώρες του ΝΑΤΟ που, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία για το 2026, έχουν ήδη ξεπεράσει τον στόχο του 5% του ΑΕΠ στις κύριες αμυντικές δαπάνες. Με άλλα λόγια, όπως τόνισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, «η Ελλάδα βρίσκεται ήδη εκεί που άλλες ευρωπαϊκές χώρες ελπίζουν να βρεθούν το 2035». Η φράση αυτή συμπυκνώνει τη διπλωματική στόχευση της Αθήνας: η χώρα δεν επιδιώκει απλώς αναγνώριση για το ύψος των δαπανών της, αλλά πολιτικό βάρος ανάλογο της συνεισφοράς της εντός της Συμμαχίας.
Δεν θα αποχωρήσουν οι ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης στάθηκε κατηγορηματικός και για τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών στη Συμμαχία, απορρίπτοντας κάθε σενάριο περί αποχώρησης της Ουάσιγκτον από το ΝΑΤΟ. «Δεν θεωρώ ότι υπάρχει καμία πιθανότητα οι ΗΠΑ να αποχωρήσουν από το ΝΑΤΟ», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας πως ο Ντόναλντ Τραμπ, στην καταληκτική του τοποθέτηση κατά τη Σύνοδο, εμφανίστηκε θετικός τόσο για το κλίμα που διαμορφώθηκε όσο και για το γεγονός ότι οι Ευρωπαίοι ανταποκρίθηκαν επιτέλους στο κάλεσμα να δαπανούν περισσότερα για τη δική τους ασφάλεια. Κατά τον Έλληνα πρωθυπουργό, η Συμμαχία εισέρχεται πλέον σε μια «καινούργια εποχή» που δεν σημαίνει λιγότερο ΝΑΤΟ, αλλά περισσότερη ευρωπαϊκή ευθύνη μέσα στο ίδιο το ΝΑΤΟ. Ωστόσο, όπως άφησε να εννοηθεί, η νέα αυτή ισορροπία απαιτεί συνέπεια από όλα τα μέρη, ώστε οι δεσμεύσεις να μην παραμείνουν στα χαρτιά.
Τα ελληνικά F-35 και τα εμπόδια για την Τουρκία
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Κυριάκος Μητσοτάκης και στα μαχητικά F-35, σημειώνοντας πως οι Έλληνες πιλότοι θα ξεκινήσουν μέσα στο 2027 την εκπαίδευσή τους στα ελληνικά αεροσκάφη, τα οποία, όπως είπε, ήδη κατασκευάζονται, με την αγορά τους να έχει πρακτικά δρομολογηθεί. Παράλληλα, ο πρωθυπουργός απέφυγε να σχολιάσει τις επιλογές άλλων χωρών, τονίζοντας πως δεν είναι δουλειά της Αθήνας να υποδεικνύει στην Ουάσιγκτον σε ποιους θα πωλήσει ή δεν θα πωλήσει αμυντικά συστήματα. Έκανε, ωστόσο, μια σαφή πραγματολογική παρατήρηση: αυτή τη στιγμή υπάρχουν σοβαρά νομικά εμπόδια στην αμερικανική νομοθεσία που δυσχεραίνουν την προμήθεια F-35 από την Τουρκία. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπενθύμισε πως η απομάκρυνση της Άγκυρας από το πρόγραμμα συνδέθηκε ευθέως με την αγορά των ρωσικών συστημάτων S-400, τα οποία τόσο το ΝΑΤΟ όσο και οι Ηνωμένες Πολιτείες θεωρούν ανταγωνιστικά και ασύμβατα με τα δυτικά συστήματα άμυνας. Το ζήτημα αυτό παραμένει, σύμφωνα με την ελληνική πλευρά, ανοιχτό εκκρεμές στη σχέση Άγκυρας-Ουάσιγκτον, χωρίς προς το παρόν να διαφαίνεται λύση.
