Το casus belli της Τουρκίας βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο των δηλώσεων του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, ο οποίος μίλησε στη συνέντευξη Τύπου μετά τη λήξη της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα. Ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε την τουρκική απειλή πολέμου «ιστορική ανορθογραφία» και κάλεσε την Άγκυρα να την αφήσει πίσω, ενώ αναφέρθηκε εκτενώς στην πορεία του ελληνικού εξοπλιστικού προγράμματος. Παράλληλα, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε κλήθηκε να σχολιάσει το ζήτημα, επιλέγοντας να μην τοποθετηθεί δημόσια. Οι δηλώσεις έγιναν σε μια Σύνοδο όπου η Ελλάδα ανέδειξε και τη θέση της στις αμυντικές δαπάνες της Συμμαχίας.
Το casus belli «ιστορική ανορθογραφία» και τα ελληνικά F-35
Μιλώντας στην Άγκυρα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε ότι το casus belli, το οποίο η Τουρκία διατηρεί από το 1995, αποτελεί «ιστορική ανορθογραφία» που δεν συνάδει ούτε με τη Διακήρυξη των Αθηνών ούτε με το κλίμα που επιδιώκουν να χτίσουν οι δύο γειτονικές χώρες. Ο πρωθυπουργός υπενθύμισε ότι δεν είναι η πρώτη φορά που θέτει το ζήτημα, καθώς το είχε αναφέρει και στη διμερή του συνάντηση με τον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν πριν από μερικούς μήνες. Όπως τόνισε, «έχει έρθει η ώρα πια να την αφήσουμε πίσω», σημειώνοντας πως οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναγνωρίζουν πως μια τέτοια απειλή πολέμου δεν ταιριάζει με το κλίμα που πρέπει να επικρατεί εντός της Συμμαχίας.
Παράλληλα με τις αναφορές στο casus belli, ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε την πρόοδο του ελληνικού εξοπλιστικού προγράμματος. Ανακοίνωσε ότι οι Έλληνες πιλότοι θα ξεκινήσουν την εκπαίδευσή τους στα ελληνικά F-35 μέσα στο 2027, καθώς τα αεροσκάφη ήδη κατασκευάζονται. Υπενθύμισε επίσης ότι η Πολεμική Αεροπορία διαθέτει ήδη 24 μαχητικά Rafale, ενώ το πρόγραμμα αναβάθμισης των F-16 στην έκδοση Viper προχωρά με ταχείς ρυθμούς, με περισσότερα από 50 αεροσκάφη να έχουν ήδη εκσυγχρονιστεί από τα συνολικά 83 που έχουν προγραμματιστεί.
Τα νομικά εμπόδια για την Τουρκία και τα λόγια του Ρούτε
Ερωτηθείς για το ενδεχόμενο επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, μετά τις επαφές του Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο Κυριάκος Μητσοτάκης απέφυγε να σχολιάσει τις αποφάσεις των Ηνωμένων Πολιτειών. Επεσήμανε ωστόσο ότι υπάρχουν σημαντικά νομικά εμπόδια στην αμερικανική νομοθεσία, υπενθυμίζοντας πως η αποπομπή της Άγκυρας από το πρόγραμμα είχε συνδεθεί με την αγορά του ρωσικού συστήματος S-400. Ο πρωθυπουργός ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να υποδείξει στις ΗΠΑ σε ποιες χώρες θα διαθέσουν αμυντικά συστήματα, όπως δεν αποδέχεται ούτε η ίδια υποδείξεις για τις δικές της αμυντικές επιλογές.
Στο ίδιο πλαίσιο, το ζήτημα του casus belli τέθηκε και προς τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, από Τουρκάλα δημοσιογράφο που αναφέρθηκε στις δηλώσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη. Ο Μαρκ Ρούτε απάντησε πως ο ρόλος του είναι να διατηρεί την ενότητα της Συμμαχίας και όχι να σχολιάζει δημόσια διμερή ζητήματα μεταξύ συμμάχων. «Πρόκειται για μια Συμμαχία 32 εταίρων, επομένως είναι αναμενόμενο να υπάρχουν διμερείς συζητήσεις», ανέφερε, προσθέτοντας ότι προτιμά να συμβάλλει παρασκηνιακά στην εξεύρεση λύσεων όταν κρίνεται απαραίτητο.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε και στη σχέση του με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, επισημαίνοντας πως, παρά τη διαφωνία που εξακολουθεί να υπάρχει για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών, οι δύο χώρες έχουν σημειώσει πρόοδο σε ζητήματα όπως η διαχείριση του μεταναστευτικού. Ανέφερε ότι θα συνεχίσει να συνεργάζεται με τον Τούρκο πρόεδρο για μια παραγωγική σχέση, στο πνεύμα της Διακήρυξης των Αθηνών, τονίζοντας πως ακόμη κι αν δεν επιλυθεί η βασική διαφορά, αυτό δεν εμποδίζει την ειρηνική συνύπαρξη και τη συνεργασία των δύο λαών.
Η Ελλάδα μπροστά στις αμυντικές δαπάνες του ΝΑΤΟ
Η Σύνοδος Κορυφής στην Άγκυρα ανέδειξε και τη θέση της Ελλάδας στην αμυντική στρατηγική της Συμμαχίας. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται ήδη στις πέντε χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ που έχουν ξεπεράσει τον νέο στόχο για τις αμυντικές δαπάνες, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Συμμαχίας για το 2026, έχοντας υπερβεί το 5% του ΑΕΠ σε αμυντικές δαπάνες πολύ νωρίτερα από πολλές ευρωπαϊκές χώρες που αναμένεται να φτάσουν σε αυτά τα επίπεδα έως το 2035. Ο πρωθυπουργός υπενθύμισε ότι ακόμη και στα χρόνια της οικονομικής κρίσης η Ελλάδα παρέμενε πάνω από τον προηγούμενο στόχο του 2% του ΑΕΠ, αποδίδοντας τις υψηλές δαπάνες στις ιδιαίτερες γεωπολιτικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η χώρα.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε την ενίσχυση του ευρωπαϊκού πυλώνα του ΝΑΤΟ βασική προτεραιότητα για τη συνοχή της Συμμαχίας τα επόμενα χρόνια, συνδέοντας τη συζήτηση με τις εξελίξεις γύρω από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και τη στρατηγική αυτονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εξέφρασε παράλληλα την εκτίμηση ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα παραμείνουν προσηλωμένες στο ΝΑΤΟ, καθώς η Συμμαχία εισέρχεται σε μια νέα περίοδο με τις ευρωπαϊκές χώρες να αναλαμβάνουν μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για τη συλλογική άμυνα.
