Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα κυριαρχείται από την ένταση ανάμεσα στον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και τους Ευρωπαίους συμμάχους, καθώς ο ίδιος δεν κρύβει τη δυσαρέσκειά του για την απουσία στήριξης στο μέτωπο του Ιράν. Στις εργασίες της Συνόδου συμμετείχε και ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος ανέδειξε τον στρατηγικό ρόλο της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο. Ο Τραμπ, φτάνοντας στην τουρκική πρωτεύουσα, εξήρε τον ρόλο του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και υποσχέθηκε άρση των κυρώσεων για τους S-400.
Οι δηλώσεις Τραμπ στη Σύνοδο Κορυφής ΝΑΤΟ
Ο Ντόναλντ Τραμπ, με αφορμή τη Σύνοδο Κορυφής ΝΑΤΟ, έστειλε σαφές μήνυμα ότι δεν ξεχνά την απουσία ουσιαστικής βοήθειας από τους Ευρωπαίους συμμάχους στο πλευρό των ΗΠΑ κατά την επίθεση στο Ιράν. «Δεν θα ερχόμουν στη Σύνοδο εάν δεν ήταν να συναντηθώ με τον Ερντογάν», δήλωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι η Βρετανία, η Γαλλία και η Γερμανία δεν προσέφεραν καμία βοήθεια, παρότι οι ΗΠΑ «δαπανούν εκατοντάδες δισεκατομμύρια» για την άμυνα της Συμμαχίας. Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος υποσχέθηκε στην Άγκυρα την άρση των κυρώσεων για την αγορά των ρωσικών συστημάτων S-400, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο πώλησης μαχητικών F-35 στην Τουρκία, μια κίνηση που ωστόσο απαιτεί την έγκριση του Κογκρέσου.
Στη Σύνοδο συμμετείχε και ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος υπογράμμισε ότι η Ελλάδα αποτελεί ισχυρό και αξιόπιστο σύμμαχο του ΝΑΤΟ. Κυβερνητικά στελέχη ανέφεραν ότι η Αθήνα τήρησε τις δεσμεύσεις της για τις αμυντικές δαπάνες ακόμη και στα χρόνια της οικονομικής κρίσης, ενώ η Ελλάδα συγκαταλέγεται πλέον στις πέντε χώρες που έχουν ξεπεράσει το 3,5% του ΑΕΠ για αμυντικές δαπάνες το 2026. Κεντρικό σημείο αναφοράς αποτέλεσε το 12ετές πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των Ενόπλων Δυνάμεων, ύψους 25 δισεκατομμυρίων ευρώ, ενώ οι ηγέτες της Συμμαχίας εξέτασαν την πρόοδο ως προς τη δέσμευση της προηγούμενης Συνόδου στη Χάγη για διάθεση του 5% του ΑΕΠ στην άμυνα έως το 2035. Την Τρίτη, ο πρωθυπουργός και η σύζυγός του έγιναν δεκτοί στο Προεδρικό Μέγαρο από τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και τη σύζυγό του, ενώ αργότερα ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρέστη στο επίσημο δείπνο που παρέθεσε ο Τούρκος πρόεδρος στους ηγέτες των κρατών-μελών.
Αντιδράσεις και το ευρωπαϊκό πλαίσιο
Ο ενημερωτικός ιστότοπος Axios επισήμανε ότι στην Ευρώπη έχουν αυξηθεί οι ανησυχίες για τις συνέπειες της μνησικακίας του Ντόναλντ Τραμπ, ιδίως όσον αφορά το στρατιωτικό αποτύπωμα των ΗΠΑ στην ήπειρο. Ο Αμερικανός πρόεδρος αμφισβητεί ανοιχτά, ήδη από την πρώτη του θητεία, την ισχύ και τη χρησιμότητα ορισμένων στενών συμμάχων, θεωρώντας ότι δεν αξίζουν πλέον την προστασία των ΗΠΑ. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, την οποία ο Τραμπ χλεύασε δημόσια, ισχυριζόμενος ότι τον «ικέτευσε» για μια φωτογραφία, ενώ πρόσφατα δημοσίευσε και σχετικό meme της με τη λεζάντα «Απαιτούνται περιοριστικά μέτρα». Ανάλογη ήταν η στάση του απέναντι στον Βρετανό πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ, τον οποίο χαρακτήρισε αδύναμο, λέγοντας ότι «δεν είναι και ο Τσόρτσιλ», αφού μάλιστα αποκάλυψε πρόωρα την απόφασή του να παραιτηθεί.
Ακόμη και ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, ο οποίος επιχειρεί συστηματικά να διατηρήσει καλές σχέσεις με τον Αμερικανό πρόεδρο, δεν φαίνεται να αποφεύγει την αδιαφορία του Τραμπ, ο οποίος είχε δηλώσει πως σκεφτόταν να μην παραστεί καν στη Σύνοδο. «Δεν χρειαζόμαστε τα χρήματά τους, δεν χρειαζόμαστε τίποτα. Θέλω απλώς πίστη», ανέφερε χαρακτηριστικά. Στο ίδιο κλίμα, το Πεντάγωνο έχει ήδη προχωρήσει σε μείωση του αριθμού των ομάδων μάχης ταξιαρχιών του αμερικανικού στρατού, μια κίνηση που ερμηνεύεται ως πρακτική συνέπεια της δυσαρέσκειας Τραμπ απέναντι στους «μη πιστούς» συμμάχους της Συμμαχίας. Η ελληνική κυβερνητική πλευρά, αντίθετα, επέλεξε να δώσει έμφαση στη συνέχεια των ελληνοαμερικανικών σχέσεων και στη σταθερή ενίσχυση της αμυντικής θωράκισης της χώρας.
Τι ακολουθεί μετά τη Σύνοδο
Για την Ελλάδα, το επόμενο διάστημα αναμένεται να κρίνει η πορεία υλοποίησης της δέσμευσης για διάθεση του 5% του ΑΕΠ στην άμυνα έως το 2035, καθώς και η τύχη του αιτήματος για τα F-35, που παραμένει στα χέρια του Κογκρέσου των ΗΠΑ. Παράλληλα, το ενδεχόμενο περαιτέρω μείωσης της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη αναμένεται να απασχολήσει τους συμμάχους και μετά τη Σύνοδο Κορυφής ΝΑΤΟ, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ήδη δείξει ότι δεν διστάζει να μετατρέψει τη δυσαρέσκειά του σε συγκεκριμένες αποφάσεις.
