Η Λιβύη κατέγραψε μια σημαντική πολιτική εξέλιξη, καθώς οι δύο αντιμαχόμενες πλευρές που ελέγχουν την Ανατολική και τη Δυτική Λιβύη ενέκριναν τον πρώτο κοινό προϋπολογισμό της διηρημένης χώρας από το 2013. Η συμφωνία επιτεύχθηκε έπειτα από μήνες διαπραγματεύσεων με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ και υπογράφηκε από το Ανώτατο Συμβούλιο της Επικρατείας με έδρα την Τρίπολη και τη Βουλή των Αντιπροσώπων με έδρα την ανατολική Λιβύη. Η εξέλιξη θεωρείται σημαντικό βήμα προς την οικονομική σταθεροποίηση και μια πιθανή επανένωση των θεσμών της χώρας.
Πώς επιτεύχθηκε ο κοινός προϋπολογισμός
Κεντρικό ρόλο στην επίτευξη του κοινού προϋπολογισμού διαδραμάτισε ο Μασάντ Μπούλος, Αμερικανολιβανέζος επιχειρηματίας και συμπέθερος του Ντόναλντ Τραμπ από το 2022, όταν ο γιος του, Μάικλ Μπούλος, παντρεύτηκε την κόρη του Αμερικανού προέδρου, Τίφανι Τραμπ. Έκτοτε ο Μπούλος εντάχθηκε στον στενό κύκλο του Τραμπ και σήμερα κατέχει τη θέση του ειδικού συμβούλου του προέδρου για αραβικές και αφρικανικές υποθέσεις. Από πέρυσι έχει προωθήσει και διευκολύνει σειρά συναντήσεων μεταξύ εκπροσώπων της Ανατολικής και της Δυτικής Λιβύης, εργαζόμενος παράλληλα για την εγκαθίδρυση ενιαίας κυβέρνησης στη χώρα.
Ο Λιβανέζος επιχειρηματίας πιέζει επίσης αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες να επενδύσουν στη Λιβύη, όπως έχουν ήδη πράξει η ConocoPhillips και η Chevron, σύμφωνα με ευρωπαίους διπλωμάτες. Η πρωτοβουλία του εντάσσεται σε ευρύτερο σχέδιο ενίσχυσης της πολιτικής, οικονομικής και στρατιωτικής ολοκλήρωσης μεταξύ των δύο πλευρών της χώρας, η οποία παραμένει διχασμένη από το 2013.
Ο ρόλος των ΗΠΑ και το ευρύτερο πλαίσιο
Μετά από χρόνια απουσίας της Λιβύης από τις προτεραιότητες της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν καθιερωθεί τους τελευταίους μήνες ως ο βασικός μεσολαβητής στις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Η επιτυχία της προσπάθειας του Μπούλος αποδίδεται εν μέρει στο γεγονός ότι η Λιβύη παραμένει σχετικά περιθωριακή στρατηγική προτεραιότητα για την κυβέρνηση Τραμπ, κάτι που του επέτρεψε να λειτουργεί με υψηλό βαθμό αυτονομίας, μακριά από τις γραφειοκρατικές διαδικασίες και τους εσωτερικούς ανταγωνισμούς του Κογκρέσου.
Στρατηγικά, η ενίσχυση της στρατιωτικής συνεργασίας με τη Λιβύη θα μπορούσε να σηματοδοτήσει προσπάθεια της Ουάσινγκτον να μειώσει την εξάρτηση του στρατάρχη Χαφτάρ από ρωσικό και λευκορωσικό εξοπλισμό, συμβούλους και μισθοφόρους. Παράλληλα, το ανανεωμένο ενδιαφέρον για τη Λιβύη συνδέεται και με ενεργειακά ζητήματα, καθώς οι διακοπές στις εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου από τον Περσικό Κόλπο μετά το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ φαίνεται να ώθησαν τις ΗΠΑ να επιδιώξουν μεγαλύτερη σταθερότητα σε έναν από τους σημαντικότερους παραγωγούς πετρελαίου της Αφρικής. Η κυβέρνηση Τραμπ εκτιμά ότι η αυξημένη παραγωγή πετρελαίου της Λιβύης θα μπορούσε να βοηθήσει στην κάλυψη ενεργειακών αναγκών.
Η υπόθεση Μπούλος αναδεικνύει ένα ευρύτερο μοτίβο στη διπλωματία της κυβέρνησης Τραμπ, όπου προσωπικές και οικογενειακές διασυνδέσεις φαίνεται να αποκτούν αυξημένο ρόλο σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής. Ανάλογη τάση είχε καταγραφεί και στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, όπου ο Αμερικανός πρόεδρος επέδειξε ιδιαίτερη εκτίμηση προς τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, τον οποίο ανέφερε ως υπόδειγμα υποστήριξης στις ΗΠΑ. Η στάση αυτή, σε συνδυασμό με τον ρόλο που έχει αναλάβει ο συμπέθερός του στη Λιβύη, δείχνει ότι προσωπικά κανάλια επικοινωνίας αποκτούν βαρύνουσα σημασία στη διαμόρφωση της αμερικανικής πολιτικής στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική.
Τι ακολουθεί
Η έγκριση του κοινού προϋπολογισμού θεωρείται μόνο το πρώτο βήμα προς μια ευρύτερη συμφωνία. Ο Μπούλος συνεχίζει τις προσπάθειές του για την εγκαθίδρυση ενιαίας κυβέρνησης στη Λιβύη, ενώ οι ΗΠΑ αναμένεται να διατηρήσουν τον ρόλο τους ως βασικός μεσολαβητής ανάμεσα στην Ανατολική και τη Δυτική πλευρά της χώρας. Παράλληλα, αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες αναμένεται να διερευνήσουν περαιτέρω επενδυτικές ευκαιρίες στη λιβυκή αγορά ενέργειας, καθώς η ενίσχυση της παραγωγής πετρελαίου αποτελεί προτεραιότητα για την κυβέρνηση Τραμπ.
