Η ΑΑΔΕ μπαίνει στην τελική ευθεία για την ενεργοποίηση του Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ), ενός νέου ψηφιακού συστήματος που φιλοδοξεί να αποτυπώσει με ενιαίο τρόπο την ακίνητη περιουσία στη χώρα. Το νέο πλαίσιο, ωστόσο, δεν έρχεται με αυστηρότητα και πρόστιμα εξαρχής. Αντιθέτως, προβλέπει μια περίοδο «χάριτος», κατά την οποία οι ιδιοκτήτες θα έχουν τη δυνατότητα να διορθώσουν τυχόν ανακρίβειες στα στοιχεία των ακινήτων τους, πριν ξεκινήσουν οι συστηματικές ηλεκτρονικές διασταυρώσεις και η επιβολή κυρώσεων. Η ρύθμιση θεσμοθετείται με τον νόμο 5313/2026, ο οποίος δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο ΦΕΚ και επιφέρει ουσιαστικές αλλαγές στο νομοθετικό πλαίσιο λειτουργίας του ΜΙΔΑ.
Σύμφωνα με τις νέες διατάξεις, οι ιδιοκτήτες θα μπορούν να διορθώσουν τα στοιχεία του Ε9 χωρίς να επιβαρυνθούν με αναδρομικό ΕΝΦΙΑ ή πρόστιμα, εφόσον πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Πρόκειται για μια κίνηση που στοχεύει να δώσει ανάσα σε όσους έχουν, εν αγνοία τους ή όχι, λανθασμένα δηλωμένα τετραγωνικά στα επίσημα μητρώα.
Διορθώσεις στα τετραγωνικά χωρίς αναδρομικές χρεώσεις
Η βασικότερη αλλαγή αφορά τις περιπτώσεις όπου η πραγματική επιφάνεια ενός ακινήτου είναι μεγαλύτερη από αυτή που εμφανίζεται στο Ε9, στο Κτηματολόγιο ή στους τίτλους ιδιοκτησίας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο ιδιοκτήτης θα μπορεί να δηλώσει το πραγματικό εμβαδόν στο ΜΙΔΑ χωρίς καμία αναδρομική επιβάρυνση για τα προηγούμενα χρόνια. Ο επιπλέον φόρος που θα προκύψει θα υπολογιστεί μόνο από το φορολογικό έτος 2027 και έπειτα, κάτι που πρακτικά λειτουργεί ως αμνηστία για το παρελθόν.
Αντίστροφα, όταν η πραγματική επιφάνεια ενός κτίσματος αποδεικνύεται μικρότερη από αυτή που έχει καταγραφεί επίσημα, η διόρθωση θα είναι εφικτή μόνο εφόσον υπάρχει Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου που να πιστοποιεί το πραγματικό εμβαδόν. Και σε αυτή την περίπτωση, η μείωση του ΕΝΦΙΑ θα ισχύσει από το 2027, χωρίς αναδρομικές μεταβολές προς τα πίσω.
Νέες υποχρεώσεις για μισθώσεις και παραχωρήσεις
Παράλληλα με τις διευκολύνσεις, ο νόμος εισάγει και νέες υποχρεώσεις. Οι ιδιοκτήτες θα πρέπει πλέον να ενημερώνουν το ΜΙΔΑ κάθε φορά που αλλάζει η χρήση ενός ακινήτου, όπως σε περίπτωση νέας μίσθωσης ή δωρεάν παραχώρησης σε τρίτο πρόσωπο. Αν η σχετική δήλωση δεν υποβληθεί εμπρόθεσμα, θα επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο ύψους 500 ευρώ, με το μέτρο να τίθεται σε ισχύ από την 1η Νοεμβρίου 2026. Σε αυτό το πλαίσιο, προβλέπονται και αυστηρότερες κυρώσεις για όσους προβαίνουν σε ανακριβείς δηλώσεις με σκοπό τη λήψη επιδοτήσεων ή άλλων κρατικών ενισχύσεων, όπου το πρόστιμο ανέρχεται σε 1.000 ευρώ. Για τις υπόλοιπες περιπτώσεις ανακριβών στοιχείων, το πρόστιμο διαμορφώνεται στα 100 ευρώ.
Οι αλλαγές στον ΕΝΦΙΑ ξεκινούν το 2027
Ο νόμος ξεκαθαρίζει πως όλες οι αλλαγές που αφορούν τον υπολογισμό του ΕΝΦΙΑ θα εφαρμοστούν από το φορολογικό έτος 2027. Οι δηλώσεις που θα υποβληθούν στο πλαίσιο λειτουργίας του ΜΙΔΑ δεν θα θεωρούνται ανακριβείς για τα προηγούμενα έτη και δεν θα επισύρουν κυρώσεις, ενώ τυχόν νέες χρεώσεις ή μειώσεις θα ισχύουν αποκλειστικά για τα επόμενα φορολογικά έτη. Μέσω αυτού του μηχανισμού, η ΑΑΔΕ επιδιώκει να δημιουργήσει μια ενιαία και αξιόπιστη εικόνα της ακίνητης περιουσίας στη χώρα, η οποία θα αποτελέσει τη βάση για τις μελλοντικές ηλεκτρονικές διασταυρώσεις στοιχείων.
Η ΠΟΜΙΔΑ έχει ήδη σχολιάσει θετικά τη ρύθμιση, χαρακτηρίζοντας ιδιαίτερα σημαντική τη δυνατότητα διόρθωσης στοιχείων χωρίς αναδρομικές επιβαρύνσεις. Σύμφωνα με την εκτίμηση της ομοσπονδίας, το μέτρο αναμένεται να επιτρέψει σε εκατοντάδες χιλιάδες ιδιοκτήτες να τακτοποιήσουν τις εκκρεμότητές τους με τη φορολογική διοίκηση, χωρίς τον φόβο αναδρομικών προστίμων.
