Σε σταδιακή εφαρμογή βρίσκονται πλέον οι διατάξεις του νόμου 5293/2026 με τίτλο «Παρεμβάσεις για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη», ο οποίος φέρνει σημαντικές αλλαγές για τους ιδιοκτήτες ακινήτων στην Ελλάδα. Τον νόμο εισηγήθηκε ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και Υπουργός Επικρατείας Κωστής Χατζηδάκης, ενώ αρκετές από τις διατάξεις του ισχύουν ήδη από τη δημοσίευσή του, στις 7 Απριλίου 2026. Η ΠΟΜΙΔΑ χαιρετίζει τις εξελίξεις, κάνοντας λόγο για μεταρρυθμίσεις που δίνουν λύση σε χρόνια προβλήματα της αγοράς ακινήτων.
Τι προβλέπει ο νόμος για τα ακίνητα
Από τη στιγμή της δημοσίευσής του, ο νόμος 5293/2026 έχει ήδη ενεργοποιήσει σειρά ρυθμίσεων. Καταργείται η υποχρεωτική προσάρτηση τοπογραφικού διαγράμματος στα συμβόλαια ακινήτων σε κτηματογραφημένες περιοχές, σύμφωνα με το άρθρο 16. Παράλληλα, το άρθρο 17 δίνει στους πολίτες τη δυνατότητα να καταβάλλουν τον φόρο κληρονομιάς, δωρεάς ή γονικής παροχής κατά τη στιγμή της μεταβίβασης του ακινήτου. Ενεργοποιήθηκαν επίσης η υποβολή καταγγελιών κακοδιοίκησης στον Σύμβουλο Ακεραιότητας (άρθρο 9) και η ενιαία εξέταση των ενδικοφανών προσφυγών από κεντρικό όργανο κάθε φορέα (άρθρο 10).
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στην εγκύκλιο με αριθμό πρωτοκόλλου 177178/30.6.2026 του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, η οποία διευκρινίζει την εφαρμογή των άρθρων 12 και 14. Με βάση τα άρθρα αυτά, το Δημόσιο δεν θα προβάλλει πλέον δικαιώματα σε ακίνητα όταν ο πολίτης κατέχει νόμιμο τίτλο κυριότητας που έχει μεταγραφεί έως τις 5 Ιουνίου 1993, εφόσον προέρχεται από επαχθή αιτία όπως η αγορά, ή έως τις 11 Ιουνίου 1975 εφόσον προέρχεται από άλλο παράγωγο τρόπο κτήσης. Η προϋπόθεση αυτή καλύπτει και τους τίτλους των δικαιοπαρόχων, ενώ προβλέπονται ειδικές ρυθμίσεις και για αγροτικά ακίνητα που είχαν παραχωρηθεί ή διανεμηθεί από το ίδιο το Δημόσιο. Για πρώτη φορά μετά από περισσότερο από έναν αιώνα, ο νόμος προβλέπει και τη δυνατότητα αναγνώρισης κυριότητας έναντι του Δημοσίου σε περιπτώσεις μακροχρόνιας καλόπιστης νομής, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Οι ρυθμίσεις αυτές αφορούν πολλές χιλιάδες αστικά και αγροτικά ακίνητα σε όλη την Ελλάδα και αναμένεται να αποδώσουν σύντομα τα πρώτα αποτελέσματα, βάζοντας τέλος σε δικαστικές διεκδικήσεις που ταλαιπωρούσαν πολίτες επί δεκαετίες. Μέσα στις επόμενες ημέρες αναμένεται να εκδοθούν δύο ακόμη κρίσιμες αποφάσεις. Η πρώτη θα επιτρέπει τη μεταβίβαση ακινήτων ακόμη και όταν έχουν επιβληθεί κατασχέσεις, με μέρος του τιμήματος να παρακρατείται από τον συμβολαιογράφο και να αποδίδεται στην ΑΑΔΕ για την εξόφληση οφειλών. Η δεύτερη καθιερώνει τον συμβολαιογράφο ως «υπηρεσία μιας στάσης» για κάθε μεταβίβαση ακινήτου, αναλαμβάνοντας τη συγκέντρωση δικαιολογητικών, τις φορολογικές διαδικασίες και τη μεταγραφή στο Κτηματολόγιο.
Οι αντιδράσεις και το πλαίσιο της μεταρρύθμισης
Η ΠΟΜΙΔΑ σημειώνει πως το αίτημα αυτό αποτελούσε πάγια θέση της, ιδίως ενόψει της κατάρτισης του Εθνικού Κτηματολογίου, με το γνωστό σύνθημά της να είναι πως το Δημόσιο δεν μπορεί να διεκδικεί τα πάντα από τους πάντες και για πάντα. Η Ομοσπονδία εκτιμά πως η εγκύκλιος του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης βάζει οριστικό τέλος σε ό,τι περιέγραφε ως «βιομηχανία» άδικων δικαστικών διεκδικήσεων του Δημοσίου κατά δεκάδων χιλιάδων πολιτών σε όλη τη χώρα.
Παράλληλα με τις ρυθμίσεις για τα ακίνητα, έχουν ενεργοποιηθεί και άλλες διατάξεις του νόμου που αφορούν τη σχέση πολίτη-Δημοσίου γενικότερα. Πολλά δικαιολογητικά αντικαθίστανται πλέον με απλή υπεύθυνη δήλωση, ενώ οι πολίτες αποκτούν τη δυνατότητα ηλεκτρονικής παρακολούθησης της πορείας των υποθέσεών τους. Καθιερώνεται επίσης η υποχρεωτική δημοσίευση όλων των εγκυκλίων των δημόσιων υπηρεσιών, μαζί με ενισχυμένη συμμόρφωση της Διοίκησης στις δικαστικές αποφάσεις. Η ΠΟΜΙΔΑ εκτιμά πως το σύνολο των ρυθμίσεων ενισχύει την ασφάλεια δικαίου, προστατεύει την ιδιωτική περιουσία και διευκολύνει τις συναλλαγές στην αγορά ακινήτων.
Τι ακολουθεί
Σύμφωνα με την ΠΟΜΙΔΑ, τις επόμενες ημέρες αναμένεται να εκδοθούν οι υπουργικές αποφάσεις και οι εγκύκλιοι που θα ενεργοποιήσουν το σύνολο των προβλέψεων του νόμου 5293/2026, ολοκληρώνοντας έτσι τη σταδιακή εφαρμογή της μεταρρύθμισης για τα ακίνητα.
