Ο καρκίνος του δέρματος δεν εμφανίζεται πάντα με ένα εμφανές και «ύποπτο» σημάδι που τραβά αμέσως την προσοχή. Πολλές φορές ξεκινά αθόρυβα, με μια μικρή πληγή που δεν κλείνει, μια ξηρή κηλίδα που επιμένει ή μια ελιά που σιγά σιγά αλλάζει μορφή. Ογκολόγοι δερματολόγοι επισημαίνουν ότι η έγκαιρη αναγνώριση αυτών των ενδείξεων μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική, καθώς όταν η νόσος εντοπιστεί νωρίς η αντιμετώπισή της είναι πολύ πιο αποτελεσματική.
Ποια σημάδια περνούν συχνά απαρατήρητα
Σύμφωνα με ογκολόγους δερματολόγους, ένα από τα πιο συχνά σημάδια που αγνοούνται είναι μια πληγή ή μια περιοχή του δέρματος που δεν επουλώνεται μετά από αρκετές εβδομάδες. Πρόκειται για ένδειξη που πολλοί αποδίδουν σε απλό τραυματισμό, χωρίς να υποψιάζονται κάτι σοβαρότερο. Παράλληλα, ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται οι επίμονες φολιδωτές κηλίδες, τα γυαλιστερά ή περλέ εξογκώματα, καθώς και οι δερματικές αλλοιώσεις που ματώνουν επανειλημμένα ή σχηματίζουν κρούστα.
Το πρόβλημα, όπως τονίζουν οι δερματολόγοι, είναι ότι όλα τα παραπάνω μπορεί εύκολα να περάσουν για ξηροδερμία, έκζεμα ή ένα απλό τραυματισμό, με αποτέλεσμα να αγνοούνται για μεγάλο χρονικό διάστημα. Οποιοδήποτε νέο σημάδι στο δέρμα που συνεχίζει να αλλάζει με τον καιρό θα πρέπει να αξιολογείται από ειδικό, ανεξάρτητα από το πόσο ακίνδυνο φαίνεται αρχικά.
Το κριτήριο ABCDE και το σημάδι του «ασχημόπαπου»
Όταν πρόκειται για τις ελιές, οι ειδικοί συνιστούν να γνωρίζει κανείς τι είναι φυσιολογικό για το δικό του δέρμα, αντί να συγκρίνει τις δικές του ελιές με εκείνες άλλων ανθρώπων. Μια ελιά που μεγαλώνει, αλλάζει σχήμα, αποκτά ακανόνιστα όρια, αλλάζει χρώμα ή προκαλεί φαγούρα, αιμορραγία ή ευαισθησία πρέπει πάντα να εξετάζεται από γιατρό. Για την αξιολόγηση αυτή χρησιμοποιείται διεθνώς το κριτήριο ABCDE, το οποίο εξετάζει πέντε βασικά χαρακτηριστικά μιας ύποπτης ελιάς.
Το Α αναφέρεται στην ασυμμετρία, δηλαδή στο αν το ένα μισό της ελιάς δεν μοιάζει με το άλλο. Το Β αφορά τα όρια, τα οποία σε ύποπτες περιπτώσεις είναι ακανόνιστα ή ασαφή. Το C εξετάζει το χρώμα, καθώς η παρουσία διαφορετικών αποχρώσεων όπως καφέ, μαύρο, κόκκινο ή μπλε στην ίδια ελιά αποτελεί ένδειξη κινδύνου. Το D αναφέρεται στη διάμετρο, η οποία σε ύποπτες ελιές συνήθως ξεπερνά τα 6 χιλιοστά, ενώ το Ε αφορά την εξέλιξη, δηλαδή τυχόν αλλαγές σε μέγεθος, σχήμα ή υφή με την πάροδο του χρόνου. Οι ειδικοί σημειώνουν πάντως ότι ακόμη και μια ελιά μικρότερη από 6 χιλιοστά μπορεί να αποδειχθεί μελάνωμα, εφόσον διαγνωστεί έγκαιρα.
Πέρα από το κριτήριο ABCDE, οι δερματολόγοι αναφέρουν και ένα ακόμη χρήσιμο εργαλείο αυτοελέγχου, το λεγόμενο σημάδι του «ασχημόπαπου». Πρόκειται για μια ελιά που απλώς φαίνεται διαφορετική από όλες τις γύρω της, χωρίς απαραίτητα να πληροί τα κλασικά κριτήρια. Η διαφοροποίηση αυτή θεωρείται ανεξάρτητος προγνωστικός δείκτης για μελάνωμα και αξίζει προσοχή κατά τον αυτοέλεγχο του δέρματος.
Πώς μειώνεται ο κίνδυνος
Η προστασία από τον ήλιο, όπως εξηγούν οι ειδικοί, δεν σημαίνει πλήρη αποφυγή της έκθεσης, αλλά υιοθέτηση σωστών πρακτικών προφύλαξης. Η συστηματική παρατήρηση του δέρματος σε τακτική βάση, σε συνδυασμό με τη σωστή προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία, αναφέρονται ως δύο από τα σημαντικότερα μέτρα για τη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του δέρματος. Η απόκτηση της συνήθειας τακτικού ελέγχου του δέρματος βοηθά ώστε οποιαδήποτε αλλαγή να γίνεται αντιληπτή έγκαιρα και να οδηγεί σε επίσκεψη σε δερματολόγο πριν η κατάσταση επιδεινωθεί.
