Ο πρόεδρος της Ουγγαρίας, Τάμας Σούλιοκ, υπέγραψε σήμερα τη συνταγματική τροπολογία που τερματίζει άμεσα τη θητεία του, όπως ανακοίνωσε ο ίδιος. Η τροπολογία εγκρίθηκε από το κυβερνών κόμμα Tisza του πρωθυπουργού Πέτερ Μαγιάρ και αποτελεί το πιο πρόσφατο βήμα στην προσπάθειά του να απομακρύνει από την εξουσία στενούς συμμάχους του προκατόχου του, Βίκτορ Όρμπαν. Η κίνηση έρχεται μετά τη συντριπτική νίκη του Tisza στις βουλευτικές εκλογές του Απριλίου, την οποία ο Μαγιάρ επικαλείται ως ισχυρή λαϊκή εντολή για την ανασυγκρότηση των κρατικών θεσμών.
Η συνταγματική τροπολογία και το τέλος της θητείας
Με τη νέα διάταξη, η θητεία του Σούλιοκ τερματίζεται με άμεση ισχύ, με το επίσημο σκεπτικό ότι «έχει χαθεί η εμπιστοσύνη» σε έναν ηγέτη που είχε εκλεγεί το 2024 από τους βουλευτές του κόμματος Fidesz του Όρμπαν. Ο ίδιος ο πρόεδρος δήλωσε ότι δεν είχε άλλη επιλογή από το να προσυπογράψει το νομοσχέδιο, καθώς όφειλε να τηρήσει το γράμμα του νόμου, παρότι διαφωνούσε ουσιαστικά με το περιεχόμενό του. Η υπογραφή του Σούλιοκ κλείνει έναν κύκλο πιέσεων που είχε ξεκινήσει από τον Απρίλιο, όταν ο Μαγιάρ ανέλαβε την πρωθυπουργία και ζήτησε επανειλημμένα την παραίτησή του.
Το κόμμα Tisza διαθέτει ευρεία πλειοψηφία δύο τρίτων στο κοινοβούλιο, κάτι που του επιτρέπει να τροποποιεί σχεδόν οποιονδήποτε νόμο επιθυμεί χωρίς να χρειάζεται τη συναίνεση της αντιπολίτευσης. Αξιοποιώντας αυτή την πλειοψηφία, η κυβέρνηση προχώρησε στην αλλαγή που οδήγησε στην απομάκρυνση του Σούλιοκ. Το κοινοβούλιο αναμένεται τώρα να εκλέξει νέο πρόεδρο, ο οποίος θα παραμείνει στη θέση για διάστημα έως πέντε ετών ή έως ότου τεθεί σε ισχύ το νέο Σύνταγμα της χώρας, ανάλογα με το ποιο από τα δύο συμβεί πρώτο.
Η τροπολογία δεν περιορίζεται στην προεδρία. Παράλληλα, εισάγει όριο θητείας 12 ετών για τους βουλευτές και ορίζει τα 70 έτη ως ηλικία συνταξιοδότησης για τους δικαστές του Συνταγματικού Δικαστηρίου. Η ρύθμιση αυτή σημαίνει πρακτικά ότι ο νυν πρόεδρος του δικαστηρίου, ο σύμμαχος του Όρμπαν Πέτερ Πολτ, θα υποχρεωθεί να αποχωρήσει από τη θέση του, ολοκληρώνοντας έτσι έναν ευρύτερο κύκλο αλλαγών στην κορυφή θεσμικών οργάνων της χώρας.
Οι ανησυχίες για το κράτος δικαίου και το πολιτικό υπόβαθρο
Παρότι υπέγραψε την τροπολογία, ο Σούλιοκ, ο οποίος διατέλεσε στο παρελθόν δικαστής του Συνταγματικού Δικαστηρίου, εξέφρασε ανοιχτά την ανησυχία του για τις συνέπειες της μεταρρύθμισης στο κράτος δικαίου της Ουγγαρίας. «Απομακρύνοντας άτομα που κατέχουν δημόσια αξιώματα κατά τρόπο που παραβιάζει ανοιχτά το κράτος δικαίου δημιουργείται ένα αρνητικό προηγούμενο που επιφέρει βαθιά πληγή στις συνταγματικές αξίες της δημοκρατίας, του διαχωρισμού των εξουσιών και του κράτους δικαίου», ανέφερε χαρακτηριστικά. Η δήλωση αυτή αναδεικνύει την ένταση ανάμεσα στη νομιμότητα της διαδικασίας και την ουσιαστική κριτική που ασκείται στον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιήθηκε η αλλαγή.
Η κυβέρνηση του Μαγιάρ υποστηρίζει ότι η συνολική αναδιάρθρωση αποσκοπεί στην αποκατάσταση του κράτους δικαίου και στην ενίσχυση της ανεξαρτησίας των θεσμών, μετά από μακρά περίοδο διακυβέρνησης του Όρμπαν κατά την οποία, σύμφωνα με την τρέχουσα κυβέρνηση, καίριες θέσεις είχαν στελεχωθεί με πρόσωπα πολιτικά συνδεδεμένα με το προηγούμενο καθεστώς. Από την πρώτη ημέρα της θητείας του, ο Μαγιάρ είχε θέσει ως προτεραιότητα την απομάκρυνση αξιωματούχων που θεωρούσε κατάλοιπα της εποχής Όρμπαν, κατηγορώντας συγκεκριμένα τον Σούλιοκ ότι δεν εκπροσωπούσε την εθνική ενότητα και ότι εξυπηρετούσε τα συμφέροντα του πρώην πρωθυπουργού. Μέχρι την υπογραφή της τροπολογίας, ο πρόεδρος είχε αρνηθεί κατ’ επανάληψη να παραιτηθεί από τη θέση του.
Τι ακολουθεί
Με τη θητεία του Σούλιοκ να έχει πλέον τερματιστεί, η προσοχή στρέφεται στο κοινοβούλιο, το οποίο θα κληθεί να εκλέξει τον επόμενο πρόεδρο της Ουγγαρίας. Παράλληλα, η αποχώρηση του Πέτερ Πολτ από το Συνταγματικό Δικαστήριο, λόγω του νέου ορίου ηλικίας που θέτει η τροπολογία, αναμένεται να ολοκληρώσει τον κύκλο των θεσμικών αλλαγών που έχει δρομολογήσει η κυβέρνηση του Μαγιάρ μετά τη νίκη της στις εκλογές του Απριλίου.
