Ο πόλεμος στον Περσικό Κόλπο συμπληρώνει έξι μήνες διάρκειας και έχει πάψει να αποτελεί ένα βραχυχρόνιο γεωπολιτικό επεισόδιο. Σύμφωνα με ανάλυση που παρουσιάζεται σήμερα, η παρατεταμένη σύγκρουση στα Στενά του Ορμούζ έχει μετατραπεί σε μόνιμη οικονομική πραγματικότητα για ολόκληρο τον πλανήτη. Οι επιθέσεις σε εμπορικά πλοία και η επιδείνωση της ασφάλειας στη Μέση Ανατολή έχουν αλλάξει τον τρόπο λειτουργίας του διεθνούς εμπορίου. Η κρίση δεν αφορά πλέον μόνο τις αγορές ενέργειας, αλλά εκτείνεται σε εφοδιαστικές αλυσίδες, μεταφορές, πληθωρισμό και επενδύσεις.
Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ αλλάζει το παγκόσμιο εμπόριο
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν τη σημαντικότερη θαλάσσια ενεργειακή δίοδο του κόσμου, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου, μαζί με χημικά προϊόντα, λιπάσματα και πετροχημικές πρώτες ύλες. Στην αρχή της σύγκρουσης οι διεθνείς αγορές αντέδρασαν κυρίως στις τιμές του πετρελαίου. Ωστόσο, έπειτα από έξι μήνες πολέμου, το πρόβλημα έχει μετατοπιστεί στο ίδιο το εμπόριο, καθώς η παρατεταμένη διαταραχή των διελεύσεων έχει μειώσει σημαντικά τη ναυτιλιακή δραστηριότητα.
Το κόστος μεταφοράς και ασφάλισης έχει αυξηθεί δραματικά, με αποτέλεσμα να ανεβαίνει το κόστος παραγωγής σχεδόν σε κάθε κλάδο της οικονομίας. Η ναυτιλία λειτουργεί πλέον σε συνθήκες πολέμου, αφού οι πλοιοκτήτες καλούνται να αποφασίσουν εάν θα διέλθουν από περιοχές υψηλού κινδύνου ή θα ακολουθήσουν πολύ μεγαλύτερες διαδρομές μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας. Η επιλογή αυτή συνεπάγεται υψηλότερα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου, αυξημένο κόστος καυσίμων, μεγαλύτερους χρόνους παράδοσης, περιορισμένη διαθεσιμότητα πλοίων και καθυστερήσεις στα λιμάνια. Παράλληλα, οι απειλές στην Ερυθρά Θάλασσα επιβεβαιώνουν ότι η αβεβαιότητα έχει πλέον μετατραπεί σε διαρθρωτικό παράγοντα του διεθνούς εμπορίου.
Πληθωρισμός και προειδοποιήσεις για την ευρωπαϊκή οικονομία
Ο πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιώς, Βασίλης Κορκίδης, επισημαίνει ότι οι πληθωριστικές πιέσεις επιστρέφουν, καθώς η άνοδος του ενεργειακού κόστους μεταφέρεται σταδιακά σε σχεδόν όλα τα προϊόντα. Σύμφωνα με την ανάλυσή του, οι μεταφορές ακριβαίνουν, οι πρώτες ύλες γίνονται πιο ακριβές και η βιομηχανική παραγωγή επιβαρύνεται. Ακόμη και τα τρόφιμα επηρεάζονται, μέσω του αυξημένου κόστους λιπασμάτων, μεταφορών και συσκευασίας. Ο ίδιος τονίζει ότι οι κεντρικές τράπεζες βρίσκονται μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα, καθώς πρέπει να επιλέξουν ανάμεσα στην αντιμετώπιση του πληθωρισμού και στη στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην ευάλωτη θέση της Ευρώπης. Παρά τη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης από τη Ρωσία τα τελευταία χρόνια, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στις εισαγωγές ενέργειας και πρώτων υλών που διακινούνται μέσω θαλάσσιων διαδρομών. Μια παρατεταμένη κρίση στον Περσικό Κόλπο ενέχει τον κίνδυνο περαιτέρω αύξησης του ενεργειακού κόστους για τις ευρωπαϊκές οικονομίες, οι οποίες καλούνται να διαχειριστούν ταυτόχρονα την ακρίβεια και την επιβράδυνση της ανάπτυξης. Διεθνείς οργανισμοί επισημαίνουν ότι οι επιπτώσεις του πολέμου εκτείνονται πλέον πολύ πέρα από την ενέργεια, επηρεάζοντας τη ναυτιλία, τις αλυσίδες παραγωγής και το κόστος μεταφοράς σε παγκόσμιο επίπεδο.
