Η Βουλή των Ελλήνων εισήλθε από σήμερα, 23 Ιουλίου 2026, στην τελική φάση της διαδικασίας για την αναθεώρηση του Συντάγματος, με τη συζήτηση της σχετικής πρότασης να ξεκινά στην Ολομέλεια. Η πρόταση κατατέθηκε από τη Νέα Δημοκρατία και αφορά πάνω από 30 διατάξεις του Συντάγματος. Μέσα σε τρεις ημέρες οι βουλευτές θα αποφασίσουν ποιες διατάξεις κρίνονται αναθεωρητέες, όμως το τελικό περιεχόμενο των αλλαγών θα διαμορφωθεί στην επόμενη, την Αναθεωρητική Βουλή, που θα προκύψει μετά τις εθνικές εκλογές.
Διαβάστε επίσης: Η συνταγματική αναθεώρηση περνά στην επόμενη Βουλή
Η διαδικασία της αναθεώρησης του Συντάγματος
Η σημερινή Βουλή λειτουργεί ως προτείνουσα Βουλή, δηλαδή έχει την αρμοδιότητα να εντοπίσει και να σημειώσει με σαφήνεια ποιες διατάξεις χρειάζονται αναθεώρηση. Το έργο αυτό δεν ολοκληρώνει τη διαδικασία, καθώς η οριστική διαμόρφωση του περιεχομένου των άρθρων θα γίνει από την Αναθεωρητική Βουλή, η οποία θα προκύψει μετά τις εθνικές εκλογές και θα έχει νωπή λαϊκή εντολή. Η νέα Βουλή δεν θα δεσμεύεται από τις θέσεις που έχουν διατυπώσει τα κόμματα στη σημερινή συζήτηση, γεγονός που αφήνει ανοιχτό το παράθυρο για νέες συνεννοήσεις.
Κομβικό ρόλο στη διαδικασία παίζει η λεγόμενη «χιαστί» πλειοψηφία. Αν μια διάταξη κριθεί αναθεωρητέα στην προτείνουσα Βουλή με 180 ψήφους, τότε για την οριστική διαμόρφωσή της αρκούν 150 ψήφοι στην Αναθεωρητική Βουλή. Αντίστροφα, αν μια διάταξη συγκεντρώσει μόλις 151 ψήφους στη σημερινή Βουλή, τότε στην επόμενη Βουλή θα απαιτηθούν 180 ψήφοι για να οριστικοποιηθεί το περιεχόμενό της. Το σύστημα αυτό ωθεί τα κόμματα να σταθμίζουν προσεκτικά τη στάση τους, αφού η ψήφος τους σήμερα καθορίζει το ύψος της πλειοψηφίας που θα χρειαστεί αργότερα.
Ο γενικός εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας, Ευριπίδης Στυλιανίδης, τόνισε πως οι προτεινόμενες μεταρρυθμίσεις αγγίζουν και τις τρεις εξουσίες. «Οι μεταρρυθμίσεις που εισηγείται η Νέα Δημοκρατία ανοίγουν μια συζήτηση που αναμορφώνει πλήρως και τις τρεις εξουσίες: τη δικαστική την ανεξαρτητοποιεί, τη νομοθετική την ενισχύει, τη θωρακίζει και την προσδιορίζει και την εκτελεστική την εκσυγχρονίζει. Επομένως έχει νόημα η συζήτηση αυτή να συνεχιστεί», δήλωσε ο Στυλιανίδης, περιγράφοντας μια πρωτοβουλία που στοχεύει σε βαθύτερο εκσυγχρονισμό του πολιτεύματος.
Η στάση της αντιπολίτευσης και τα σημεία σύγκλισης
Στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος, τα κόμματα της αντιπολίτευσης δεν έδωσαν θετική ψήφο σε καμία διάταξη. Η επιλογή αυτή αποσκοπεί στο να αποφευχθεί η συγκέντρωση πλειοψηφίας 180 βουλευτών στη σημερινή Βουλή, ώστε να διατηρηθεί για την επόμενη φάση το διαπραγματευτικό πλεονέκτημα διαμόρφωσης του τελικού περιεχομένου των διατάξεων. Το ΠΑΣΟΚ διαφοροποιείται εν μέρει, καθώς αναγνωρίζει την ανάγκη αναθεώρησης τουλάχιστον 15 άρθρων και έχει καταθέσει δικές του προτάσεις, ωστόσο θα ψηφίσει «παρών» σε αυτά και «κατά» στα υπόλοιπα. Τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν δηλώσει «κατά» στο σύνολο της πρότασης της Νέας Δημοκρατίας.
Παρά τη διαφωνία στη σημερινή φάση, η κοινοβουλευτική συζήτηση ανέδειξε αρκετά σημεία όπου διαφαίνονται περιθώρια σύγκλισης για την Αναθεωρητική Βουλή. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν η ίδρυση μη κρατικών μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων, ο τρόπος εκλογής της ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων, η κατάργηση της αμελλητί διαβίβασης υποθέσεων που αφορούν ευθύνη υπουργών, η εφαρμογή του άρθρου 24 για το περιβάλλον, οι δικλείδες ασφαλείας απέναντι στην τεχνητή νοημοσύνη, καθώς και η ενδεχόμενη επέκταση της επιστολικής ψήφου και σε εκλογείς εντός της επικράτειας. Τα ζητήματα αυτά φαίνεται πως συγκεντρώνουν ευρύτερη αποδοχή από περισσότερα κόμματα, γεγονός που αυξάνει τις πιθανότητες να περιληφθούν τελικά στο αναθεωρημένο Σύνταγμα.
Τι ακολουθεί μετά τη σημερινή συζήτηση
Η Ολομέλεια της Βουλής θα ολοκληρώσει μέσα σε τρεις ημέρες τη συζήτηση και θα ψηφίσει ποιες από τις 30 και πλέον διατάξεις κρίνονται αναθεωρητέες. Το αποτέλεσμα αυτής της ψηφοφορίας θα καθορίσει, μέσω της «χιαστί» πλειοψηφίας, το ύψος της πλειοψηφίας που θα χρειαστεί στην επόμενη Βουλή για κάθε επιμέρους διάταξη. Η πραγματική διαπραγμάτευση για το περιεχόμενο των αλλαγών αναβάλλεται έτσι για την Αναθεωρητική Βουλή, η οποία θα συγκροτηθεί μετά τις εθνικές εκλογές και θα κληθεί να αποφασίσει με φρέσκια λαϊκή εντολή, χωρίς να δεσμεύεται από τις σημερινές τοποθετήσεις των κομμάτων.
