Ο Όλυμπος εντάχθηκε επίσημα στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, ύστερα από ομόφωνη απόφαση της 48ης Συνόδου της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς, που πραγματοποιήθηκε στο Μπουσάν της Νότιας Κορέας. Η απόφαση ελήφθη την Κυριακή και αναγνωρίζει το εμβληματικό ελληνικό βουνό ως φυσικό και πολιτιστικό αγαθό εξέχουσας οικουμενικής αξίας για την ανθρωπότητα. Πρόκειται για διάκριση που η Ελλάδα επιδίωκε από το 2014, όταν υπέβαλε για πρώτη φορά την υποψηφιότητα του «βουνού των θεών» στη λίστα των τοποθεσιών εξαιρετικής αξίας.
Η ομόφωνη απόφαση στο Μπουσάν
Η ένταξη του Ολύμπου επισφράγισε τη διεθνή αναγνώριση ενός τόπου που συνδυάζει σπάνια βιοποικιλότητα, εντυπωσιακά οικοσυστήματα και βαθιά ιστορική και μυθολογική σημασία. Με υψόμετρο 2.918 μέτρα, ο Όλυμπος είναι το υψηλότερο βουνό της Ελλάδας και, σύμφωνα με την αρχαία ελληνική μυθολογία, φιλοξενούσε την κατοικία των Δώδεκα Ολύμπιων Θεών με κυρίαρχο τον Δία, καθώς και των Μουσών και των Χαρίτων. Μέσα από τα έργα του Ησίοδου και του Ομήρου, το βουνό καθιερώθηκε ως κεντρικό σημείο αναφοράς της ελληνικής μυθολογίας σε ολόκληρο τον ελληνικό και ρωμαϊκό κόσμο, κάτι που η UNESCO αναγνώρισε ρητά στην αιτιολόγησή της.
Το μνημείο περιλαμβάνει εντυπωσιακές γεωμορφές, όπως παγετωνικά τσίρκα, ασβεστολιθικούς γκρεμούς, καρστικές δολίνες και πεδία ολισθόλιθων. Οι απότομες κορυφογραμμές, όπως το σύμπλεγμα Μύτικας-Στεφάνι, και βαθιά φαράγγια, όπως εκείνο του Ενιπέα, αποτυπώνουν τη συνεχιζόμενη γεωλογική δραστηριότητα της περιοχής. Ο Όλυμπος λειτούργησε ιστορικά ως καταφύγιο για δασικά είδη κατά τις παγετώδεις περιόδους και αποτελεί σήμερα μεσογειακό κέντρο βιοποικιλότητας της χλωρίδας, φιλοξενώντας φυτικά είδη που απαντώνται αποκλειστικά στην περιοχή.
Ο ρόλος της ελληνικής αντιπροσωπείας
Στην ελληνική αποστολή στο Μπουσάν συμμετείχαν εμπειρογνώμονες του Υπουργείου Πολιτισμού και του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με επικεφαλής τον μόνιμο αντιπρόσωπο της Ελλάδας στην UNESCO, Γιώργο Κουμουτσάκο. Κατά τις τελευταίες ημέρες της Συνόδου πραγματοποιήθηκαν εντατικές επαφές με αντιπροσωπείες κρατών-μελών της Επιτροπής, με στόχο τη στήριξη της ελληνικής πρότασης, ενώ η διπλωματική προσπάθεια είχε ξεκινήσει αρκετές εβδομάδες νωρίτερα με σειρά συντονισμένων επαφών.
Η αναγνώριση του Ολύμπου δεν είναι η πρώτη διάκριση για το βουνό. Ο «τόπος των αθανάτων», όπως τον περιέγραψε ο Όμηρος, ανακηρύχθηκε πρώτος εθνικός δρυμός της Ελλάδας το 1938, προς τιμήν της μοναδικότητας του τοπίου του. Το 1981 αναγνωρίστηκε από την UNESCO ως Απόθεμα Βιόσφαιρας, ενώ το 2021 έγινε επισήμως εθνικό πάρκο με προεδρικό διάταγμα. Κάθε χρόνο περίπου 50.000 επισκέπτες ανεβαίνουν στις κορυφές του, αριθμός που αναδεικνύει τη δημοφιλία του τόσο για πεζοπόρους όσο και για ερευνητές της φύσης.
Τι σημαίνει η ένταξη για την προστασία του βουνού
Η εγγραφή στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO συνοδεύεται από καθεστώς προστατευόμενης περιοχής βάσει της διεθνούς σύμβασης του Οργανισμού. Για τους τοπικούς φορείς, η διάκριση λειτουργεί ταυτόχρονα ως ευκαιρία και ως προειδοποίηση, καθώς ο Όλυμπος δέχεται αυξανόμενες πιέσεις από την τουριστική ανάπτυξη και την κλιματική κρίση. Η νέα θέση του βουνού στον παγκόσμιο χάρτη αναμένεται να ενισχύσει τα μέτρα προστασίας του οικοσυστήματος, ενώ παράλληλα προβάλλει διεθνώς την Ελλάδα ως χώρα με σημαντικό φυσικό και πολιτιστικό απόθεμα.
Η ελληνική κυβέρνηση, μέσω της συστηματικής προετοιμασίας της ελληνικής αντιπροσωπείας, πέτυχε μια διάκριση που επιδιωκόταν εδώ και μία δεκαετία, δίνοντας στον Όλυμπο επίσημη θέση δίπλα σε άλλα μνημεία παγκόσμιας εμβέλειας. Η UNESCO ανακοίνωσε την απόφαση μέσω των επίσημων καναλιών της, επισημαίνοντας το μοναδικό μικροκλίμα του βουνού που προκύπτει από την εγγύτητά του στη θάλασσα και την απότομη υψομετρική διαφορά, στοιχεία που δημιουργούν ποικιλομορφία στο ανάγλυφο, το κλίμα και τη βλάστηση της περιοχής.
