Ο τρίτος γύρος των τεχνικών συνομιλιών ανάμεσα σε Ελλάδα και Λιβύη για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών ολοκληρώθηκε σήμερα στην Αθήνα. Της ελληνικής αντιπροσωπείας ηγήθηκε η υφυπουργός Εξωτερικών Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, ενώ οι συνομιλίες πραγματοποιήθηκαν στο υπουργείο Εξωτερικών. Οι δύο πλευρές έκλεισαν τη συνάντηση σε καλό κλίμα, χωρίς ωστόσο να έχουν καταλήξει σε τελική συμφωνία, καθώς το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο του 2019 εξακολουθεί να αποτελεί το βασικό εμπόδιο στη διαδικασία.
Τεχνικές συνομιλίες με στόχο τη σταδιακή προσέγγιση
Ο τρίτος γύρος των συνομιλιών επιβεβαίωσε ότι οι δύο πλευρές έχουν επιλέξει μια διαδικασία σταδιακής προσέγγισης, χωρίς υψηλές προσδοκίες για άμεση κατάληξη. Στόχος της ελληνικής πλευράς είναι η διατήρηση ενός σταθερού διαύλου επικοινωνίας με την Τρίπολη, σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων στην περιοχή. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι δύο αντιπροσωπείες επικεντρώθηκαν στην ανταλλαγή νομικών επιχειρημάτων, στις βασικές αρχές του Δικαίου της Θάλασσας και στη μελέτη χαρτογραφικών δεδομένων που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν σε επόμενα στάδια της διαδικασίας.
Η ελληνική διπλωματία θεωρεί σημαντικό ότι τα τελευταία δύο χρόνια έχει καταφέρει να αποκαταστήσει επαφές τόσο με την κυβέρνηση της Τρίπολης όσο και με την Ανατολική Λιβύη. Η επιλογή αυτή ενισχύει τη θέση της Αθήνας απέναντι σε ένα πολιτικό σκηνικό που παραμένει ρευστό, καθώς οποιαδήποτε μελλοντική λύση για τη διακυβέρνηση της Λιβύης θα χρειαστεί τη συμμετοχή και των δύο κέντρων εξουσίας. Παράλληλα, η Ελλάδα έχει προχωρήσει στη χάραξη θαλάσσιων οικοπέδων νοτίως της Κρήτης, σύμφωνα με τη μέση γραμμή και με πλήρη αναγνώριση της επήρειας όλων των ελληνικών νησιών. Η αδειοδότηση της Chevron για έρευνες σε ορισμένα από αυτά τα οικόπεδα δημιούργησε νέα δεδομένα, καθώς επικαλύπτουν μέρος περιοχών που διεκδικεί η Λιβύη βάσει του Τουρκολιβυκού Μνημονίου.
Το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο παραμένει το αγκάθι
Μετά το πέρας των συνομιλιών, το υπουργείο Εξωτερικών ανέφερε σε ανάρτησή του στο «Χ» ότι «οι δύο πλευρές εξακολουθούν να δεσμεύονται για έναν εποικοδομητικό διάλογο με βάση το διεθνές δίκαιο, προωθώντας περαιτέρω τη διμερή συνεργασία και επιβεβαιώνοντας τη βούλησή τους να ενισχύσουν τις παραδοσιακές διμερείς σχέσεις». Η δήλωση αυτή αποτυπώνει το κλίμα συνεννόησης που επικράτησε στη συνάντηση, παρά τις σοβαρές διαφορές που εξακολουθούν να υπάρχουν στα νομικά επιχειρήματα των δύο πλευρών.
Η λιβυκή πλευρά συνεχίζει να επικαλείται το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο ως βάση των νομικών της θέσεων, ενώ η Αθήνα επιμένει ότι πρόκειται για συμφωνία χωρίς νομική ισχύ, καθώς παραβιάζει θεμελιώδεις αρχές του Δικαίου της Θάλασσας και αγνοεί τα κυριαρχικά δικαιώματα των ελληνικών νησιών. Αξιοσημείωτο είναι πάντως ότι, κατά τη χάραξη των δικών της οικοπέδων για έρευνα υδρογονανθράκων, η λιβυκή πλευρά ακολούθησε στην πράξη τη μέση γραμμή μεταξύ των δύο χωρών όπως την αντιλαμβάνεται η Ελλάδα, παρότι σε διπλωματικό επίπεδο τη έχει απορρίψει. Η αντίφαση αυτή ανάμεσα στην επίσημη θέση και την πρακτική εφαρμογή θεωρείται από την ελληνική πλευρά ένα στοιχείο που μπορεί να αξιοποιηθεί στις επόμενες φάσεις της διαπραγμάτευσης.
Τι ακολουθεί
Η Αθήνα στοχεύει στην οικοδόμηση ενός κλίματος εμπιστοσύνης με την Τρίπολη, το οποίο θα διασφαλίσει ότι, ανεξάρτητα από τις εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις στη Λιβύη, θα παραμείνει ανοικτό το κανάλι επικοινωνίας. Οι δύο πλευρές φαίνεται να αφήνουν ανοικτό το ενδεχόμενο συνέχισης της διαπραγμάτευσης σε επόμενους γύρους, ενώ δεν αποκλείεται, σε περίπτωση αδιεξόδου, ακόμη και η κοινή προσφυγή στη διεθνή δικαιοσύνη για την οριστική επίλυση του ζητήματος.
