Μια φαινομενικά απλή τραπεζική συναλλαγή μεταξύ δύο φίλων μετατράπηκε σε φορολογικό μπελά με την απόφαση ΔΕΔ 1544/2026, η οποία ξεκαθαρίζει ότι η επιστροφή ενός εμβάσματος δεν εξαφανίζει αυτόματα τον φόρο δωρεάς που γεννιέται από την αρχική μεταφορά. Η υπόθεση αφορούσε ποσό 51.801 ευρώ, το οποίο μεταφέρθηκε από τον έναν φίλο στον λογαριασμό του άλλου και επιστράφηκε αυθημερόν, με τον ισχυρισμό ότι επρόκειτο για λάθος και ότι οι δύο πλευρές ήθελαν στην πραγματικότητα να πραγματοποιήσουν διαφορετική τραπεζική πράξη. Η φορολογούμενη ζήτησε από τη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών να αναγνωριστεί ότι η συναλλαγή ουδέποτε παρήγαγε νομικά αποτελέσματα, ώστε να μην οφείλεται φόρος δωρεάς. Η ΔΕΔ, όμως, απέρριψε το αίτημα, στηριζόμενη σε συγκεκριμένες διατάξεις του Αστικού Κώδικα.
Διαβάστε επίσης: Ο Φόρος Δωρεάς στους Κοινούς Λογαριασμούς: Οι Παγίδες
Το σκεπτικό της ΔΕΔ
Σύμφωνα με την απόφαση, μια δικαιοπραξία που πραγματοποιείται λόγω πλάνης δεν είναι αυτοδικαίως άκυρη, αλλά μόνο ακυρώσιμη. Αυτό σημαίνει πως, για να πάψει να ισχύει, απαιτείται δικαστική απόφαση που να την ακυρώνει ρητά. Μέχρι να εκδοθεί τέτοια απόφαση, η συναλλαγή θεωρείται πλήρως έγκυρη και παράγει κανονικά όλα τα έννομα αποτελέσματά της, συμπεριλαμβανομένων και των φορολογικών υποχρεώσεων που απορρέουν από αυτήν. Η ΔΕΔ τόνισε ότι η φορολογική υποχρέωση γεννιέται ακριβώς τη στιγμή που ολοκληρώνεται η μεταφορά των χρημάτων στον λογαριασμό του παραλήπτη, δηλαδή του δωρεοδόχου. Η μετέπειτα επιστροφή του ποσού, όσο γρήγορα κι αν έγινε, δεν αναιρεί το γεγονός ότι η δωρεά είχε ήδη συντελεστεί νομικά κατά τον χρόνο εκείνο.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η διευκρίνιση της ΔΕΔ για την περίπτωση κατά την οποία ο δωρητής και ο δωρεοδόχος συμφωνούν από κοινού να ανακαλέσουν τη δωρεά και να επιστρέψουν τα χρήματα. Σε αυτή την περίπτωση, η ίδια η επιστροφή δεν φορολογείται εκ νέου ως ξεχωριστή δωρεά. Ωστόσο, ο φόρος που είχε ήδη επιβληθεί για την αρχική μεταβίβαση παραμένει σε ισχύ και δεν διαγράφεται. Με άλλα λόγια, η κοινή βούληση των δύο πλευρών να «ακυρώσουν» τη συναλλαγή δεν έχει καμία επίδραση στη φορολογική υποχρέωση που είχε ήδη γεννηθεί.
Απορρίφθηκε και το αίτημα για πρόδηλη έλλειψη υποχρέωσης
Παράλληλα, η φορολογούμενη είχε ζητήσει την ακύρωση του φόρου επικαλούμενη «πρόδηλη έλλειψη φορολογικής υποχρέωσης», δηλαδή ότι το ζήτημα ήταν τόσο ξεκάθαρο υπέρ της που δεν χρειαζόταν καν να εξεταστεί σε βάθος. Η ΔΕΔ απέρριψε και αυτό το επιχείρημα, κρίνοντας πως οι ισχυρισμοί της δεν τεκμηριώνονταν με σαφή και πλήρη αποδεικτικά στοιχεία. Ανάμεσα στα προβλήματα που εντοπίστηκαν, αναφέρεται ότι δεν προσκομίστηκε το επικαλούμενο πληρεξούσιο, ενώ υπήρχαν και αμφιβολίες ως προς τα πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης.
Η απόφαση αυτή λειτουργεί ως προειδοποίηση για όσους πιστεύουν ότι μια γρήγορη επιστροφή χρημάτων «καθαρίζει» αυτόματα μια συναλλαγή από φορολογικές συνέπειες. Στην πράξη, η φορολογική διοίκηση δεσμεύεται από την ισχύ της συναλλαγής όπως αυτή έγινε τη στιγμή της μεταφοράς, εκτός αν παρέμβει τελεσίδικη δικαστική απόφαση που να την ακυρώνει ρητά. Ούτε η αυθημερόν επιστροφή του ποσού ούτε μια απλή αίτηση προς την αρμόδια ΔΟΥ αρκούν για να αναιρέσουν τον φόρο δωρεάς που έχει ήδη γεννηθεί.
