Η Οδύσσεια του Νόλαν βρέθηκε στο επίκεντρο έντονης κριτικής, ενώ παράλληλα συνεχίζει να σαρώνει στα ταμεία παγκοσμίως. Η καθηγήτρια Κλασικών Σπουδών του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια, Έμιλι Γουίλσον, άσκησε σφοδρή κριτική στην κινηματογραφική μεταφορά του ομηρικού έπους από τον σκηνοθέτη Κρίστοφερ Νόλαν. Η ίδια υπογράφει τη βραβευμένη αγγλική μετάφραση της «Οδύσσειας» που κυκλοφόρησε το 2017 και είχε αναφερθεί από τον ίδιο τον σκηνοθέτη κατά την προώθηση της ταινίας. Παρά τις αντιδράσεις, η ταινία της Universal παραμένει πρώτη στο βορειοαμερικανικό box office.
Η κριτική στην Οδύσσεια του Νόλαν
Σε άρθρο της στο London Review of Books, η Έμιλι Γουίλσον εξέφρασε την απογοήτευσή της, σημειώνοντας ότι περίμενε η ενασχόληση του Κρίστοφερ Νόλαν με την «Οδύσσεια» να οδηγήσει σε ένα πιο ώριμο και ουσιαστικό αποτέλεσμα. Αντί αυτού, όπως υποστήριξε, η ταινία συνδυάζει «μεγαλοπρέπεια και επιπολαιότητα», ενώ το δημιουργικό της όραμα χαρακτηρίζεται από ασάφεια και ανεπαρκώς ανεπτυγμένους χαρακτήρες. Η καθηγήτρια τόνισε πως το έργο «στερείται πολλών από τα στοιχεία που κάνουν το ποίημα σπουδαίο», καθώς δεν έχει τίποτα πειστικό να πει για τον χρόνο, τη μνήμη, την ιστορία, τον πόλεμο ή τη σχέση ανάμεσα στην επιστροφή ενός ήρωα και στις ζωές όσων άφησε πίσω του.
Η Γουίλσον έκανε επίσης λόγο για έλλειψη ψυχολογικού, συναισθηματικού, πολιτικού και ηθικού βάθους, χαρακτηρίζοντας την αφηγηματική δομή επιτηδευμένη και το σενάριο αδύναμο. Σύμφωνα με την ίδια, οι χαρακτήρες δεν διαθέτουν πειστικά κίνητρα, ενώ με δόση ειρωνείας σχολίασε πως «δεν υπάρχουν σεξουαλικές σκηνές και όλα τα φαγητά φαίνονται απαίσια». Αναφέρθηκε ακόμη στην εκτίμηση που είχε εκφράσει ο Κρίστοφερ Νόλαν για την πρώτη φράση της δικής της μετάφρασης, «Πες μου για έναν περίπλοκο άνδρα», λέγοντας χαρακτηριστικά ότι θα ντρεπόταν αν είχε γράψει η ίδια οποιοδήποτε μέρος του σεναρίου. Σε συνέντευξή της στους Sunday Times, επανέλαβε ότι η ταινία δεν την άγγιξε συναισθηματικά, καθώς οι κινηματογραφικοί χαρακτήρες δεν διαθέτουν το βάθος του ομηρικού πρωτοτύπου.
Παρά την κριτική, αναγνώριση της συμβολής της ταινίας
Παρά τη σκληρή κριτική της, η Έμιλι Γουίλσον αναγνώρισε ότι η ταινία έχει ήδη συμβάλει στην αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος για την αρχαία ελληνική γραμματεία. Όπως τόνισε, η κυκλοφορία της Οδύσσειας του Νόλαν αποτελεί ένα πολιτιστικό γεγονός, καθώς επαναφέρει το κοινό στις κινηματογραφικές αίθουσες και ενισχύει τη ζήτηση για μεταφράσεις του ομηρικού έπους. Μάλιστα, εξέφρασε την ελπίδα ότι η επιτυχία της ταινίας θα μπορούσε να λειτουργήσει υπέρ των ανθρωπιστικών σπουδών, αποτρέποντας ενδεχομένως την κατάργηση πανεπιστημιακών τμημάτων λογοτεχνίας, γλωσσών και ιστορίας. «Ο Νόλαν κάνει ό,τι μπορεί για να ξαναφέρει το ευρύ κοινό στην ανάγνωση και γι’ αυτό του είμαι ευγνώμων», κατέληξε η καθηγήτρια.
Πρωτιά στο box office παρά τις αντιδράσεις
Η Οδύσσεια του Νόλαν συνεχίζει να κυριαρχεί στο βορειοαμερικανικό box office, διατηρώντας σταθερά την πρώτη θέση σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία. Η ταινία της Universal, σε σκηνοθεσία του Κρίστοφερ Νόλαν, σημείωσε εισπράξεις άνω των 124 εκατομμυρίων δολαρίων το πρώτο Σαββατοκύριακο κυκλοφορίας της, ενώ τη δεύτερη εβδομάδα η πτώση στις αίθουσες της Βόρειας Αμερικής περιορίστηκε μόλις στο 30%. Η νέα επική παραγωγή έχει φτάσει συνολικά τα 639,6 εκατομμύρια δολάρια σε παγκόσμιες εισπράξεις, ενώ έγινε η δεύτερη ταχύτερη ταινία στην ιστορία του IMAX που ξεπέρασε τα 100 εκατομμύρια δολάρια σε εισπράξεις.
Στο καστ της ταινίας πρωταγωνιστούν γνωστοί ηθοποιοί του Χόλιγουντ. Τον Οδυσσέα, τον πολυμήχανο βασιλιά της Ιθάκης, ενσαρκώνει ο Ματ Ντέιμον, ενώ τον ρόλο της πιστής Πηνελόπης έχει η Ανν Χάθαγουέι. Ο Τομ Χόλαντ υποδύεται τον Τηλέμαχο και η Ζεντάγια εμφανίζεται ως θεά Αθηνά. Ο Ρόμπερτ Πάτινσον αναλαμβάνει τον ρόλο του Αντίνοου και η Σαρλίζ Θερόν εκείνον της Καλυψώς.
