Σήμερα, Τρίτη 28 Ιουλίου, το εορτολόγιο τιμά την Οσία Ειρήνη τη Χρυσοβαλάντου, τον Άγιο Ακάκιο, την Αγία Δροσίδα και τον Άγιο Τίμωνα τον Απόστολο, ανάμεσα σε δεκάδες άλλα ονόματα. Η ίδια ημερομηνία σηματοδοτεί και ένα ορόσημο της σύγχρονης ιστορίας, καθώς το 1998 το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων επιδίκασε αποζημίωση στην Ελληνοκύπρια πρόσφυγα Τιτίνα Λοϊζίδου για τη στέρηση της περιουσίας της στην κατεχόμενη Κερύνεια. Το εορτολόγιο 28 Ιουλίου συνδυάζει έτσι θρησκευτική παράδοση και ιστορική μνήμη.
Διαβάστε επίσης: Η υπόθεση Λοϊζίδου: Ιστορική δικαίωση κατά της Τουρκίας
Το εορτολόγιο της ημέρας
Σήμερα γιορτάζουν όσοι φέρουν τα ονόματα Ακάκιος, Αυξέντιος, Δρόσος, Δροσούλα, Τίμων, Ειρήνη, Ρένα και Χρυσοβαλάντω, μαζί με πολλές παραλλαγές τους. Κεντρική μορφή της ημέρας είναι η Οσία Ειρήνη, η οποία έζησε στα χρόνια της βασίλισσας Θεοδώρας. Καταγόταν από την Καππαδοκία και ξεχώριζε για την ευσέβειά της και την ανατροφή της. Ενώ είχε ζητηθεί σε γάμο από αξιωματούχο του παλατιού και βρισκόταν καθ’ οδόν προς το Βυζάντιο, πέρασε από τη Μονή του Χρυσοβαλάντου και αποφάσισε να μείνει εκεί, εγκαταλείποντας την κοσμική ζωή. Πούλησε την περιουσία της, βοήθησε φτωχούς και έγινε μοναχή, ενώ αργότερα, παρά την αρχική της άρνηση, ανέλαβε καθήκοντα ηγουμένης. Η παράδοση αναφέρει ότι απέκτησε προφητικό χάρισμα και απάλλαξε πολλούς ανθρώπους από δαιμόνια πριν πεθάνει ειρηνικά.
Ο Άγιος Ακάκιος καταγόταν από την Απολλωνία και μαρτύρησε στα χρόνια του βασιλιά Λικίνιου, αφού κηρύττει το Ευαγγέλιο. Σύμφωνα με την παράδοση, επέζησε από βασανιστήρια, από καζάνι με βραστό νερό και από επίθεση λιονταριού, γεγονός που οδήγησε τον έπαρχο Τερέντιο να τον αφήσει ελεύθερο. Συνέχισε το κήρυγμά του στη Μίλητο, όπου συνελήφθη ξανά και τελικά αποκεφαλίστηκε επειδή αρνήθηκε να θυσιάσει στα είδωλα. Το λείψανό του παρέλαβε ο πρεσβύτερος Λεόντιος και το εναπόθεσε στην πόλη των Συνάδων. Η Αγία Δροσίς μαρτύρησε ρίχνοντάς την σε χωνευτήριο χρυσού, ενώ ο Άγιος Τίμων ο Απόστολος υπέστη μαρτυρικό θάνατο στη Βόστρα της Αραβίας, όπου είχε σταλεί να διαδώσει το Ευαγγέλιο.
Η ιστορική απόφαση για την Τιτίνα Λοϊζίδου
Στις 28 Ιουλίου 1998, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων υποχρέωσε την Τουρκία να καταβάλει αποζημίωση στην Τιτίνα Λοϊζίδου, μετά από πολυετή δικαστικό αγώνα. Η Ελληνοκύπρια είχε ακίνητη περιουσία στην Κερύνεια, στην οποία δεν είχε πρόσβαση λόγω της παρουσίας τουρκικών δυνάμεων μετά την εισβολή του 1974. Το 1989 προσέφυγε στο Δικαστήριο, υποστηρίζοντας ότι η απαγόρευση πρόσβασης παραβίαζε το δικαίωμά της στην ειρηνική απόλαυση της περιουσίας της. Η Τουρκία επιχειρηματολόγησε ότι τα ακίνητα είχαν απαλλοτριωθεί βάσει του Συντάγματος του μη αναγνωρισμένου καθεστώτος στα Κατεχόμενα, όμως το Δικαστήριο απέρριψε τη θέση αυτή και έκρινε ότι η Λοϊζίδου παρέμενε η νόμιμη ιδιοκτήτρια.
Η βασική απόφαση επί της ουσίας είχε εκδοθεί στις 18 Δεκεμβρίου 1996, ενώ δύο χρόνια αργότερα, στις 28 Ιουλίου 1998, το Δικαστήριο καθόρισε το ύψος της αποζημίωσης: 300.000 κυπριακές λίρες για υλική ζημία, 20.000 λίρες για ηθική βλάβη, καθώς και δικαστικά έξοδα. Το ποσό αφορούσε αποκλειστικά τη στέρηση χρήσης και εκμετάλλευσης της περιουσίας, όχι την εξαγορά της, καθώς ο τίτλος ιδιοκτησίας παρέμενε στο όνομα της Λοϊζίδου. Το Δικαστήριο έκρινε επίσης ότι η Τουρκία έφερε ευθύνη για όσα συνέβαιναν στη βόρεια Κύπρο, εφόσον ασκούσε εκεί «αποτελεσματικό συνολικό έλεγχο» μέσω της στρατιωτικής της παρουσίας.
Τι ακολούθησε
Η Άγκυρα αρνήθηκε για χρόνια να εκτελέσει την απόφαση, προκαλώντας επανειλημμένες παρεμβάσεις της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης. Τελικά, τον Δεκέμβριο του 2003, η Τουρκία κατέβαλε το ποσό μαζί με τους τόκους, το οποίο είχε φτάσει περίπου το 1,2 εκατομμύρια ευρώ. Η υπόθεση Λοϊζίδου θεωρείται ορόσημο, καθώς αναγνώρισε ότι οι τίτλοι ιδιοκτησίας των εκτοπισμένων Ελληνοκυπρίων δεν ακυρώθηκαν από το καθεστώς στα Κατεχόμενα και ότι ένα κράτος μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνο για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων εκτός των συνόρων του, όταν ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο σε μια περιοχή. Αποτέλεσε ιστορική δικαίωση για την ίδια τη Λοϊζίδου και απόφαση με ευρύτερη σημασία για τις περιουσιακές αξιώσεις των προσφύγων της Κύπρου.
