Μια πρωτοφανή αναπτυξιακή πρωτοβουλία εξελίσσεται αυτή την περίοδο στην Αθήνα, καθώς 16 παλιά στρατόπεδα μετατρέπονται σταδιακά σε σύγχρονες υποδομές. Τρία εμβληματικά έργα, συνολικού προϋπολογισμού που ξεπερνά το 1 δισεκατομμύριο ευρώ, βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη και αναμένεται να αλλάξουν την εικόνα ολόκληρων γειτονιών της πρωτεύουσας. Στο πρώην στρατόπεδο Πλέσσα, δίπλα ακριβώς στο Πεντάγωνο, ανεγείρεται το νέο συγκρότημα της ΔΕΗ, στο Γκόνου κατασκευάζεται ένα mega logistics center, ενώ στο Καρατάσου προχωρά η δημιουργία του νέου Αντικαρκινικού Νοσοκομείου.
Διασχίζοντας τη λεωφόρο Μεσογείων, απέναντι από το νοσοκομείο «Σωτηρία», ο περαστικός αντικρίζει σήμερα ένα από τα μεγαλύτερα εργοτάξια της Αθήνας. Γερανοί, μπουλντόζες και συνεργεία εργατών δουλεύουν εντατικά για να ολοκληρωθεί έγκαιρα το νέο βιοκλιματικό κτίριο που θα στεγάσει τις κεντρικές υπηρεσίες της ΔΕΗ. Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, στον ίδιο χώρο των 19 στρεμμάτων λειτουργούσε το στρατόπεδο «Αντισυνταγματάρχη Μιχαήλ Πλέσσα». Το εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι απείχε μόλις 150 μέτρα από το στρατόπεδο Παπάγου, δηλαδή το ίδιο το Πεντάγωνο —στη διεύθυνση Μεσογείων 211 το πρώτο, στη 227-231 το δεύτερο.
Ενδεικτικό της έλλειψης σχεδιασμού
Σε ακτίνα μόλις 1,5 χιλιομέτρου από το Πεντάγωνο εντοπίζονται ακόμη τέσσερα στρατόπεδα, με τα δύο εξ αυτών να παραμένουν ενεργά. Το φαινόμενο αυτό αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της απουσίας ουσιαστικού σχεδιασμού στη χωροταξική κατανομή των στρατοπέδων στην Ελλάδα. Πολλές μονάδες δημιουργήθηκαν ή παρέμειναν σε λειτουργία για χρόνια όχι λόγω στρατιωτικής αναγκαιότητας, αλλά εξαιτίας κοινωνικών και τοπικών οικονομικών συμφερόντων που είχαν αναπτυχθεί γύρω τους. Η παλιά αντίληψη «κάθε πόλη και στάδιο, κάθε χωριό και γυμναστήριο» φαίνεται πως είχε το ανάλογό της και στον στρατιωτικό τομέα, με αποτέλεσμα η χώρα να διαθέτει σήμερα περίπου 800 στρατόπεδα —περισσότερα και από αυτά των ΗΠΑ, όπως έχει επισημάνει κατ’ επανάληψη ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας.
Το «λουκέτο» σε δεκάδες μονάδες
Δεκάδες από τα στρατόπεδα αυτά έχουν ήδη εγκαταλειφθεί, ορισμένα εδώ και χρόνια και άλλα πιο πρόσφατα, με αποτέλεσμα να βρίσκονται σε κατάσταση πλήρους ερείπωσης. Για τους πολιτικούς προϊσταμένους του Πενταγώνου, η λέξη «αξιοποίηση» έχει καταστεί σχεδόν μαγική συνταγή. Στην πράξη σημαίνει την κατάργηση της στρατιωτικής χρήσης, τη μίσθωση με αλλαγή προορισμού —είτε σε ιδιωτικό φορέα είτε με απλή παραχώρηση σε δημόσιο ή αυτοδιοικητικό φορέα— και τη μετατροπή σε χώρους κοινωνικής δραστηριότητας ή πρασίνου. Πέρυσι ο Νίκος Δένδιας δεσμεύτηκε ότι 137 στρατόπεδα θα κλείσουν σε πρώτη φάση, ενώ αργότερα ο κατάλογος διευρύνθηκε με ακόμη 45 μονάδες.
Η προοπτική αυτή ανοίγει τον δρόμο για μια ευρύτερη επανάχρηση δημόσιας γης σε κομβικά σημεία της Αθήνας, με έργα υποδομής που καλύπτουν ανάγκες από την ενέργεια μέχρι την υγεία και τη διανομή εμπορευμάτων. Παράλληλα, θέτει επί τάπητος το διαχρονικό ζήτημα της αναδιάρθρωσης των Ενόπλων Δυνάμεων, καθώς η μείωση του αριθμού των στρατοπέδων θεωρείται προϋπόθεση για έναν πιο ορθολογικό και σύγχρονο στρατιωτικό σχεδιασμό.
