Ύστερα από μια μαραθώνια συζήτηση που ξεπέρασε τις 12 ώρες, η Ολομέλεια της Βουλής ενέκρινε το νομοσχέδιο του υπουργείου Πολιτισμού για τη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς. Το νομοσχέδιο ψηφίστηκε κατά πλειοψηφία, με τη Νέα Δημοκρατία να είναι το μόνο κόμμα που τάχθηκε υπέρ της αρχής του, ενώ όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης το καταψήφισαν. Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, βρέθηκε αντιμέτωπη με σκληρή κριτική από την αντιπολίτευση, την οποία και απέρριψε κατηγορηματικά από το βήμα της Βουλής.
Δώδεκα ώρες συζήτησης και ψηφοφορία στη Βουλή
Το νομοσχέδιο, με πλήρη τίτλο «για τη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς, την προστασία των έργων τέχνης και την αναδιοργάνωση του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων», αφορά ουσιαστικά την αναδιάρθρωση του ΟΔΑΠ. Η συζήτηση στην Ολομέλεια κράτησε πάνω από 12 ώρες, με βουλευτές τόσο της συμπολίτευσης όσο και της αντιπολίτευσης να τοποθετούνται εκτενώς. Πολλοί βουλευτές, ανεξαρτήτως κόμματος, εξέφρασαν την αγωνία τους για την ανάδειξη και το μέλλον του πολιτιστικού αποθέματος στις περιοχές τους. Τελικά, το νομοσχέδιο πέρασε μόνο με τις ψήφους της Νέας Δημοκρατίας, καθώς όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης το καταψήφισαν στο σύνολό του.
Η κ. Μενδώνη υπερασπίστηκε το σχέδιο νόμου τονίζοντας ότι πουθενά δεν θίγεται το ιδιοκτησιακό καθεστώς των μνημείων. «Η κυριότητα των μνημείων παραμένει ακέραια στο ελληνικό Δημόσιο, όπως ακριβώς ορίζει το Σύνταγμα», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι η πολιτιστική κληρονομιά προστατεύεται πλήρως από τον αρχαιολογικό νόμο. Όπως εξήγησε, η ανώνυμη εταιρεία που προβλέπεται δεν αποκτά κυριότητα επί μνημείων ή αρχαιολογικών χώρων, αλλά λειτουργεί αποκλειστικά ως φορέας διαχείρισης υπό το θεσμικό πλαίσιο του Δημοσίου. Διευκρίνισε ότι μέτοχοι της εταιρείας είναι το υπουργείο Οικονομικών και ο ΟΔΑΠ, ενώ τα έσοδα που εισπράττει αποδίδονται ακέραια στον ΟΔΑΠ και στη συνέχεια στο υπουργείο Πολιτισμού.
Η υπουργός Πολιτισμού ανέφερε ότι μέσω του ΟΔΑΠ κατευθύνεται πάνω από ενάμιση δισεκατομμύριο ευρώ σε 900 έργα πολιτιστικής κληρονομιάς που βρίσκονται σε εξέλιξη σε όλη την επικράτεια. Σύμφωνα με την ίδια, τα περισσότερα από αυτά τα έργα υλοποιούνται με αυτεπιστασία, γεγονός που σημαίνει ότι απασχολούν εργαζόμενους από τις τοπικές κοινωνίες και ωφελούν άμεσα την περιοχή τους. Ως παράδειγμα αναφέρθηκε στο Μουσείο Εναλίων Αρχαιοτήτων, διευκρινίζοντας ότι δεν απορρίφθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως είχε υποστηριχθεί, αλλά αντίθετα συγχρηματοδοτείται από ευρωπαϊκούς και εθνικούς πόρους.
Έντονες αντιδράσεις και κατηγορίες περί ιδιωτικοποίησης
Τα κόμματα της αντιπολίτευσης κατηγόρησαν την κυβέρνηση ότι επιχειρεί, μέσω του νομοσχεδίου, να παραδώσει σε ιδιώτες αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία της χώρας. Η Λίνα Μενδώνη απάντησε με ιδιαίτερα σκληρό τόνο, κάνοντας λόγο για παραπλάνηση της κοινής γνώμης. «Κάποιοι επέλεξαν και επιλέγουν να πλάθουν φαντασιώσεις προκειμένου να παραπλανήσουν την κοινή γνώμη, είτε επειδή δεν μελέτησαν επαρκώς το σχέδιο νόμου, είτε εσκεμμένα και φαύλα για ίδιον όφελος», δήλωσε χαρακτηριστικά, υποστηρίζοντας ότι δοκιμάζεται η στοιχειώδης εντιμότητα του δημόσιου λόγου γύρω από την πολιτιστική κληρονομιά. Η υπουργός Πολιτισμού σχολίασε επίσης ότι μέρος της αντιπολίτευσης «δεν αντέχει την επιτυχία» του υπουργείου στη διαχείριση των πολιτιστικών πόρων.
Στην Ολομέλεια, αρκετοί βουλευτές από περιφερειακές εκλογικές περιφέρειες ζήτησαν διαβεβαιώσεις για την τύχη αρχαιολογικών χώρων στις περιοχές τους. Η κ. Μενδώνη επιχείρησε να καθησυχάσει τους βουλευτές, τονίζοντας ότι κανένας αρχαιολογικός χώρος δεν κινδυνεύει από τη νέα ρύθμιση. «Μην ανησυχείτε. Δεν πρόκειται να υποστείτε καμία ζημία στους αρχαιολογικούς σας χώρους, για έναν απλό λόγο. Διότι οι αρχαιολογικοί χώροι και τα μνημεία προστατεύονται από τον αρχαιολογικό νόμο», είπε χαρακτηριστικά από το βήμα της Βουλής. Η ένταση της συζήτησης, που κράτησε ολόκληρο το εικοσιτετράωρο, αντανακλά τον βαθμό πόλωσης γύρω από κάθε μεταρρύθμιση που αφορά τη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς στην Ελλάδα.
Το Μουσείο Εναλίων Αρχαιοτήτων ολοκληρώνεται το 2026
Κλείνοντας την τοποθέτησή της, η υπουργός Πολιτισμού αναφέρθηκε στο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης του Μουσείου Εναλίων Αρχαιοτήτων, ενός εκ των εμβληματικών έργων που χρηματοδοτούνται μέσω του ΟΔΑΠ. Σύμφωνα με τη Λίνα Μενδώνη, το έργο θα ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του 2026 και θα παραδοθεί στο κοινό στις αρχές του 2027. Η υπουργός ξεκαθάρισε πως το μουσείο συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και από εθνικούς πόρους, διαψεύδοντας ισχυρισμούς περί απόρριψής του από τα ευρωπαϊκά όργανα. Το νομοσχέδιο για την πολιτιστική κληρονομιά αναμένεται τώρα να προχωρήσει στο επόμενο στάδιο εφαρμογής του, με το υπουργείο Πολιτισμού να επικαλείται τα 900 έργα σε εξέλιξη ως απόδειξη της προόδου στη διαχείριση των πολιτιστικών πόρων της χώρας.
