Μια από τις πιο ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών στη σχέση κράτους και πολίτη τίθεται πλέον σε πλήρη εφαρμογή, με στόχο να απαλλάξει εκατομμύρια πολίτες και επιχειρήσεις από την ταλαιπωρία της γραφειοκρατίας. Ο νόμος 5293/2026, που θεσπίστηκε με πρωτοβουλία του αντιπροέδρου της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη, καταργεί την ανάγκη προσκόμισης δεκάδων χαρτιών και πιστοποιητικών που μέχρι σήμερα ταλαιπωρούσαν όσους ήθελαν να διεκπεραιώσουν μια απλή συναλλαγή με το Δημόσιο. Η φιλοσοφία της αλλαγής είναι απλή: το κράτος να αναζητά μόνο του τα στοιχεία που ήδη διαθέτει, αντί να τα ζητά ξανά και ξανά από τον πολίτη. Η πρωτοβουλία εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο του Εθνικού Μητρώου Διοικητικών Διαδικασιών «ΜΙΤΟΣ», το οποίο καταγράφει συστηματικά όλες τις γραφειοκρατικές διαδικασίες της χώρας.
Πάνω από 1.000 διαδικασίες απλοποιούνται
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που προκύπτουν από την επεξεργασία των δεδομένων της πλατφόρμας «ΜΙΤΟΣ», η μεταρρύθμιση οδηγεί ήδη σε απτά αποτελέσματα. Από τις 2.500 συνολικά διαδικασίες που απαιτούσαν κάποιο δικαιολογητικό, οι 1.007 απλοποιούνται άμεσα, δηλαδή περίπου το 40% του συνόλου. Πρακτικά, αυτό μεταφράζεται σε εξοικονόμηση 42,5 εκατομμυρίων δικαιολογητικών σε ετήσια βάση για πολίτες και επιχειρήσεις που πλέον δεν θα χρειάζεται να τρέχουν από υπηρεσία σε υπηρεσία. Η εμβέλεια της αλλαγής είναι οριζόντια, καθώς αγγίζει συνολικά 32 φορείς του Δημοσίου. Ειδικότερα, απλοποιούνται 622 διαδικασίες που αφορούν άμεσα τους πολίτες στην καθημερινότητά τους, ενώ άλλες 385 διαδικασίες αφορούν τις επιχειρήσεις, μειώνοντας το κόστος και τον χρόνο που δαπανούσαν για γραφειοκρατικές εκκρεμότητες.
Η ουσία της αλλαγής βρίσκεται στην αντικατάσταση 25 από τα πιο συνηθισμένα δικαιολογητικά με μία και μόνη υπεύθυνη δήλωση. Έγγραφα όπως το αντίγραφο ποινικού μητρώου, ο τίτλος σπουδών, η φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα ή η βεβαίωση μόνιμης κατοικίας δεν θα χρειάζεται πλέον να αναζητούνται από τον ίδιο τον πολίτη. Αντ’ αυτού, η αρμόδια δημόσια υπηρεσία θα αναλαμβάνει η ίδια, αυτεπάγγελτα, την αναζήτηση, την επαλήθευση και τη διασταύρωση των απαραίτητων στοιχείων μέσα από τις βάσεις δεδομένων του Δημοσίου.
Τι δήλωσε ο Κωστής Χατζηδάκης
Ο Κωστής Χατζηδάκης χαρακτήρισε την εξέλιξη «πολύ σημαντική μεταρρυθμιστική τομή», τονίζοντας πως ο νόμος για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη απλοποιεί το 40% των διαδικασιών που είναι καταγεγραμμένες στο «ΜΙΤΟΣ» και αφορούν τη σχέση κράτους-πολίτη. Όπως ανέφερε, περίπου 1.000 από τις 2.500 διαδικασίες της πλατφόρμας απλοποιούνται, με τους πολίτες να απαλλάσσονται πλέον από την αναζήτηση πιστοποιητικών που το ίδιο το Δημόσιο κατέχει, αλλά για διάφορους λόγους δεν μπορούσε μέχρι σήμερα να τα διαθέσει άμεσα. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης επεσήμανε ότι η Ελλάδα ακολουθεί σε αυτό τον δρόμο που έχουν ήδη χαράξει η Γαλλία και η Ισπανία, χώρες που έχουν προχωρήσει σε αντίστοιχες μεταρρυθμίσεις απλούστευσης του κράτους.
Παράλληλα, η κυβέρνηση επιδιώκει να αναδείξει τη μεταρρύθμιση ως παράδειγμα ουσιαστικής απλούστευσης και όχι απλώς ως ακόμη μία νομοθετική ρύθμιση χωρίς πρακτικό αντίκρισμα. Σε αυτό το πλαίσιο, η καταγραφή μέσω του «ΜΙΤΟΣ» λειτουργεί ως εργαλείο διαφάνειας, αφού επιτρέπει να μετρηθεί με ακρίβεια πόσες διαδικασίες αλλάζουν και ποιοι φορείς εμπλέκονται. Ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος του Μητρώου, δηλαδή περίπου το 60% των διαδικασιών, παραμένει προς το παρόν εκτός της άμεσης απλοποίησης, γεγονός που αφήνει περιθώριο για επόμενα βήματα της μεταρρύθμισης. Η πλήρης εφαρμογή του νόμου 5293/2026 αναμένεται να αποτελέσει σημείο αναφοράς για τη σχέση πολιτών και επιχειρήσεων με τη δημόσια διοίκηση τα επόμενα χρόνια.
