Η πλήρης εφαρμογή του νόμου 5293/2026 φέρνει σημαντική μείωση της γραφειοκρατίας και ουσιαστική ελάφρυνση στις συναλλαγές πολιτών και επιχειρήσεων με το Δημόσιο. Η μεταρρύθμιση θεσπίστηκε με πρωτοβουλία του αντιπροέδρου της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη και καταργεί την υποχρέωση προσκόμισης 25 βασικών δικαιολογητικών. Η αλλαγή εντάσσεται στη διυπουργική πρωτοβουλία «ΜΙΤΟΣ» για την απλοποίηση των διαδικασιών του Εθνικού Μητρώου Διοικητικών Διαδικασιών, και τα πρώτα στοιχεία της εφαρμογής της είναι ήδη μετρήσιμα.
Τι προβλέπει ο νόμος 5293/2026
Η βασική τομή του νόμου 5293/2026 αφορά στην αντικατάσταση των 25 πιο συνηθισμένων δικαιολογητικών, τα οποία μέχρι σήμερα απαιτούσαν οι δημόσιες υπηρεσίες, με μία απλή υπεύθυνη δήλωση. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της ηλεκτρονικής πλατφόρμας «ΜΙΤΟΣ», η αλλαγή οδηγεί στην άμεση απλοποίηση 1.007 διοικητικών διαδικασιών από το σύνολο των 2.500 που απαιτούν δικαιολογητικά. Πρακτικά, απλοποιείται το 40% των διαδικασιών του Μητρώου, με αποτέλεσμα να εξοικονομούνται σε ετήσια βάση 42,5 εκατομμύρια δικαιολογητικά για πολίτες και επιχειρήσεις. Η μεταρρύθμιση έχει οριζόντιο χαρακτήρα, καθώς αφορά συνολικά 32 φορείς του Δημοσίου, ενώ ειδικότερα απλοποιούνται 622 διαδικασίες που αφορούν πολίτες και 385 διαδικασίες που αφορούν επιχειρήσεις.
Με το νέο σύστημα, οι πολίτες και οι επιχειρήσεις δεν χρειάζεται πλέον να αναζητούν και να προσκομίζουν δικαιολογητικά τα οποία το Δημόσιο ήδη διαθέτει στις βάσεις δεδομένων του. Ανάμεσα στα έγγραφα που καταργούνται περιλαμβάνονται το αντίγραφο ποινικού μητρώου, ο τίτλος σπουδών, η φορολογική και η ασφαλιστική ενημερότητα, καθώς και η βεβαίωση μόνιμης κατοικίας. Στη λίστα περιλαμβάνονται επίσης ληξιαρχικές πράξεις γέννησης, γάμου και συμφώνου συμβίωσης, πιστοποιητικά εγγυτέρων συγγενών, εντοπιότητας και ιθαγένειας, καθώς και βεβαιώσεις προϋπηρεσίας από τον e-ΕΦΚΑ. Από εδώ και πέρα, η αναζήτηση, η επαλήθευση και η διασταύρωση των στοιχείων θα πραγματοποιείται αυτεπάγγελτα από τις ίδιες τις δημόσιες υπηρεσίες, χωρίς καμία επιπλέον ενέργεια από τον πολίτη.
Οι δηλώσεις Χατζηδάκη και το ευρωπαϊκό πρότυπο
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης σχολίασε τη μεταρρύθμιση λέγοντας: «Πρόκειται για μια πολύ σημαντική μεταρρυθμιστική τομή! Ο νόμος για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη απλοποιεί το 40% των διαδικασιών, που είναι καταγεγραμμένες στην ηλεκτρονική πλατφόρμα ΜΙΤΟΣ και αφορούν στις σχέσεις κράτους και πολίτη. 1.000 από τις 2.500 περίπου διαδικασίες, που είναι καταγεγραμμένες εκεί, απλοποιούνται. Και οι πολίτες θα μπορούν πια με μια υπεύθυνη δήλωση να απαλλάσσονται από αναζήτηση πιστοποιητικών, που τα κατέχει το Δημόσιο και για διαφόρους λόγους δεν μπορεί ακόμα να τους τα δώσει». Ο ίδιος σημείωσε ότι η Ελλάδα ακολουθεί «τον δρόμο της Γαλλίας και της Ισπανίας» σε αυτό το εγχείρημα, απαλλάσσοντας τους πολίτες από την ετήσια αναζήτηση 42,5 εκατομμυρίων πιστοποιητικών.
Η κυβέρνηση παρουσιάζει τον νόμο 5293/2026 ως βήμα προς ένα πιο φιλικό και ευέλικτο κράτος, με στόχο τη διαμόρφωση ενός συστήματος που περιορίζει την πολυδιάσπαση χαρτιών και πιστοποιητικών. Ο οριζόντιος χαρακτήρας της μεταρρύθμισης, που αγγίζει 32 διαφορετικούς φορείς, δείχνει ότι η προσπάθεια απλοποίησης δεν περιορίζεται σε μία μόνο υπηρεσία, αλλά επεκτείνεται σε ολόκληρο το φάσμα της δημόσιας διοίκησης. Η ηλεκτρονική πλατφόρμα «ΜΙΤΟΣ» λειτουργεί ως το εργαλείο καταγραφής και παρακολούθησης της προόδου, με τα πρώτα στοιχεία από τους πρώτους μήνες εφαρμογής να επιβεβαιώνουν τον στόχο της μείωσης της γραφειοκρατίας για πολίτες και επιχειρήσεις.
