Ο «Τειρεσίας των ενοικιαστών» παραμένει προς το παρόν στο συρτάρι, καθώς το ειδικό πιστοποιητικό φερεγγυότητας για τους μισθωτές δεν περιλαμβάνεται στην πρώτη φάση εφαρμογής του νέου Συστήματος Πιστοληπτικής Αξιολόγησης. Το σύστημα βρίσκεται ήδη σε αντίστροφη μέτρηση για την ενεργοποίησή του και αφορά τόσο πολίτες όσο και επιχειρήσεις, ωστόσο το εργαλείο που περίμεναν οι ιδιοκτήτες ακινήτων για τον έλεγχο της οικονομικής συνέπειας υποψήφιων ενοικιαστών μετατίθεται για αργότερα. Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε αντίθεση με τις αρχικές προσδοκίες της αγοράς ακινήτων, η οποία περίμενε ένα εργαλείο ανάλογο του γνωστού «Τειρεσία» ειδικά για τις μισθώσεις.
Τι προβλέπει το νέο Σύστημα Πιστοληπτικής Αξιολόγησης
Το νέο σύστημα σχεδιάστηκε ως ένα ολοκληρωμένο πληροφοριακό εργαλείο, το οποίο θα συγκεντρώνει και θα επεξεργάζεται στοιχεία από φορείς του δημόσιου τομέα, ώστε να διαμορφώνεται μια ενιαία εικόνα της πιστοληπτικής ικανότητας φυσικών και νομικών προσώπων. Παράλληλα, θα έχει τη δυνατότητα να ανταλλάσσει πιστοληπτικές βαθμολογήσεις με αναγνωρισμένους φορείς πιστοληπτικής αξιολόγησης, ώστε να προκύπτει μία ενοποιημένη βαθμολογία για κάθε πολίτη ή επιχείρηση. Με το νέο εργαλείο, κάθε πολίτης θα μπορεί να γνωρίζει την πιστοληπτική του εικόνα και να ζητά τη διόρθωση στοιχείων που ενδεχομένως επηρεάζουν αρνητικά τη βαθμολογία του.
Εκεί όπου αλλάζει ο αρχικός σχεδιασμός είναι στις μισθώσεις ακινήτων. Το πολυσυζητημένο πιστοποιητικό φερεγγυότητας για τους ενοικιαστές, που θα λειτουργούσε ως ιδιότυπος «Τειρεσίας» για την αγορά κατοικίας, δεν περιλαμβάνεται στο νέο σύστημα, τουλάχιστον στην πρώτη φάση λειτουργίας του. Αυτό σημαίνει ότι οι ιδιοκτήτες δεν θα αποκτήσουν επίσημο εργαλείο που θα τους επιτρέπει να αξιολογούν την οικονομική συνέπεια ενός υποψήφιου μισθωτή πριν από την υπογραφή του μισθωτηρίου. Στην πράξη, οι μισθώσεις θα συνεχίσουν να γίνονται όπως και σήμερα, με τους ιδιοκτήτες να βασίζονται στα δικαιολογητικά που ζητούν, στις προσωπικές συστάσεις, στις εγγυήσεις ή σε όποια άλλα στοιχεία θεωρούν απαραίτητα πριν παραδώσουν το ακίνητό τους.
Οι λόγοι της καθυστέρησης και οι αντιδράσεις των ιδιοκτητών
Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές της αγοράς, βασική αιτία της χρονικής μετάθεσης είναι οι αυξημένες απαιτήσεις που δημιουργεί η επεξεργασία ευαίσθητων προσωπικών και οικονομικών δεδομένων. Οι ίδιες πηγές τονίζουν ότι προηγείται η δημιουργία ενός σαφούς θεσμικού πλαισίου, το οποίο θα προστατεύει τα προσωπικά δεδομένα και θα αποτρέπει φαινόμενα αποκλεισμού πολιτών από την αγορά κατοικίας. Όπως σημειώνουν, ένα σύστημα αξιολόγησης για τις μισθώσεις θα πρέπει να στηρίζεται σε αντικειμενικά κριτήρια, διαφάνεια στον τρόπο βαθμολόγησης και δυνατότητα διόρθωσης ή αμφισβήτησης των στοιχείων από τον ενδιαφερόμενο ενοικιαστή.
Η μετάθεση της εφαρμογής του πιστοποιητικού φερεγγυότητας σε δεύτερο χρόνο αναμένεται να δυσαρεστήσει αρκετούς ιδιοκτήτες ακινήτων, οι οποίοι θεωρούσαν ότι η λειτουργία του θα μπορούσε να περιορίσει τις περιπτώσεις κακοπληρωτών, να μειώσει τις δικαστικές διαμάχες και να προσφέρει μεγαλύτερη ασφάλεια στις νέες μισθώσεις. Αρκετοί εκτιμούν ότι η αβεβαιότητα σχετικά με την αξιοπιστία του ενοικιαστή αποτελεί έναν από τους λόγους για τους οποίους χιλιάδες ακίνητα παραμένουν κλειστά τόσο στην Αττική όσο και στην υπόλοιπη Ελλάδα. Παράλληλα, οργανώσεις καταναλωτών και ειδικοί σε θέματα προστασίας προσωπικών δεδομένων είχαν εκφράσει επιφυλάξεις, υποστηρίζοντας ότι κάθε σύστημα οικονομικής αξιολόγησης δεν πρέπει να οδηγεί σε αποκλεισμό πολιτών από την πρόσβαση στη στέγη.
Τι ακολουθεί
Το νέο Σύστημα Πιστοληπτικής Αξιολόγησης προχωρά κανονικά και αναμένεται να αποτελέσει βασικό εργαλείο για την αποτύπωση της πιστοληπτικής εικόνας πολιτών και επιχειρήσεων. Η ένταξη του «Τειρεσία» των ενοικιαστών σε αυτό θα εξαρτηθεί από τις θεσμικές παρεμβάσεις που θα ακολουθήσουν, καθώς και από το κατά πόσο θα καταστεί δυνατή η ισορροπία ανάμεσα στην προστασία των ιδιοκτητών και στα δικαιώματα των ενοικιαστών. Μέχρι τότε, ιδιοκτήτες και μισθωτές θα συνεχίσουν να λειτουργούν με τα υπάρχοντα εργαλεία της αγοράς, χωρίς επίσημο μηχανισμό ελέγχου φερεγγυότητας κατά την υπογραφή μισθωτηρίων.
