Το Ιράν κατέθεσε νέα πρόταση προς το Ομάν για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, ενός από τα πιο κρίσιμα θαλάσσια περάσματα παγκοσμίως. Η ανακοίνωση έγινε την Τρίτη από τον αναπληρωτή υπουργό Εξωτερικών της Τεχεράνης, Καζέμ Γκαριμπαμπαντί, μέσω της κρατικής τηλεόρασης. Σύμφωνα με τη νέα πρόταση, η κυκλοφορία των πλοίων προς τη μία κατεύθυνση θα διεξάγεται αποκλειστικά μέσω ιρανικών χωρικών υδάτων, ενώ και τμήμα της αντίθετης διαδρομής θα περνά επίσης από ιρανικό έλεγχο. Η αντιπρόταση έρχεται αφού η Τεχεράνη απέρριψε προηγούμενο σχέδιο του Μουσκάτ για τα Στενά του Ορμούζ.
Η ιρανική αντιπρόταση για τα Στενά του Ορμούζ
Ο Καζέμ Γκαριμπαμπαντί εξήγησε ότι η Τεχεράνη απέρριψε την πρόταση του Ομάν για ισότιμη κατανομή των διαδρόμων διέλευσης μεταξύ των δύο χωρών. Όπως ανέφερε, μια τέτοια διευθέτηση δεν καλύπτει τις ανησυχίες του Ιράν για την ασφάλειά του, καθώς δεν έχει επιτευχθεί μακροχρόνια περιφερειακή σταθερότητα στην περιοχή του Κόλπου. Ο Ιρανός αξιωματούχος υπογράμμισε ότι τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνουν κλειστά εάν το Ομάν απορρίψει τη νέα πρόταση της Τεχεράνης, στέλνοντας ξεκάθαρο μήνυμα προς το Μουσκάτ. Παράλληλα, υπενθύμισε ότι το Ιράν ουδέποτε αναγνώρισε τον λεγόμενο «νότιο διάδρομο», ο οποίος διέρχεται κατά μήκος των ακτών του Ομάν.
Νωρίτερα την ίδια ημέρα, το Ομάν είχε παρουσιάσει το δικό του σχέδιο για τη διαχείριση των Στενών, το οποίο στηρίζεται από άλλες χώρες του Κόλπου. Η πρόταση του Μουσκάτ προέβλεπε την καταβολή τελών σε εθελοντική βάση από τα πλοία που διέρχονται από το πέρασμα, με στόχο να αποτελέσει τη βάση για τον τερματισμό της διακοπής του εμπορίου που προκάλεσε ο αμερικανοϊσραηλινός πόλεμος στο Ιράν. Το σχέδιο αυτό βασίζεται στο μοντέλο που εφαρμόζεται σήμερα στα Στενά της Μαλάκκα, όπου η Ινδονησία, η Μαλαισία και η Σιγκαπούρη ζητούν από τους χρήστες του διαύλου να συνεισφέρουν οικειοθελώς για τη χρηματοδότηση της ναυσιπλοΐας, την προστασία του περιβάλλοντος και τις επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης. Με βάση αυτή τη ρύθμιση, το Ιράν δεν θα ασκούσε αποκλειστικό έλεγχο στο κρίσιμο αυτό θαλάσσιο πέρασμα.
Οι θέσεις Τεχεράνης, Ομάν και Ουάσιγκτον
Το Ιράν έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι επιθυμεί να διαχειρίζεται τα Στενά του Ορμούζ από κοινού με το Ομάν, το οποίο ελέγχει την απέναντι ακτή του περάσματος, και να επιβάλλει τέλη υπηρεσιών στα πλοία που περνούν από εκεί. Η θέση αυτή έρχεται σε αντίθεση με το καθεστώς που ίσχυε πριν από τον πόλεμο, όταν τα πλοία διέρχονταν ελεύθερα και χωρίς καμία επιβάρυνση. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, από την πλευρά τους, επιδιώκουν ακριβώς την επιστροφή σε αυτό το προηγούμενο καθεστώς ελεύθερης διέλευσης, θεωρώντας παράνομη οποιαδήποτε επιβολή τελών από την Τεχεράνη. Η διαφορά αυτή αναδεικνύει το βάθος της απόστασης που χωρίζει τις δύο πλευρές, παρά τις διαπραγματεύσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη μέσω του Ομάν.
Το Μουσκάτ, που διατηρεί παραδοσιακά ισορροπημένες σχέσεις τόσο με την Τεχεράνη όσο και με τη Δύση, επιχειρεί να λειτουργήσει ως γέφυρα ανάμεσα στα δύο στρατόπεδα. Η πρότασή του για εθελοντικά τέλη, στηριγμένη από άλλες χώρες του Κόλπου, αποσκοπεί στην αποκατάσταση της ομαλής διέλευσης εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία αποτελούν κομβικό σημείο για το διεθνές εμπόριο, όπως αναδεικνύεται από τη διακοπή που προκάλεσε ο πρόσφατος πόλεμος. Η ιρανική απόρριψη της ισότιμης κατανομής διαδρόμων δείχνει ότι η Τεχεράνη επιμένει σε μεγαλύτερο έλεγχο επί του περάσματος, επικαλούμενη ζητήματα εθνικής ασφάλειας.
Τι ακολουθεί
Η πορεία των διαπραγματεύσεων θα κρίνει εάν θα αποκατασταθεί η ομαλή διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, μετά τη διακοπή που προκάλεσε ο αμερικανοϊσραηλινός πόλεμος στο Ιράν. Το Ιράν έχει ξεκαθαρίσει ότι το πέρασμα θα παραμείνει κλειστό σε περίπτωση απόρριψης της νέας του πρότασης από το Μουσκάτ, το οποίο έχει ήδη καταθέσει το δικό του σχέδιο βασισμένο στο μοντέλο των Στενών της Μαλάκκα. Οι επόμενες κινήσεις του Ομάν αναμένεται να καθορίσουν την πορεία των διαπραγματεύσεων και το μέλλον της ναυσιπλοΐας στην περιοχή.
