Οι θανατηφόρες τάσεις της μόδας δεν είναι μόνο υπόθεση του παρελθόντος, αλλά αποτελούν κομμάτι μιας μακράς ιστορίας γυναικείας ταλαιπωρίας για χάρη του στυλ. Από τα τακούνια στιλέτο της δεκαετίας του 1950 μέχρι το κορσέ που κυριάρχησε από τον 16ο αιώνα, πολλά ενδύματα και αξεσουάρ έχουν συνδεθεί με σοβαρούς τραυματισμούς και ακόμη και θανάτους. Σύγχρονες τάσεις όπως οι εύθραυστες μπαλαρίνες και οι υπερμεγέθεις τσάντες tote φαίνονται ήπιες μπροστά σε όσα ταλαιπώρησαν γενιές γυναικών στο παρελθόν. Η ιστορία της μόδας, όπως αποδεικνύεται, κρύβει πολύ πιο σκοτεινές σελίδες από όσες φαντάζεται κανείς σήμερα.
Το τακούνι στιλέτο: από σύμβολο θηλυκότητας σε θανατηφόρα τάση της μόδας
Η εφεύρεση του τακουνιού στιλέτο τη δεκαετία του 1950 προκάλεσε αντικρουόμενες αντιδράσεις από την πρώτη στιγμή. Για πολλές γυναίκες έγινε σύμβολο θηλυκότητας και ενδυνάμωσης, καθώς πρόσφερε το επιπλέον ύψος που επιθυμούσαν και μια αίσθηση κομψότητας που κανένα άλλο παπούτσι δεν προσέφερε. Άλλες γυναίκες, ωστόσο, το θεωρούσαν εξαρχής άβολο και εξαιρετικά δύσχρηστο για το καθημερινό περπάτημα, ιδίως σε μεγάλες αποστάσεις. Σύντομα η ιατρική κοινότητα άρχισε να εκφράζει ανησυχίες για τις πιθανές βλάβες που μπορούσε να προκαλέσει στο σώμα η παρατεταμένη χρήση του.
Το 1953 το βρετανικό περιοδικό Picture Post δημοσίευσε αφιέρωμα με τίτλο «Οι κίνδυνοι του τακουνιού στιλέτο», στο οποίο γιατροί κατέγραφαν αναλυτικά τους κινδύνους που ελλόχευαν πίσω από τη χρήση του, από στραμπουλήγματα στον αστράγαλο έως πλήρη κατάγματα οστών. Δεκαετίες αργότερα, οι ανησυχίες αυτές παραμένουν εξίσου επίκαιρες όσο και τότε. Σύγχρονες επιστημονικές μελέτες έχουν καταγράψει άμεση σχέση ανάμεσα στη συστηματική χρήση ψηλών τακουνιών και τους μυοσκελετικούς τραυματισμούς, επιβεβαιώνοντας με τρόπο εντυπωσιακό όσα είχαν προβλέψει οι γιατροί πριν από επτά δεκαετίες.
Πέρα από τις σωματικές βλάβες σε όσες τα φορούσαν, το τακούνι στιλέτο έχει συνδεθεί με την πάροδο του χρόνου και με βίαια περιστατικά. Το 2016 η βρετανική εφημερίδα The Telegraph ανέφερε ότι τακούνια στιλέτο είχαν χρησιμοποιηθεί ως όπλα σε εκατοντάδες επιθέσεις σε διάφορες χώρες. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Αμερικανίδας Άνας Τρουχίλο, γνωστής με το προσωνύμιο «Stiletto Killer», η οποία καταδικάστηκε το 2013 σε ισόβια κάθειρξη επειδή μαχαίρωσε τον σύντροφό της 25 φορές με ένα μπλε σουέτ τακούνι στιλέτο. Η υπόθεση αυτή έμεινε στην ιστορία ως μία από τις πιο ακραίες αποδείξεις του πόσο επικίνδυνο μπορεί να γίνει ένα απλό αξεσουάρ μόδας.
Το θανατηφόρο κορσέ και η πρακτική του σφιχτού δέσματος
Το κορσέ αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα θανατηφόρας τάσης της μόδας του παρελθόντος. Έχει μακρά και εξαιρετικά αμφιλεγόμενη ιστορία που ξεκινά από τον 16ο αιώνα. Επρόκειτο για εσώρουχο κατασκευασμένο είτε από φάλαινα είτε, σε ορισμένες περιπτώσεις, από ατσάλι, το οποίο χρησιμοποιούνταν για να διαμορφώσει τη μέση των γυναικών σύμφωνα με τα αυστηρά πρότυπα ομορφιάς της κάθε εποχής. Με την πάροδο των αιώνων, ωστόσο, πλήθαιναν σταδιακά οι φωνές που προειδοποιούσαν για τους σοβαρούς κινδύνους από τη χρήση του, ιδίως όταν εφαρμοζόταν η επικίνδυνη πρακτική του σφιχτού δέσματος.
Ήδη από το 1793 ένας Γερμανός γιατρός είχε εκφράσει δημόσια τις ανησυχίες του για τις επιπτώσεις του κορσέ στην υγεία των γυναικών που το φορούσαν καθημερινά. Σχεδόν έναν αιώνα αργότερα, τον Ιούνιο του 1890, το έγκυρο επιστημονικό περιοδικό The Lancet δημοσίευσε εκτενές άρθρο που ανέδειξε τις καταστροφικές συνέπειες του σφιχτού δέσματος στο ανθρώπινο σώμα. Στο κείμενο καταγράφονταν λεπτομερώς περιστατικά σπασμένων πλευρών, σοβαρών βλαβών σε εσωτερικά όργανα, χρόνιων αναπνευστικών δυσκολιών, μόνιμων παραμορφώσεων του σκελετού και, σε ακραίες περιπτώσεις, ακόμη και θανάτου των γυναικών που το φορούσαν.
Η ιστορία του κορσέ και του τακουνιού στιλέτο δείχνει με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο πως η επιδίωξη της μόδας κόστισε πολλές φορές ακριβά στην υγεία και τη σωματική ακεραιότητα των γυναικών ανά τους αιώνες. Οι σύγχρονες τάσεις, όπως οι εύθραυστες μπαλαρίνες και οι υπερμεγέθεις τσάντες tote, μοιάζουν σχεδόν ασήμαντες μπροστά στις θανατηφόρες τάσεις της μόδας που κυριάρχησαν σε προηγούμενες εποχές. Η ιατρική βιβλιογραφία, από το Picture Post του 1953 μέχρι το The Lancet του 1890, αποτυπώνει με σαφήνεια πόσο επικίνδυνες μπορούσαν να γίνουν οι επιλογές ένδυσης όταν υπαγορεύονταν αποκλειστικά από την αισθητική και όχι από την άνεση ή την ασφάλεια.
