Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ζήτησε την ενίσχυση των συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης με επιστολή της προς τον Ισπανό πρωθυπουργό, Πέδρο Σάντσεθ. Η παρέμβασή της έρχεται μετά τη μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα, τον ισπανικό θύλακα στη βόρεια Αφρική. Η επιστολή, με ημερομηνία 3 Αυγούστου, έγινε γνωστή μέσω των πρακτορείων Reuters και Γαλλικού Πρακτορείου. Στο κείμενο, η επικεφαλής της Κομισιόν κάνει λόγο για ανάγκη εξεύρεσης «κοινής ευρωπαϊκής απάντησης» απέναντι στις προκλήσεις της παράτυπης μετανάστευσης.
Η μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα
Η επιστολή της φον ντερ Λάιεν ακολούθησε την άνευ προηγουμένου εισροή μεταναστών που, την περασμένη εβδομάδα, διέσχισαν τα μαροκινά σύνορα για να εισέλθουν παράτυπα στη Θέουτα. Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι πέρασαν στον ισπανικό θύλακα από το Μαρόκο, με αποτέλεσμα, σύμφωνα με τα στοιχεία, να χάσουν τη ζωή τους τουλάχιστον 67 άνθρωποι. Το επεισόδιο προκάλεσε πολύ μεγάλες εντάσεις ανάμεσα στις 27 χώρες-μέλη της Ένωσης, αναδεικνύοντας τα κενά στη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων.
Στην επιστολή της, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής υπογράμμισε ότι «αυτό το επεισόδιο δείχνει με σαφήνεια ότι πρέπει να πάμε πιο μακριά για να ενισχύσουμε τα σύνορά μας στα πιο κρίσιμα σημεία». Ανάμεσα στις λύσεις που πρότεινε είναι η αυξημένη εποπτεία και, όπου κρίνεται απαραίτητο, η χρησιμοποίηση φυσικών φρακτών. Παράλληλα, τόνισε πως «η προστασία του συνόλου των εξωτερικών συνόρων μας είναι μια ευρωπαϊκή ευθύνη που μοιράζεται», θέτοντας την ενίσχυση των συνόρων ως συλλογικό στόχο και όχι ως αποκλειστική υποχρέωση της Ισπανίας.
Η επιστολή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι Βρυξέλλες έχουν ήδη αυστηροποιήσει τους μεταναστευτικούς κανόνες. Τους τελευταίους μήνες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέτρεψε στα κράτη-μέλη να στέλνουν αιτούντες άσυλο σε κέντρα υποδοχής εκτός των συνόρων της ΕΕ, τους λεγόμενους «κόμβους επιστροφής». Η πρακτική αυτή αποτελεί μέρος της ευρύτερης προσπάθειας της Ένωσης να θέσει υπό έλεγχο τις μεταναστευτικές ροές από τη βόρεια Αφρική.
Αντιδράσεις και διπλωματική ένταση
Οι εικόνες των δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων που εισέρχονταν παράτυπα στη Θέουτα προκάλεσαν άμεση αντίδραση από αρκετά κράτη-μέλη. Με επικεφαλής την Ιταλία και τη Δανία, πολλές χώρες ζήτησαν την αναστολή της Ισπανίας από τον χώρο Σένγκεν, κάτι που προκάλεσε την οργή της Μαδρίτης. Η ισπανική κυβέρνηση κατήγγειλε ως «εγωιστική» τη στάση αυτή και ζήτησε να συγκληθεί έκτακτη σύνοδος των υπουργών Εσωτερικών της ΕΕ για να συζητηθεί το ζήτημα σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Στην επιστολή της προς τον Σάντσεθ, η φον ντερ Λάιεν επανέλαβε τη στήριξη της ΕΕ προς την Ισπανία στην αντιμετώπιση της παράνομης μετανάστευσης, σημειώνοντας ωστόσο ότι πρέπει να γίνουν περισσότερα. Πρότεινε συγκεκριμένα μέτρα συνεργασίας, όπως η ενίσχυση των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης για τη διαχείριση των συνόρων, ειδικά σε ό,τι αφορά τη Θέουτα και τη Μελίγια, τον άλλο ισπανικό θύλακα στη βόρεια Αφρική. Πρότεινε επίσης τη βελτίωση της τεχνικής και οικονομικής υποστήριξης προς το Μαρόκο, ως τρόπο πρόληψης νέων κρίσεων στα σύνορα.
Τι ακολουθεί
Μετά την αίτηση της Ισπανίας, η σύνοδος των υπουργών Εσωτερικών της ΕΕ αναμένεται να πραγματοποιηθεί την Τρίτη μέσω βιντεοσύνδεσης. Στόχος της συνάντησης, όπως ανέφερε η φον ντερ Λάιεν, είναι να αντληθούν μαθήματα από το επεισόδιο της Θέουτα και να εξεταστεί μια κοινή ευρωπαϊκή απάντηση στις προκλήσεις που συνδέονται με την παράτυπη μετανάστευση. Η πρόεδρος της Κομισιόν ανέφερε ότι υπάρχουν ήδη διάφορες σκέψεις υπό εξέταση, χωρίς ωστόσο να έχει οριστικοποιηθεί ακόμη το πλαίσιο της νέας κοινής στρατηγικής για την ενίσχυση των συνόρων της Ένωσης.
