Η μεγάλη φωτιά που έπληξε τις περιοχές της Αττικής και της Βοιωτίας βρήκε τα πυροσβεστικά αεροσκάφη ουσιαστικά δεμένα στο έδαφος. Οι ισχυροί άνεμοι που έπνεαν τις τελευταίες ημέρες προκάλεσαν επικίνδυνες αναταράξεις, καθιστώντας αδύνατη την επιχειρησιακή δράση των αεροπλάνων. Το βάρος της κατάσβεσης έπεσε έτσι στα ελικόπτερα και στις μονάδες των δασοκομάντος, που κλήθηκαν να συγκρατήσουν τις φλόγες σε δύο ταυτόχρονα μέτωπα. Η μάχη αυτή, όπως αποδείχθηκε, ήταν από τις πιο δύσκολες των τελευταίων ετών.
Τα Erickson στην πρώτη γραμμή
Τα ελικόπτερα τύπου Erickson ανέλαβαν κομβικό ρόλο στην προσπάθεια περιορισμού της πυρκαγιάς, δίνοντας ό,τι είχαν και δεν είχαν στα δύο μέτωπα. Αντλούσαν νερό από τρεις μεταλλικές δεξαμενές, χωρητικότητας από 25 έως 100 κυβικά μέτρα, οι οποίες βρίσκονται κοντά στην Οινόη και τη Βενίζα, λίγα μόλις χιλιόμετρα από το Πόρτο Γερμενό. Σε αντίθεση με τα πυροσβεστικά αεροπλάνα, τα Erickson έχουν τη δυνατότητα να επιχειρούν ακόμη και υπό ισχυρούς ανέμους, γεγονός που τα καθιστά ένα από τα πιο αποτελεσματικά εναέρια μέσα δασοπυρόσβεσης παγκοσμίως. Η δράση τους αποτυπώθηκε μάλιστα σε βίντεο θερμικής κάμερας, όπου διακρίνεται καθαρά η απότομη πτώση της θερμοκρασίας τη στιγμή που το ελικόπτερο αδειάζει το φορτίο νερού πάνω στις φλόγες.
Ωστόσο, ούτε η αποτελεσματικότητα των Erickson στάθηκε αρκετή απέναντι στην ταχύτητα εξάπλωσης αυτής της megafire. Σε πολλά σημεία, οι φλόγες κατάφεραν να ξεπεράσουν ένα εκτενές δίκτυο αντιπυρικών ζωνών που είχε διαμορφωθεί τα προηγούμενα χρόνια. Η ένταση του φαινομένου ξεπέρασε κάθε προηγούμενο σχεδιασμό, αναδεικνύοντας τα όρια ακόμη και των πιο οργανωμένων προληπτικών παρεμβάσεων.
Το πρόγραμμα Antinero και οι αντιπυρικές παρεμβάσεις
Στην περιοχή γύρω από το Πόρτο Γερμενό δεν έλειπε η πρόληψη. Σύμφωνα με τον κατάλογο συμβάσεων του προγράμματος Antinero, από το 2023 έως το 2025 πραγματοποιούνταν συστηματικά καθαρισμοί δασών και δασικών δρόμων από εύφλεκτη βιομάζα, κλαδεύσεις, κοπές δέντρων και θάμνων, αραιώσεις βλάστησης, καθώς και διανοίξεις ή συντήρηση αντιπυρικών ζωνών. Οι εργασίες αυτές έγιναν ακριβώς στις εκτάσεις που κάηκαν το τελευταίο τριήμερο. Συνολικά πραγματοποιήθηκαν εννέα προσκλήσεις, με το τελικό κόστος να ξεπερνά τα 19,1 εκατομμύρια ευρώ, καλύπτοντας όλους τους άξονες προσέγγισης του οικισμού.
Οι παρεμβάσεις αφορούσαν τις περιοχές ευθύνης του δασαρχείου Μεγάρων στα νότια, του δασαρχείου Αιγάλεω στα ανατολικά και του δασαρχείου Θήβας στα βόρεια. Το μεγαλύτερο μέρος της δαπάνης, περίπου το ήμισυ, πραγματοποιήθηκε μέσα στο 2025, όταν ολοκληρώθηκαν τρία έργα καθαρισμού, κλάδευσης, φρυγάνευσης και υλοτομίας που αφορούσαν συνολικά περισσότερα από 2.000 στρέμματα. Παρά το εύρος αυτών των εργασιών πρόληψης, η φύση της φετινής πυρκαγιάς αποδείχθηκε πρωτόγνωρη.
Οι megafires και η κλιματική κρίση
Η φωτιά στη Βοιωτία φαίνεται πως εντάσσεται στην κατηγορία των λεγόμενων megafires, μια κατηγορία πυρκαγιών με σαφείς ποιοτικές διαφορές σε σχέση με όσες εκδηλώνονταν πριν γίνουν αισθητές οι συνέπειες της κλιματικής κρίσης. Οι megafires εξαπλώνονται με εξαιρετική ταχύτητα, τροφοδοτούμενες από ξερή βλάστηση με χαμηλή υγρασία, αποτέλεσμα των πολύ υψηλών θερμοκρασιών και της απουσίας βροχοπτώσεων. Καίγονται συχνά με μεγάλη ένταση και εκπέμπουν τόσο υψηλό θερμικό φορτίο, ώστε η αποτελεσματικότητα των παραδοσιακών μέσων πυρόσβεσης περιορίζεται σημαντικά.
Παράλληλα, οι megafires έχουν τη δυνατότητα να υπερβαίνουν ακόμη και αντιπυρικές ζώνες που παλαιότερα θεωρούνταν αποτελεσματικές, εκτοξεύοντας καύτρες σε αποστάσεις εκατοντάδων μέτρων. Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, το φαινόμενο αυτό έχει ήδη αφήσει το αποτύπωμά του, με πάνω από 4,6 εκατομμύρια στρέμματα καμένης έκτασης να καταγράφονται φέτος. Σε αυτό το πλαίσιο, η μάχη που δόθηκε στην Αττική και τη Βοιωτία αναδεικνύει τόσο τη σημασία της πρόληψης όσο και τα νέα δεδομένα που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι πυροσβεστικές δυνάμεις στην εποχή της κλιματικής αλλαγής.
