Σε θερινή ενεργειακή φτώχεια βρίσκονται χιλιάδες ελληνικά νοικοκυριά, καθώς τα σπίτια τους μετατρέπονται το καλοκαίρι σε θερμικές παγίδες με εσωτερικές θερμοκρασίες που φτάνουν έως και τους 38 βαθμούς Κελσίου. Το φαινόμενο καταγράφεται σε νέα έκθεση της Greenpeace, η οποία βασίζεται σε έρευνα πεδίου του Ελληνικού Ινστιτούτου Παθητικού Κτιρίου (ΕΙΠΑΚ). Η μελέτη κατέγραψε για πρώτη φορά τις πραγματικές συνθήκες διαβίωσης σε 29 κατοικίες σε έξι διαφορετικές περιοχές της χώρας. Το ζήτημα συνδέεται άμεσα με την υγεία και την οικονομική επιβάρυνση των Ελλήνων.
Παλιά κτίρια και ακραίες θερμοκρασίες
Σύμφωνα με την έκθεση με τίτλο «Κατοικίες σε κλιματική κρίση; Η θερινή ενεργειακή φτώχεια στην Ελλάδα», το μεγαλύτερο μέρος του κτιριακού αποθέματος στην Ελλάδα είναι παλιό και κατασκευάστηκε πριν από τη θέσπιση σύγχρονων απαιτήσεων θερμικής προστασίας. Την εποχή εκείνη, η θερμική μόνωση δεν αποτελούσε βασική παράμετρο σχεδιασμού των κτιρίων. Η κλιματική αλλαγή, με την άνοδο της θερμοκρασίας και τη συχνότερη και μεγαλύτερης διάρκειας εμφάνιση καυσώνων, επιδεινώνει σήμερα τις συνθήκες διαβίωσης μέσα στα σπίτια, ιδίως σε συνδυασμό με τα χαρακτηριστικά του ελληνικού αστικού περιβάλλοντος.
Η έρευνα του ΕΙΠΑΚ πραγματοποιήθηκε σε κατοικίες στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη, τη Λάρισα/Καλαμπάκα, το Ηράκλειο/Χανιά, την Κοζάνη και την Πάτρα. Στην πλειονότητα των κατοικιών, οι εσωτερικές θερμοκρασίες υπερβαίνουν για μεγάλο μέρος του καλοκαιριού το ανώτατο όριο θερμικής άνεσης των 25°C, με μέσες τιμές που κυμαίνονται συχνά μεταξύ 28°C και 31°C και μέγιστες που φτάνουν ή ξεπερνούν τους 34 έως 38 βαθμούς. Οι μεγαλύτερες αποκλίσεις από τα όρια θερμικής άνεσης καταγράφηκαν σε μεγάλες αστικές περιοχές όπως η Αθήνα και η Πάτρα, ενώ πιο ήπιες διακυμάνσεις παρατηρήθηκαν σε περιοχές με χαμηλότερα θερμικά φορτία, όπως η Κοζάνη.
Οικονομική πίεση και κίνδυνοι για την υγεία
Το πρόβλημα της θερινής ενεργειακής φτώχειας επιδεινώνεται από την οικονομική κατάσταση των ελληνικών νοικοκυριών. Στην Ελλάδα, το ποσοστό των νοικοκυριών που ξοδεύει πάνω από το 40% του εισοδήματός του για να καλύψει το κόστος στέγασης, συμπεριλαμβανομένων των λογαριασμών κοινής ωφελείας, είναι σχεδόν τετραπλάσιο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Οι Έλληνες πιέζονται έτσι ταυτόχρονα οικονομικά και από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής μέσα στα ίδια τους τα σπίτια. Όπως αναφέρει η έκθεση της Greenpeace, η δυσκολία των νοικοκυριών να αντιμετωπίσουν τις αυξημένες θερμοκρασίες εντός της κατοικίας τους αναδεικνύεται σε ολοένα και πιο αισθητό κοινωνικό ζήτημα.
Η έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες μέσα στο σπίτι επηρεάζει την ποιότητα του ύπνου, την καθημερινότητα των ενοίκων, την εργασία και τη συγκέντρωση. Παράλληλα, αυξάνει τους κινδύνους για τη σωματική υγεία, ιδίως για τους ηλικιωμένους, τα παιδιά και τα άτομα με υποκείμενα νοσήματα, ενώ επιβαρύνει και την ψυχική υγεία των κατοίκων. Οι κατοικίες που έχουν υποστεί ήπιας κλίμακας ενεργειακές παρεμβάσεις εμφανίζουν μόνο μερική βελτίωση, καταγράφοντας συχνά εξίσου υψηλές μέγιστες θερμοκρασίες με τις αμόνωτες κατοικίες. Αντίθετα, οι κατοικίες με σημαντικές ενεργειακές αναβαθμίσεις παρουσιάζουν πιο σταθερή θερμική συμπεριφορά και μειωμένες διακυμάνσεις θερμοκρασίας, χωρίς ωστόσο να εξασφαλίζουν πλήρως συνθήκες θερμικής άνεσης.
