Η επιδημία Έμπολα στο Κονγκό έχει στοιχίσει τη ζωή σε πάνω από 2.000 ανθρώπους, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία των υγειονομικών αρχών της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό. Η κρίση έχει επεκταθεί κυρίως στις ανατολικές επαρχίες της χώρας, όπου οι ένοπλες συγκρούσεις και το κακό οδικό δίκτυο δυσχεραίνουν την αποστολή ιατρικού προσωπικού. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) προειδοποιεί ότι αρκετές αλυσίδες μετάδοσης του ιού παραμένουν άγνωστες, καθώς σημαντικό μέρος των νέων κρουσμάτων εντοπίζεται σε ανθρώπους εκτός λιστών παρακολούθησης. Η κατάσταση χαρακτηρίζεται ήδη ως η δεύτερη μεγαλύτερη έξαρση Έμπολα που έχει καταγραφεί ποτέ παγκοσμίως.
Πάνω από 4.300 κρούσματα και ιστορικά υψηλή θνητότητα
Τα επίσημα στοιχεία κάνουν λόγο για 4.381 επιβεβαιωμένα κρούσματα και 2.011 θανάτους από την έναρξη της επιδημίας. Ο αριθμός των θυμάτων έφτασε τους 1.000 περίπου εννέα εβδομάδες μετά την εμφάνιση των πρώτων κρουσμάτων, όμως χρειάστηκαν μόλις τρεις ακόμη εβδομάδες για να διπλασιαστεί, γεγονός που καταδεικνύει την ταχύτητα εξάπλωσης του ιού. Το ποσοστό θνητότητας έχει διαμορφωθεί στο 45,9%, υψηλότερο από το 39,6% που είχε καταγραφεί κατά τη μεγάλη επιδημία της Δυτικής Αφρικής την περίοδο 2014-2016, όταν είχαν καταγραφεί πάνω από 28.000 κρούσματα και περισσότεροι από 11.000 θάνατοι. Η σύγκριση αυτή αναδεικνύει το μέγεθος της τρέχουσας κρίσης, η οποία πλέον κατατάσσεται ως η δεύτερη μεγαλύτερη καταγεγραμμένη επιδημία Έμπολα παγκοσμίως.
Η τρέχουσα έξαρση προκαλείται από τον ιό Bundibugyo, έναν σπάνιο τύπο του Έμπολα για τον οποίο δεν υπάρχουν μέχρι σήμερα εγκεκριμένα εμβόλια ή ειδικές θεραπείες. Για τον λόγο αυτό, έχουν ήδη ξεκινήσει κλινικές δοκιμές στην επαρχία Ιτούρι, η οποία αποτελεί ένα από τα κύρια επίκεντρα της επιδημίας. Οι ειδικοί συνδέουν το υψηλό ποσοστό θανάτων με τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι ασθενείς στην έγκαιρη πρόσβαση σε ιατρική φροντίδα.
Δυσκολίες πρόσβασης και αντιδράσεις των υγειονομικών
Οι υγειονομικές αρχές και οι διεθνείς οργανισμοί βρίσκονται αντιμέτωποι με σοβαρά πρακτικά εμπόδια στην προσπάθεια περιορισμού του ιού. Πολλές από τις πληγείσες περιοχές είναι απομακρυσμένες και δύσκολα προσβάσιμες, ενώ οι ένοπλες συγκρούσεις, το ανεπαρκές οδικό δίκτυο και τα προβλήματα στις τηλεπικοινωνίες καθιστούν ακόμη πιο δύσκολη την αποστολή ιατρικού προσωπικού και υγειονομικού υλικού. Παράλληλα, οι κινητοποιήσεις εργαζομένων στον τομέα της υγείας, οι οποίοι διαμαρτύρονται για καθυστερήσεις στις πληρωμές τους, επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο την κατάσταση στο πεδίο. Η συνδυασμένη επίδραση των παραγόντων αυτών καθυστερεί σημαντικά τον εντοπισμό νέων κρουσμάτων και την απομόνωση των ασθενών, επιτρέποντας στον ιό να εξαπλώνεται ταχύτερα από τις δυνατότητες αντίδρασης των αρχών.
Ο περιφερειακός διευθυντής του ΠΟΥ για την Αφρική, Μοχάμεντ Γιακούμπ Τζανάμπι, περιέγραψε την κατάσταση λέγοντας ότι «κυνηγάμε τον ιό, ο ιός είναι μπροστά από εμάς», αποτυπώνοντας τη δυσκολία του εγχειρήματος. Στο ίδιο μήκος κύματος, ο γιατρός Ζαν-Μαρί Ακαντάμπο, ο οποίος συμμετέχει στη φροντίδα ασθενών στην Ιτούρι, προειδοποίησε ότι «η επιδημία συνεχίζει να σκοτώνει και κανείς δεν είναι ασφαλής». Οι δηλώσεις αυτές αποτυπώνουν την ανησυχία που επικρατεί ανάμεσα στους επαγγελματίες υγείας που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της μάχης κατά του ιού.
Τι ακολουθεί
Οι κλινικές δοκιμές που βρίσκονται σε εξέλιξη στην επαρχία Ιτούρι αναμένεται να δώσουν πρώτα στοιχεία για την αποτελεσματικότητα πιθανών θεραπειών κατά του σπάνιου τύπου Bundibugyo. Μέχρι τότε, ο ΠΟΥ και οι τοπικές αρχές συνεχίζουν την προσπάθεια εντοπισμού των αλυσίδων μετάδοσης που παραμένουν άγνωστες, με στόχο να περιοριστεί η εξάπλωση της επιδημίας Έμπολα στο Κονγκό πριν ξεπεράσει σε μέγεθος την ιστορική έξαρση της Δυτικής Αφρικής.
