Η κλιματική κρίση έχει μετατραπεί πλέον σε άμεση απειλή για την ευρωπαϊκή οικονομία, με τις συνέπειες του φετινού καλοκαιριού να αποτυπώνονται ήδη σε αριθμούς. Περισσότερες από 1.550 δασικές πυρκαγιές είχαν ξεσπάσει στην Ευρώπη ως τα μέσα αυτής της εβδομάδας, ενώ οι θερμοκρασίες σε πολλές χώρες σπάνε διαδοχικά ρεκόρ. Παράλληλα, μια νέα μελέτη συνδέει την υπερθέρμανση του πλανήτη με την άνοδο του κόστους ζωής, μέσα από την έννοια του «κλιματοπληθωρισμού». Το αποτέλεσμα είναι ένα εκρηκτικό μείγμα περιβαλλοντικών και οικονομικών κινδύνων που απειλεί να σπρώξει την ήπειρο προς νέα ύφεση.
Διαβάστε επίσης: Ο Ολυμπιονίκης Ντάνι Λεόν έκανε άλμα στην έκλειψη Ηλίου
Φωτιές, καύσωνες και ξηρασία σε όλη την ήπειρο
Οι θερμοκρασίες στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες έχουν φτάσει σε επίπεδα που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θα θεωρούνταν αδιανόητα. Η μεγάλη διάρκεια των καυσώνων καθιστά τις συνθήκες ασφυκτικές, ιδίως στο αστικό περιβάλλον, ενώ εκθέτει σε σοβαρούς κινδύνους όσους εργάζονται σε υπαίθριους χώρους. Σύμφωνα με μάλλον μετριοπαθείς εκτιμήσεις, οι καύσωνες έχουν ήδη προκαλέσει 14.000 θανάτους μόνο για τους μήνες Ιούνιο και Ιούλιο. Στο ίδιο διάστημα, η ξηρασία απειλεί με στέρεψη πολλά από τα εμβληματικά και ζωτικής σημασίας ποτάμια της ηπείρου.
Οι συνέπειες όλων αυτών είναι καταστροφικές τόσο για την καθημερινή ζωή των Ευρωπαίων όσο και για την οικονομία, η οποία τελικά αφορά άμεσα τις προοπτικές των πολιτών, κυρίως όσων ανήκουν στα χαμηλά και τα μεσαία εισοδηματικά στρώματα. Σενάρια που έχουν αρχίσει να βλέπουν το φως της δημοσιότητας προειδοποιούν ότι η κλιματική κρίση και οι συνέπειές της σπρώχνουν την Ευρώπη στο χείλος της οικονομικής ύφεσης.
180 δισ. ευρώ το πλήγμα στην ευρωπαϊκή οικονομία
Σύμφωνα με ανάλυση της Triodos Bank, την οποία επικαλείται το «Politico», το συνολικό πλήγμα που θα δεχθούν οι οικονομίες της ΕΕ από το φετινό «καυτό» καλοκαίρι θα φτάσει τα 180 δισεκατομμύρια ευρώ. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 1% του ΑΕΠ των 27 κρατών-μελών, δηλαδή στον ίδιο, ήδη ασθενικό, ρυθμό ανάπτυξης που προέβλεπαν για το 2026 η Κομισιόν και οι διεθνείς οργανισμοί.
Στο επονομαζόμενο «καυτό τρίγωνο» βρίσκονται η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία, οι οποίες φαίνεται πως θα πληγούν περισσότερο από τις υπόλοιπες χώρες. Η Γαλλία βρίσκεται σε κρίσιμη συγκυρία, με τη δημοσιονομική της εικόνα στο στόχαστρο της Κομισιόν και το 2027 να είναι έτος προεδρικών, πιθανότατα και βουλευτικών, εκλογών, στοιχείο που μπορεί να λειτουργήσει ως πολλαπλασιαστής των κοινωνικών, οικονομικών και πολιτικών συνεπειών. Το ίδιο έτος είναι εκλογικό και για την Ιταλία και την Ισπανία, οι κυβερνήσεις των οποίων καλούνται πλέον να προσθέσουν τον παράγοντα κλίμα στους σχεδιασμούς τους, αυξάνοντας τις πιθανότητες πολιτικών ανατροπών σε μια Ευρώπη που μοιάζει να έχει φτάσει στα όρια της αντοχής της.
Ο «κλιματοπληθωρισμός» και η ευθύνη των ορυκτών καυσίμων
Μια νέα μελέτη των πολιτικών οικονομολόγων Ράιαν Κατζ-Ρόζεν και Τζέιμς Τζάκσον εξετάζει τη σύνδεση της κλιματικής κρίσης με την άνοδο των τιμών μέσα από την έννοια του «κλιματοπληθωρισμού» (climateflation). Οι δύο ερευνητές δεν εξετάζουν μόνο τον αντίκτυπο στα νοικοκυριά, αλλά και ευρύτερες επιπτώσεις, από την κοινωνική ανισότητα και την πολιτική ριζοσπαστικοποίηση έως τη γεωπολιτική αστάθεια και την περιβαλλοντική υποβάθμιση.
Από την έναρξη της βιομηχανικής εποχής, η καύση ορυκτών καυσίμων έχει προσθέσει 495 δισεκατομμύρια τόνους άνθρακα στην ατμόσφαιρα, συμβάλλοντας στην υπερθέρμανση του πλανήτη και αυξάνοντας την πιθανότητα ακραίων βροχοπτώσεων, ζέστης και ξηρασίας. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 η διεθνής κοινότητα επιδιώκει να περιορίσει το φαινόμενο, ενώ το 2015 τα μέλη του ΟΗΕ συμφώνησαν να περιορίσουν την αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας στους 1,5°C. Μόνο τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, η Σύμβαση-Πλαίσιο του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή κατονόμασε ξεκάθαρα τα ορυκτά καύσιμα ως κύρια αιτία, καθώς δεκαετίες εταιρικού «ξεπλύματος» και πολιτικής αδράνειας επέτρεψαν στη χρήση τους να συνεχίσει να αυξάνεται.
Αν το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα δεν ήταν τόσο εξαρτημένο από τα ορυκτά καύσιμα, τα σημερινά προβλήματα προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου στα Στενά του Ορμούζ δεν θα επηρέαζαν τόσο έντονα τον πληθωρισμό. Πέρα από αυτό, τα ακραία καιρικά φαινόμενα επιβαρύνουν άμεσα την οικονομία μέσω αυξημένου κόστους για τη δημόσια υγεία, απωλειών παραγωγικότητας λόγω πυρκαγιών και καυσώνων, αλλά και ακρίβειας στα τρόφιμα εξαιτίας των καταστροφών σε καλλιέργειες ευάλωτες στην κλιματική κρίση.
