Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προχωρά τα σχέδιά της για το ψηφιακό ευρώ, το οποίο αναμένεται να μπει πιλοτικά στην καθημερινότητα των πολιτών από το 2027. Η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, μίλησε στο Euronews και ξεκαθάρισε ότι το νέο ψηφιακό νόμισμα δεν πρόκειται να αντικαταστήσει τα μετρητά, αλλά θα λειτουργεί παράλληλα με αυτά. Το ψηφιακό ευρώ θα ισχύει σε ολόκληρη την Ευρωζώνη και αποτελεί, σύμφωνα με την ίδια, ζήτημα οικονομικής και στρατηγικής αυτονομίας για την Ευρώπη.
Το σχέδιο της ΕΚΤ για το ψηφιακό ευρώ
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η Κριστίν Λαγκάρντ, περίπου το 60% των συναλλαγών με κάρτες στην Ευρώπη πραγματοποιούνται σήμερα μέσω υποδομών που ελέγχονται από ξένο κεφάλαιο, κυρίως αμερικανικών εταιρειών και, σε μικρότερο βαθμό, κινεζικών. Η εξάρτηση αυτή αποτελεί βασικό επιχείρημα για την ΕΚΤ, η οποία επιδιώκει τη δημιουργία μιας καθαρά ευρωπαϊκής υποδομής πληρωμών. Στόχος είναι η Ευρώπη να περιορίσει την εξάρτησή της από μη ευρωπαϊκούς παρόχους πληρωμών και να αποκτήσει μεγαλύτερο έλεγχο σε έναν κρίσιμο τομέα της οικονομίας της. Η ΕΚΤ θεωρεί ότι η σημερινή κατάσταση εκθέτει την ευρωπαϊκή οικονομία σε κινδύνους, καθώς μεγάλο μέρος των καθημερινών συναλλαγών περνά μέσα από δίκτυα εκτός ευρωπαϊκού ελέγχου.
Το ψηφιακό ευρώ περιγράφεται από την ΕΚΤ ως το ψηφιακό αντίστοιχο των μετρητών, με τη διαφορά ότι θα μπορεί να χρησιμοποιείται σε ολόκληρη την Ευρωζώνη χωρίς τους περιορισμούς που θέτουν σήμερα τα ιδιωτικά δίκτυα πληρωμών. Θα αποτελεί δημόσιο χρήμα, σε αντίθεση με τις σημερινές ηλεκτρονικές πληρωμές που διεκπεραιώνονται μέσω εμπορικών τραπεζών και ιδιωτικών παρόχων. Για τους πολίτες, η βασική χρήση του θα είναι χωρίς καμία χρέωση, ενώ η ΕΚΤ σχεδιάζει και τη δυνατότητα offline συναλλαγών, ώστε το νέο νόμισμα να μπορεί να χρησιμοποιηθεί ακόμη και χωρίς σύνδεση στο διαδίκτυο. Στις offline πληρωμές, τα στοιχεία της συναλλαγής θα είναι γνωστά μόνο στον πληρωτή και τον αποδέκτη, με επίπεδο ιδιωτικότητας αντίστοιχο εκείνου των μετρητών.
Τα μετρητά παραμένουν κυρίαρχα
Παρά τα σχέδια για το ψηφιακό ευρώ, η Κριστίν Λαγκάρντ ήταν κατηγορηματική: τα χαρτονομίσματα και τα κέρματα δεν πρόκειται να καταργηθούν. Όπως τόνισε, τόσο τα μετρητά όσο και το ψηφιακό ευρώ θα διατηρήσουν το καθεστώς του νόμιμου χρήματος, λειτουργώντας συμπληρωματικά και όχι ανταγωνιστικά μεταξύ τους. Η θέση αυτή επιβεβαιώνεται και από τα στοιχεία νέας έρευνας της ΕΚΤ, σύμφωνα με τα οποία το 92% των επιχειρήσεων που πωλούν αγαθά και υπηρεσίες σε φυσικά καταστήματα δήλωσαν ότι δέχονται πληρωμές με μετρητά μέσα στο 2026.
Η ΕΚΤ φαίνεται να επιδιώκει μια ισορροπία ανάμεσα στον ψηφιακό μετασχηματισμό των πληρωμών και τη διατήρηση της εμπιστοσύνης που απολαμβάνουν τα μετρητά στους πολίτες της Ευρωζώνης. Η κεντρική τράπεζα επιχειρεί να μεταφέρει στο ψηφιακό περιβάλλον τα βασικά πλεονεκτήματα του δημόσιου χρήματος, όπως η ασφάλεια, η ευρεία αποδοχή και η ανεξαρτησία από ιδιωτικούς παρόχους, χωρίς ωστόσο να αγγίξει τη φυσική μορφή του ευρώ. Η ίδια η Λαγκάρντ επισήμανε πως η συνύπαρξη των δύο μορφών χρήματος αποτελεί συνειδητή επιλογή της ΕΚΤ και όχι προσωρινή ρύθμιση.
Τι ακολουθεί
Έως το τέλος του 2026, η ΕΚΤ αναμένεται να παρουσιάσει τη νέα στρατηγική της για τα τραπεζογραμμάτια του ευρώ, συμπεριλαμβανομένου και του νέου σχεδιασμού τους. Παράλληλα, οι προετοιμασίες για την πιλοτική εισαγωγή του ψηφιακού ευρώ το 2027 συνεχίζονται, με την ΕΚΤ να επιδιώκει η νέα υποδομή πληρωμών να καλύπτει σταδιακά ολόκληρη την Ευρωζώνη. Η πορεία αυτή αναμένεται να καθορίσει σε μεγάλο βαθμό τον τρόπο με τον οποίο οι Ευρωπαίοι πολίτες και οι επιχειρήσεις θα πραγματοποιούν τις καθημερινές τους συναλλαγές τα επόμενα χρόνια.
