Για δεκαετίες, το ελληνικό σχολείο λειτουργούσε με έναν αδιαμφισβήτητο κανόνα: ένα εγκεκριμένο βιβλίο ανά μάθημα, ίδιο για όλους τους μαθητές της ίδιας τάξης, σε όλη την επικράτεια. Από το Δημοτικό μέχρι το Λύκειο, το «ένα βιβλίο» αποτελούσε τη ραχοκοκαλιά της διδασκαλίας, χωρίς περιθώρια επιλογής για τον εκπαιδευτικό. Αυτή η πολυετής πρακτική βρίσκεται πλέον στο τελευταίο της κεφάλαιο, καθώς από τη σχολική χρονιά 2026-2027, και κυρίως από το 2027-2028, το σύστημα αλλάζει ριζικά. Η αλλαγή δεν αφορά απλώς μια αναθεώρηση εντύπου, αλλά μια ολική αναδιάρθρωση του τρόπου με τον οποίο διδάσκονται περίπου 1,25 εκατομμύρια μαθητές της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.
Τι είναι το «Πολλαπλό Βιβλίο»
Ο νέος θεσμός ονομάζεται «Πολλαπλό Βιβλίο» και σημαίνει ότι για το ίδιο μάθημα δεν θα κυκλοφορεί πια ένα μοναδικό εγχειρίδιο, αλλά περισσότερα εγκεκριμένα βιβλία, ανάμεσα στα οποία ο εκπαιδευτικός θα καλείται να επιλέξει ποιο θα διδάξει στην τάξη του. Η διαδικασία αυτή δεν είναι θεωρητική πλέον, αφού ήδη από τα τέλη του περασμένου Ιουνίου, οι δάσκαλοι και οι καθηγητές σε όλη τη χώρα ψήφισαν ποιο βιβλίο θέλουν να μοιραστεί στους μαθητές τους. Τα εγχειρίδια που δεν επιλέχθηκαν ως πρώτη προτίμηση δεν εξαφανίζονται, αλλά παραμένουν διαθέσιμα σε ψηφιακή μορφή, λειτουργώντας ως πρόσθετες πηγές διδασκαλίας για όποιον εκπαιδευτικό θελήσει να τις αξιοποιήσει συμπληρωματικά.
Σε αριθμούς, η πρώτη φάση της μεταρρύθμισης περιλαμβάνει 440 νέα βιβλία, οργανωμένα σε 240 πακέτα που καλύπτουν όλα τα μαθήματα από την Α’ Δημοτικού έως την Α’ Λυκείου. Η Β’ και η Γ’ Λυκείου δεν μένουν εκτός σχεδιασμού, όμως η διαδικασία επιλογής και έγκρισης για τις δύο αυτές τάξεις βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη και θα ολοκληρωθεί σε επόμενο στάδιο. Για να καλυφθούν οι ανάγκες του συνόλου του μαθητικού πληθυσμού, προβλέπεται να τυπωθούν συνολικά 20 εκατομμύρια αντίτυπα, μια επιχείρηση πρωτοφανούς κλίμακας για τα ελληνικά εκπαιδευτικά δεδομένα.
Μια μεταρρύθμιση έξι ετών, τριών υπουργών
Το εγχείρημα δεν ξεκίνησε χθες. Η ιδέα του πολλαπλού βιβλίου έχει ρίζες που φτάνουν μέχρι το 2020, την περίοδο της πρώτης κυβερνητικής θητείας της Νέας Δημοκρατίας, όταν υπουργός Παιδείας ήταν η Νίκη Κεραμέως. Ο θεσμός αποκτά επίσημο νομικό πλαίσιο το 2021 και έκτοτε εξελίσσεται σταδιακά επί έξι ολόκληρα χρόνια. Τη σκυτάλη παρέλαβε στη συνέχεια ο Κυριάκος Πιερρακάκης και σήμερα το εγχείρημα βρίσκεται στα χέρια της νυν υπουργού Παιδείας, της Σοφίας Ζαχαράκη, με στόχο τα νέα έντυπα βιβλία να έχουν φτάσει πλήρως στα σχολεία έως τη χρονιά 2027-2028. Η μακρά αυτή διαδρομή, που ξεπερνά κατά πολύ τη διάρκεια μίας κυβερνητικής περιόδου, δείχνει το μέγεθος και την πολυπλοκότητα του εγχειρήματος.
Η όλη διαδικασία δεν ξεκίνησε από τα βιβλία καθαυτά, αλλά από τα νέα Προγράμματα Σπουδών, δηλαδή το περιεχόμενο που πρέπει να διδαχθεί σε κάθε τάξη και μάθημα, καθώς και από την προετοιμασία του αντίστοιχου θεσμικού πλαισίου που θα επέτρεπε την έγκριση περισσότερων του ενός εγχειριδίου ανά γνωστικό αντικείμενο. Μόνο αφού διαμορφώθηκε αυτό το υπόβαθρο, ξεκίνησε η αξιολόγηση και η έγκριση των νέων βιβλίων που φτάνουν σήμερα στα σχολεία.
Τι σημαίνει η αλλαγή για μαθητές, εκπαιδευτικούς και γονείς
Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση που δεν αφήνει κανέναν αδιάφορο. Για τους εκπαιδευτικούς, σημαίνει μεγαλύτερη ελευθερία επιλογής, αλλά και ευθύνη, αφού πλέον καλούνται οι ίδιοι να κρίνουν ποιο εγχειρίδιο ταιριάζει καλύτερα στην τάξη τους. Για τους μαθητές, σημαίνει ενδεχομένως διαφορετικό βιβλίο από σχολείο σε σχολείο, κάτι πρωτόγνωρο για το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα. Για τους γονείς, που παραδοσιακά εμπλέκονται στο διάβασμα στο σπίτι, η αλλαγή αυτή μπορεί να απαιτήσει μια περίοδο προσαρμογής, καθώς το γνώριμο «ένα βιβλίο για όλους» δίνει τη θέση του σε ένα πιο ευέλικτο, αλλά και πιο σύνθετο σύστημα. Το επόμενο διάστημα αναμένεται να δείξει κατά πόσο η μετάβαση αυτή θα κυλήσει ομαλά στην πράξη, καθώς το «Πολλαπλό Βιβλίο» εισέρχεται πλέον στη φάση της πλήρους εφαρμογής του.
