Η κλιματική αλλαγή δεν πλήττει με τον ίδιο τρόπο όλους τους πολίτες της Ευρώπης, σύμφωνα με νέα έρευνα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (EEA). Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με το Eurofound και κατέγραψε τις απαντήσεις 27.000 πολιτών από 27 κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα ευρήματα δείχνουν ότι οκτώ στους δέκα Ευρωπαίους έχουν βιώσει ακραία καιρικά φαινόμενα την τελευταία πενταετία, ωστόσο οι συνέπειες βαραίνουν πολύ περισσότερο τις ασθενέστερες κοινωνικές ομάδες. Σχεδόν το 40% των κατοίκων της Ευρώπης δηλώνει μάλιστα ότι αδυνατεί να δροσίσει επαρκώς το σπίτι του τους καλοκαιρινούς μήνες.
Η κλιματική αλλαγή μεγεθύνει τις υπάρχουσες ανισότητες
Σύμφωνα με την έρευνα, το 80,5% των ερωτηθέντων ανέφερε ότι βίωσε τουλάχιστον μία κλιματική επίπτωση από λίστα που περιελάμβανε ζέστη, πλημμύρα, πυρκαγιά και λειψυδρία. Η ένταση όμως με την οποία τη βίωσαν διέφερε σημαντικά ανάλογα με το εισόδημα, το καθεστώς κατοικίας και την κατάσταση υγείας κάθε νοικοκυριού. Οι ερευνητές σημειώνουν χαρακτηριστικά ότι οι ένοικοι ενός διαμερίσματος χωρίς μόνωση και οι κάτοικοι μιας έπαυλης με προηγμένο σύστημα κλιματισμού δεν βιώνουν καθόλου με τον ίδιο τρόπο έναν καύσωνα. Όσοι διαμένουν σε ενοικιαζόμενες κατοικίες, έχουν χαμηλό εισόδημα ή αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας διαθέτουν πολύ μικρότερη ικανότητα προσαρμογής απέναντι στη ζέστη και στα υπόλοιπα ακραία φαινόμενα. Το ποσοστό-σχεδόν 40% των Ευρωπαίων που δεν μπορούν να δροσίσουν επαρκώς το σπίτι τους αναδεικνύει με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο αυτή την ανισότητα, καθώς η έλλειψη μόνωσης ή κλιματισμού μετατρέπει έναν καύσωνα σε πραγματικό κίνδυνο για την υγεία των πιο ευάλωτων νοικοκυριών.
Η έκθεση του EEA εντοπίζει επίσης έντονη γεωγραφική ανισοκατανομή στις καταστάσεις έκτακτης ανάγκης που προκαλεί η κλιματική αλλαγή. Στη νότια και στην κεντρική-ανατολική Ευρώπη, πάνω από το 85% των κατοίκων φέρεται να έχει βρεθεί αντιμέτωπος με τέτοιου είδους φαινόμενα, ποσοστό σαφώς υψηλότερο σε σχέση με άλλες περιοχές της ηπείρου. Οι ερευνητές τονίζουν ότι οι πολιτικές προσαρμογής που εφαρμόζονται σήμερα σε ευρωπαϊκό επίπεδο συχνά φτάνουν πρώτα σε όσους τις χρειάζονται λιγότερο, αφήνοντας εκτεθειμένα τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά απέναντι στη ζέστη, στις πλημμύρες και στη λειψυδρία.
Τι λένε οι ερευνητές για τις ανισότητες στην Ευρώπη
Η ερευνήτρια της μονάδας κοινωνικών πολιτικών του Eurofound, Μαριάνα Μπάτζιο, επεσήμανε ότι τα ακραία καιρικά φαινόμενα έχουν πλέον μετατραπεί σε μόνιμο χαρακτηριστικό των ευρωπαϊκών καλοκαιριών. Όπως ανέφερε, το βάρος αυτών των φαινομένων δεν κατανέμεται καθόλου ομοιόμορφα ανάμεσα στους πολίτες της Ευρώπης. Για τον λόγο αυτό, υποστήριξε ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής οφείλουν να λάβουν σοβαρά υπόψη το γεγονός πως δεν διαθέτουν όλοι οι πολίτες την ίδια ικανότητα προσαρμογής, είτε αυτή αφορά οικονομικούς, είτε σωματικούς, είτε ψυχικούς παράγοντες.
Στην έκθεση τονίζεται ότι η ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική αλλαγή διαφέρει σημαντικά τόσο μεταξύ των ευρωπαϊκών περιφερειών όσο και μεταξύ διαφορετικών κοινωνικοοικονομικών ομάδων, με ιδιαίτερη αναφορά στους πληθυσμούς που θεωρούνται ήδη ευάλωτοι. Το χαμηλό εισόδημα, η ενοικίαση αντί της ιδιοκατοίκησης και τα προβλήματα υγείας αναδεικνύονται ως οι τρεις βασικοί παράγοντες που καθορίζουν πόσο απροστάτευτο είναι ένα νοικοκυριό απέναντι στις συνέπειες της κλιματικής κρίσης. Η έρευνα του EEA και του Eurofound επιχειρεί να μετατοπίσει τη συζήτηση από μια γενική περιγραφή της κλιματικής αλλαγής σε μια πιο στοχευμένη ανάλυση των κοινωνικών της επιπτώσεων. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία, δεν πρόκειται για μια κλιματική κρίση που βιώνουν όλοι οι Ευρωπαίοι με τον ίδιο τρόπο, αλλά για έναν παράγοντα που μεγεθύνει τις ανισότητες που υπήρχαν ήδη πριν από αυτήν, τόσο σε επίπεδο εισοδήματος όσο και σε επίπεδο πρόσβασης σε στέγη και υγεία.
