Νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας εγκρίθηκε και δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως στις 19 Αυγούστου 2026. Το νέο πλαίσιο αντικαθιστά τους κανόνες που ίσχυαν από το 2008 και φέρνει αυστηρότερους περιορισμούς για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών και αιολικών σε ολόκληρη τη χώρα. Στόχος είναι η ανάπτυξη των ΑΠΕ να συνεχιστεί, αλλά με σαφέστερους κανόνες για το πού επιτρέπονται νέα έργα και ποιες περιοχές παραμένουν εκτός σχεδιασμού.
Τι προβλέπει το νέο χωροταξικό πλαίσιο ΑΠΕ
Το νέο πλαίσιο θεσπίζει ενιαίους περιορισμούς για τα φωτοβολταϊκά σε όλη την επικράτεια. Νέα έργα αποκλείονται από περιοχές Natura 2000, δάση και δασικές εκτάσεις, υγροτόπους Ραμσάρ, μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους, εθνικούς δρυμούς, αισθητικά δάση και μνημεία της φύσης. Εκτός ανάπτυξης τίθενται επίσης τα Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, οι προστατευόμενες περιοχές πολιτιστικής κληρονομιάς, οι Περιοχές Άνευ Δρόμων και οι ακτές κολύμβησης. Μετά τη δημόσια διαβούλευση, στον κατάλογο αποκλεισμού προστέθηκαν επίσης ιστορικοί τόποι, αρχαία και άλλα προστατευόμενα μνημεία, καθώς και περιοχές με πηγές νερού που προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση. Για τα πλωτά φωτοβολταϊκά προβλέπονται επιπλέον περιορισμοί, με τον σχεδιασμό να λαμβάνει υπόψη καταδυτικά πάρκα, νεότερα ναυάγια, ζώνες αγκυροβολίας και τεχνητά υποβρύχια αξιοθέατα.
Μία από τις πιο σημαντικές αλλαγές αφορά το ανώτατο όριο κάλυψης γης από φωτοβολταϊκά, που πλέον καθορίζεται στο 1,5% της έκτασης κάθε Περιφερειακής Ενότητας. Η λεγόμενη «φέρουσα ικανότητα» υπολογίζεται πλέον σε επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας και συνδέεται με τη συνολική έκτασή της. Η ρύθμιση αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε περιοχές όπου έχει ήδη δημιουργηθεί μεγάλη συγκέντρωση φωτοβολταϊκών σταθμών και έχουν εκφραστεί αντιδράσεις για την απώλεια αγροτικής γης και την αλλοίωση του τοπίου. Αυστηρότεροι κανόνες τίθενται και για τα αιολικά πάρκα, καθώς η ανάπτυξη νέων εγκαταστάσεων απαγορεύεται στην Αττική και στη Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης, σε περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, σε υγροτόπους Ραμσάρ, σε Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους και σε πυρήνες εθνικών δρυμών. Περιορισμοί ισχύουν ακόμη για νησιά μικρότερα των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων, με συγκεκριμένες εξαιρέσεις, καθώς και για εκτός σχεδίου περιοχές τουρισμού και αναψυχής.
Ιδιαίτερο καθεστώς προβλέπεται για τις Ζώνες Ειδικής Προστασίας του δικτύου Natura 2000 που αφορούν την ορνιθοπανίδα, όπου η εγκατάσταση αιολικών υπόκειται σε αυστηρότερους όρους. Στο ίδιο πλαίσιο αποκλεισμού εντάσσονται οι Περιοχές Άνευ Δρόμων και οι ακτές κολύμβησης, ενώ οι περιορισμοί για τα νησιά αποσκοπούν στην προστασία ευαίσθητων οικοσυστημάτων και τοπίων μικρής κλίμακας.
Η στόχευση του υπουργείου Περιβάλλοντος
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, περιέγραψε τη φιλοσοφία του νέου πλαισίου, τονίζοντας ότι στόχος είναι «να παράγουμε περισσότερη ελληνική ενέργεια από τον ήλιο και τον άνεμο, ενισχύοντας την ενεργειακή μας αυτονομία και εξασφαλίζοντας πιο προσιτές τιμές για νοικοκυριά και επιχειρήσεις». Όπως επισήμανε ο κ. Παπασταύρου, η αξιοποίηση του ήλιου και του ανέμου «απαιτεί σχέδιο, κανόνες και σεβασμό στον χώρο και το περιβάλλον». Βασική επιδίωξη του υπουργείου είναι να καθορίζονται με μεγαλύτερη σαφήνεια τόσο οι περιοχές όπου μπορούν να αναπτύσσονται έργα ΑΠΕ όσο και εκείνες που πρέπει να προστατεύονται.
Το νέο πλαίσιο συνδέεται άμεσα με τους στόχους του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα, το οποίο προβλέπει για το 2030 συμμετοχή των ΑΠΕ τουλάχιστον κατά 43% στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας και 75,7% στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας. Δεκαοκτώ χρόνια μετά τη θέσπιση του προηγούμενου πλαισίου το 2008, τα δεδομένα έχουν αλλάξει ριζικά, καθώς η ανάπτυξη αιολικών και φωτοβολταϊκών έχει επιταχυνθεί σημαντικά και η αποθήκευση ενέργειας έχει αποκτήσει κεντρικό ρόλο στον ενεργειακό σχεδιασμό της χώρας. Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ επιχειρεί έτσι να περάσει την ανάπτυξη των ΑΠΕ σε διαφορετική φάση, από τη γρήγορη διείσδυση στην οργανωμένη χωρική ανάπτυξη.
