Το TikTok συμφώνησε να καταβάλει 400 εκατομμύρια δολάρια στις ΗΠΑ, βάζοντας τέλος σε αγωγή που αφορούσε το απόρρητο παιδιών στην πλατφόρμα. Η υπόθεση είχε ασκηθεί το 2024 από το αμερικανικό Υπουργείο Δικαιοσύνης και την Ομοσπονδιακή Επιτροπή Εμπορίου (FTC), οι οποίοι κατηγορούσαν την εταιρεία ότι συνέλεγε προσωπικά δεδομένα εκατομμυρίων ανηλίκων χωρίς τη συγκατάθεση των γονέων τους. Ο διακανονισμός χαρακτηρίζεται από το BBC ως ένας από τους μεγαλύτερους που έχουν επιτευχθεί ποτέ για ζήτημα απορρήτου παιδιών στο διαδίκτυο. Η συμφωνία αφορά αποκλειστικά τις δραστηριότητες της TikTok στις ΗΠΑ.
Πώς προέκυψε η αγωγή για το απόρρητο παιδιών
Οι δικηγόροι του αμερικανικού Δημοσίου υποστήριξαν ότι στο TikTok χρησιμοποιούσαν την εφαρμογή περισσότεροι από 170 εκατομμύρια έφηβοι και ότι η ίδια η πλατφόρμα «απευθυνόταν σε παιδιά». Παρόλα αυτά, σύμφωνα με την αγωγή, η εταιρεία δεν έλεγχε αποτελεσματικά την ηλικία των χρηστών ούτε ζητούσε τη γονική συγκατάθεση για τη χρήση της εφαρμογής από ανηλίκους. Ακόμη και οι λογαριασμοί που δημιουργούνταν μέσω της «Λειτουργίας για Παιδιά», ειδικά σχεδιασμένης για χρήστες κάτω των 13 ετών, συνέλεγαν διευθύνσεις ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και άλλα προσωπικά στοιχεία.
Το ιστορικό της υπόθεσης ξεκινά νωρίτερα, το 2019, όταν οι ΗΠΑ είχαν καταθέσει αγωγή βάσει του νόμου COPPA εναντίον της εφαρμογής Musical.ly, την οποία η κινεζική ByteDance είχε αγοράσει το 2017 και στη συνέχεια συγχώνευσε με το TikTok. Ο νόμος COPPA, που θεσπίστηκε στις ΗΠΑ το 2000, απαγορεύει στους ιστότοπους να συλλέγουν προσωπικά στοιχεία παιδιών κάτω των 13 ετών χωρίς την άδεια των γονέων. Πρόκειται για τον ίδιο νόμο βάσει του οποίου δεκάδες πολιτείες των ΗΠΑ έχουν πλέον στραφεί νομικά και κατά της Meta.
Οι όροι της συμφωνίας και τα προηγούμενα πρόστιμα
Σύμφωνα με τους όρους του διακανονισμού, το TikTok και η ByteDance θα καταβάλουν άμεσα στο Υπουργείο Δικαιοσύνης 300 εκατομμύρια δολάρια, ενώ τα υπόλοιπα 100 εκατομμύρια δολάρια θα καταβληθούν όταν η αμερικανική κυβέρνηση άρει τη συμφωνία συναίνεσης του 2019 με την FTC. Η ByteDance, η οποία νωρίτερα φέτος πούλησε το πλειοψηφικό μερίδιο της αμερικανικής της εταιρείας για να αποφύγει απαγόρευση από την κυβέρνηση Τραμπ, διατηρεί πλέον ποσοστό 19,9% στο TikTok US και αποτιμήθηκε πρόσφατα από επενδυτές στα 550 δισεκατομμύρια δολάρια.
Το πρόστιμο των 400 εκατομμυρίων δολαρίων δεν είναι το πρώτο που επιβάλλεται σε μεγάλη τεχνολογική εταιρεία για παραβίαση του COPPA. Το YouTube, ιδιοκτησίας της Google, είχε καταβάλει 170 εκατομμύρια δολάρια το 2019, ενώ η Epic Games κατέβαλε 275 εκατομμύρια δολάρια το 2022 για αντίστοιχες παραβιάσεις. Παράλληλα, η Meta αντιμετωπίζει σήμερα δικαστική διαμάχη που ενδέχεται να καταλήξει σε πρόστιμα ύψους εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων, καθώς γενικοί εισαγγελείς 29 πολιτειών των ΗΠΑ την κατηγορούν για παραβιάσεις του ίδιου νόμου. Η δίκη με ενόρκους για την υπόθεση αυτή ξεκίνησε ήδη, με τον ιδιοκτήτη του Instagram και του Facebook να κατηγορείται ότι στοχεύει παιδικούς χρήστες με σκοπό το κέρδος.
Το ζήτημα του απορρήτου παιδιών και στην Ευρώπη
Το θέμα του απορρήτου παιδιών στο TikTok δεν περιορίζεται στις ΗΠΑ. Τον Ιούλιο, η Ευρωπαϊκή Ένωση κατηγόρησε την πλατφόρμα ότι δεν προστατεύει επαρκώς τους ανήλικους χρήστες μέσω των ρυθμίσεων λογαριασμού, εκθέτοντάς τους σε κινδύνους όπως ο κυβερνοεκφοβισμός. Η ΕΕ ανέφερε ότι οι λογαριασμοί ανηλίκων θα πρέπει να είναι ορατοί μόνο σε όσους έχουν λάβει σχετική άδεια, ενώ η χρήση της εφαρμογής επιτρέπεται σε παιδιά από τα 13 έτη και άνω. Σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό Νόμο περί Ψηφιακής Ασφάλειας, οι ρυθμίσεις λογαριασμού παιδιών θα πρέπει από προεπιλογή να διαθέτουν τις ισχυρότερες δυνατές προστασίες. Στην προκαταρκτική της άποψη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σημείωσε ότι οι ρυθμίσεις του TikTok δεν πληρούν αυτό το πρότυπο, καθώς εκθέτουν σε υπερβολικό βαθμό τους λογαριασμούς και το περιεχόμενο ανηλίκων χρηστών.
