Σκληρές συγκρούσεις ξέσπασαν την Πέμπτη 3 Σεπτεμβρίου στο Σαντιάγο, την πρωτεύουσα της Χιλής, μεταξύ αστυνομικών δυνάμεων και εκατοντάδων διαδηλωτών. Οι πολίτες βγήκαν στους δρόμους του κέντρου της πόλης για να διαμαρτυρηθούν κατά των μεταρρυθμίσεων Καστ, το πακέτο αλλαγών που προωθεί ο ακροδεξιός πρόεδρος Χοσέ Αντόνιο Καστ. Οι προτεινόμενες αλλαγές έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις όχι μόνο από την αντιπολίτευση, αλλά και από στελέχη της ίδιας της κυβερνώσας παράταξης. Η ένταση κορυφώθηκε όταν οι δυνάμεις ασφαλείας επενέβησαν για να διαλύσουν τη συγκέντρωση.
Δακρυγόνα και κανόνια νερού στο κέντρο του Σαντιάγο
Οι αστυνομικές δυνάμεις χρησιμοποίησαν δακρυγόνα και κανόνια νερού προκειμένου να διαλύσουν τη συγκέντρωση των εκατοντάδων διαδηλωτών στο κέντρο της πρωτεύουσας. Μέσα στο πλήθος ακούστηκαν συνθήματα που παρομοίαζαν τον πρόεδρο Καστ με τον πρώην δικτάτορα της χώρας. «Όπως ο Πινοτσέτ», φώναζαν ορισμένοι διαδηλωτές, αναφερόμενοι στον στρατιωτικό ηγέτη που κυβέρνησε τη Χιλή από το 1973 έως το 1990. Η σύγκριση αυτή αντικατοπτρίζει τον φόβο μέρους της κοινωνίας ότι οι νέες μεταρρυθμίσεις ενισχύουν υπερβολικά τις εξουσίες του προέδρου.
Ο Καστ ανέλαβε καθήκοντα τον Μάρτιο, υποσχόμενος να πατάξει την εγκληματικότητα στη χώρα. Το σχέδιό του περιλαμβάνει οκτώ συνταγματικές μεταρρυθμίσεις με στόχο την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος. Η πλέον αμφιλεγόμενη πρόβλεψη αφορά τη δυνατότητα κήρυξης κατάστασης έκτακτης ανάγκης για διάστημα έως και οκτώ μήνες, χωρίς να απαιτείται έγκριση από το κοινοβούλιο, σε περίπτωση σοβαρής απειλής για τη δημόσια ασφάλεια. Υπό ένα τέτοιο καθεστώς, οι αρχές θα αποκτούσαν την εξουσία να περιορίζουν ή ακόμη και να απαγορεύουν την κυκλοφορία και τις δημόσιες συναθροίσεις, καθώς και να παρακολουθούν τις επικοινωνίες στις περιοχές που θα κηρύσσονταν σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης.
Αντιδράσεις και ανησυχίες για τη δημοκρατία
Οι μεταρρυθμίσεις Καστ βρήκαν απέναντί τους πολίτες που βλέπουν στο σχέδιο κίνδυνο για τους δημοκρατικούς θεσμούς της χώρας. Η Καμίλα Αραμένα, μια 22χρονη φοιτήτρια που συμμετείχε στη διαδήλωση, δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP) ότι ο πρόεδρος «δίνει στον εαυτό του εξουσίες που δεν θα έπρεπε να έχει ένας πρόεδρος σε μια δημοκρατία». Η δήλωσή της αποτυπώνει τον προβληματισμό μερίδας του κόσμου για την έκταση των εξουσιών που θα αποκτούσε η εκτελεστική εξουσία σε περίπτωση κήρυξης έκτακτης ανάγκης χωρίς κοινοβουλευτικό έλεγχο.
Παράλληλα, οι επικριτές του σχεδίου δεν περιορίζονται στους διαδηλωτές του δρόμου. Στελέχη της ίδιας της κυβερνώσας παράταξης έχουν εκφράσει επιφυλάξεις για τις μεταρρυθμίσεις, γεγονός που δείχνει ότι η διαφωνία δεν έχει αμιγώς κομματικά χαρακτηριστικά. Η Χιλή θεωρείται παραδοσιακά μία από τις πιο ασφαλείς χώρες της Λατινικής Αμερικής. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια οι ανθρωποκτονίες και οι απαγωγές έχουν αυξηθεί, μια εξέλιξη που αποδίδεται στην εγκατάσταση ξένων συμμοριών στο έδαφος της χώρας. Ανάμεσά τους συγκαταλέγεται και η Tren de Aragua, οργάνωση που ιδρύθηκε στη Βενεζουέλα και έχει επεκτείνει τη δράση της σε αρκετές χώρες της περιοχής. Η αύξηση αυτή του οργανωμένου εγκλήματος αποτελεί και το βασικό επιχείρημα της κυβέρνησης Καστ για τη θεσμοθέτηση αυστηρότερων μέτρων ασφαλείας.
