Η Meta, η εταιρεία που διαχειρίζεται το Instagram και το Facebook, βρίσκεται στο επίκεντρο διεθνούς αντιπαράθεσης, αφού δεκάδες λογαριασμοί στο Instagram που ανήκουν σε Αλβανούς ακτιβιστές, δημοσιογράφους και τον επικεφαλής κόμματος της αντιπολίτευσης απενεργοποιήθηκαν ή περιορίστηκαν. Οι κινήσεις αυτές γίνονται καθώς συνεχίζονται οι διαδηλώσεις κατά του τουριστικού project του Τζάρεντ Κούσνερ στην Αλβανία, οι οποίες διαρκούν ήδη σχεδόν 100 ημέρες. Το ρεπορτάζ του Politico αποκαλύπτει ότι η μαζική απενεργοποίηση λογαριασμών προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στην Ευρώπη. Το ζήτημα συνδέεται άμεσα με το επίμαχο τουριστικό project του Κούσνερ, γαμπρού του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και συζύγου της Ιβάνκα Τραμπ.
Το τουριστικό project του Κούσνερ πίσω από τις διαδηλώσεις
Οι κινητοποιήσεις στην Αλβανία ξεκίνησαν με αφορμή τα σχέδια ανάπτυξης ενός πολυτελούς θέρετρου στα νότια παράλια της χώρας, ένα έργο που υποστηρίζεται από τον Τζάρεντ Κούσνερ. Το κίνημα των διαδηλωτών έχει ονομαστεί «Επανάσταση του Φλαμίνγκο» και εδώ και σχεδόν 100 ημέρες βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη στους δρόμους της χώρας. Αρχικά η κινητοποίηση αφορούσε αποκλειστικά το τουριστικό έργο στις ακτές, ωστόσο σταδιακά εξελίχθηκε σε ευρύτερη διαμαρτυρία με κεντρικό αίτημα την παραίτηση ολόκληρης της κυβέρνησης του πρωθυπουργού Έντι Ράμα.
Τα κοινωνικά δίκτυα, και ιδίως το Instagram, έπαιξαν κομβικό ρόλο στην οργάνωση των διαδηλώσεων. Ακτιβιστές και δημοσιογράφοι τα χρησιμοποιούσαν καθημερινά για να μεταδίδουν ζωντανά εικόνες από τις συγκεντρώσεις, να οργανώνουν νέες κινητοποιήσεις και να καταγράφουν περιστατικά έντασης με την αστυνομία. Τις τελευταίες εβδομάδες, όμως, πολλοί από αυτούς τους χρήστες καταγγέλλουν ότι αντιμετωπίζουν ειδοποιήσεις για δήθεν παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων, διαγραφές περιεχομένου, αναστολές λειτουργίας και οριστικά κλεισίματα λογαριασμών. Οι ίδιοι υποστηρίζουν ότι δεν παραβίασαν κανέναν κανόνα της πλατφόρμας, καθώς έλαβαν προειδοποιήσεις ακόμη και για περιεχόμενο που είχαν δημιουργήσει οι ίδιοι από την αρχή, χωρίς να αντιγράψουν υλικό τρίτων.
Αντιδράσεις από Βρυξέλλες και ψηφιακούς ακτιβιστές
Η υπόθεση προκάλεσε άμεση αντίδραση στην Ευρώπη. Ο Ιταλός ευρωβουλευτής Σάντρο Γκόζι, γενικός γραμματέας του Ευρωπαϊκού Δημοκρατικού Κόμματος και μέλος της κοινοβουλευτικής ομάδας Renew Europe, ζήτησε επίσημα εξηγήσεις από τη Meta για το τι ακριβώς συνέβη. «Όταν δεκάδες λογαριασμοί της αντιπολίτευσης και ακτιβιστών που συνδέονται με το ίδιο κίνημα διαμαρτυρίας εξαφανίζονται σχεδόν ταυτόχρονα, δεν μπορούμε απλώς να το αντιμετωπίσουμε ως τεχνικό πρόβλημα», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Γκόζι, καλώντας την εταιρεία να δώσει άμεσα και δημόσια απαντήσεις.
Παράλληλα, η μη κυβερνητική οργάνωση για τα ψηφιακά δικαιώματα Repro Uncensored εξέτασε εκατοντάδες παρόμοιες περιπτώσεις και δεν εντόπισε καμία ουσιαστική παραβίαση των κανόνων της πλατφόρμας. Η ιδρύτρια της οργάνωσης, Μάρθα Δημητράτου, περιέγραψε ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο: «Στις περισσότερες περιπτώσεις παρατηρούμε το ίδιο μοτίβο: λογαριασμοί στοχοποιούνται μέσω επαναλαμβανόμενων καταγγελιών για παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων και οι πλατφόρμες τους περιορίζουν ή τους απενεργοποιούν πριν εξετάσουν αν οι καταγγελίες είναι βάσιμες». Σύμφωνα με την ίδια, ορισμένοι λογαριασμοί έγιναν επανειλημμένα στόχος, ενώ ακόμη και νέοι λογαριασμοί που δημιουργήθηκαν εκ νέου από τους ίδιους χρήστες αντιμετώπισαν το ίδιο πρόβλημα σχεδόν άμεσα.
Το επεισόδιο με το project του Κούσνερ στην Αλβανία αναδεικνύει τον ρόλο που διαδραματίζουν οι μεγάλες τεχνολογικές πλατφόρμες σε περιόδους κοινωνικής κινητοποίησης, ιδίως όταν εμπλέκονται συμφέροντα που συνδέονται με πρόσωπα του στενού οικογενειακού περιβάλλοντος του Αμερικανού προέδρου. Η Meta δεν έχει δώσει μέχρι στιγμής επίσημη απάντηση στα ερωτήματα που έθεσε ο Γκόζι, ενώ οι διαδηλώσεις στην Αλβανία συνεχίζονται με αμείωτη ένταση, με τους διαδηλωτές να επιμένουν στο αίτημά τους για παραίτηση της κυβέρνησης του Έντι Ράμα.
