Τα παιδιά σε νοσοκομεία εξαιτίας κοινωνικών και όχι ιατρικών λόγων επανέρχονται στο προσκήνιο της δημόσιας συζήτησης, μετά την καταγγελία δύο επιστημονικών φορέων. Η Ελληνική Ψυχιατρική Εταιρεία και η Παιδοψυχιατρική Εταιρεία Ελλάδος – Ένωση Ψυχιάτρων Παιδιών και Εφήβων ζητούν άμεση αλλαγή πολιτικής, καθώς ανήλικοι που χρειάζονται προστασία καταλήγουν να παραμένουν επί μήνες μέσα σε Γενικά και Παιδιατρικά Νοσοκομεία, λόγω έλλειψης διαθέσιμων κοινωνικών δομών. Το φαινόμενο δεν είναι καινούργιο, αφού το ίδιο το Υπουργείο Υγείας το είχε αναγνωρίσει επισήμως ήδη από το 2018. Οι δύο εταιρείες περιγράφουν μια πρακτική που, αντί να λειτουργεί ως έκτακτη λύση, έχει μετατραπεί σε πάγια τακτική αντιμετώπισης του προβλήματος. Το ερώτημα που θέτουν είναι απλό αλλά καίριο: πού πηγαίνει ένα παιδί που κινδυνεύει, όταν δεν υπάρχει διαθέσιμη κοινωνική δομή να το υποδεχθεί άμεσα.
Παιδιά σε νοσοκομεία με εισαγγελικές εντολές
Σύμφωνα με την ανακοίνωση των δύο επιστημονικών εταιρειών, η σοβαρή έλλειψη κοινωνικών δομών αντιμετωπίζεται εδώ και χρόνια ευκαιριακά, με την εύκολη επιλογή τοποθέτησης παιδιών σε Γενικά Νοσοκομεία κατόπιν εισαγγελικής εντολής. Ήδη από το 2018, το Υπουργείο Υγείας είχε καταγράψει επισήμως περιπτώσεις παιδιών που μεταφέρονταν με τέτοιου είδους εντολή στο Νοσοκομείο Παίδων για τις απαραίτητες εξετάσεις. Το πρόβλημα, όπως τονίζουν οι φορείς, ξεκινούσε από εκεί και ωθούσε τα παιδιά σε παραμονές που δεν δικαιολογούνταν πλέον ιατρικά, παρά μόνο από την απουσία διαθέσιμης θέσης σε δομή φιλοξενίας. Η εικόνα αυτή, όπως περιγράφεται στην ανακοίνωση, δεν αφορά μεμονωμένα περιστατικά, αλλά μια επαναλαμβανόμενη πρακτική που το ίδιο το Υπουργείο Υγείας είχε επισήμως αναγνωρίσει.
Τον Απρίλιο του 2019, το ίδιο το Υπουργείο Υγείας παραδέχθηκε δημοσίως ότι επρόκειτο για «χρονίζον πρόβλημα», αναφερόμενο ειδικά σε παιδιά που παρέμεναν στο Νοσοκομείο Παίδων «Αγία Σοφία» με εισαγγελική εντολή. Ως απάντηση, ανακοινώθηκε τότε η δημιουργία δύο ξενώνων εφήβων, ως μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας αντιμετώπισης του ζητήματος. Ωστόσο, όπως καταγγέλλουν σήμερα οι δύο επιστημονικές εταιρείες, η λύση αυτή παραμένει ανεπαρκής, αφού η νοσηλεία που θεωρείται πρόσκαιρη μετατρέπεται πολύ συχνά σε παραμονή πολλών μηνών μέσα σε νοσοκομειακό περιβάλλον. Παρά την πάροδο των ετών και τη δέσμευση για τη λειτουργία των δύο ξενώνων, το ζήτημα παραμένει ανοιχτό και επανέρχεται σήμερα με νέα καταγγελία από τους αρμόδιους επιστημονικούς φορείς.
Το νοσοκομείο δεν είναι χώρος φιλοξενίας
Ο βασικός λόγος που προβάλλεται για την αρχική παραμονή των παιδιών σε νοσοκομεία είναι η ανάγκη παιδιατρικής ή παιδοψυχιατρικής αξιολόγησης. Οι δύο εταιρείες, όμως, απαντούν ότι αυτό αποτελεί απλώς πρόσχημα, καθώς οι σχετικές αξιολογήσεις μπορούν κάλλιστα να πραγματοποιηθούν και σε εξωτερική βάση, χωρίς να απαιτείται νοσηλεία. Στην ανακοίνωσή τους διατυπώνουν με σαφήνεια τη θέση ότι το νοσοκομείο είναι πρωταρχικά χώρος ιατρικής φροντίδας και δεν οφείλει, ούτε μπορεί, να λειτουργεί ως χώρος φιλοξενίας και φύλαξης παιδιών για κοινωνικούς λόγους. Η διάκριση αυτή, μεταξύ ιατρικής ανάγκης και κοινωνικής ανάγκης, βρίσκεται στο επίκεντρο της κριτικής που ασκούν οι δύο εταιρείες προς την υπάρχουσα πρακτική.
Πέρα από το ζήτημα της καταλληλότητας του χώρου, οι δύο επιστημονικές εταιρείες θέτουν και το ερώτημα του περιβάλλοντος που πραγματικά χρειάζεται ένα παιδί σε κίνδυνο. Πρόκειται συχνά για ανήλικους που έχουν ήδη βιώσει παραμέληση, βία, εγκατάλειψη ή σοβαρή οικογενειακή αποσταθεροποίηση, και για τους οποίους η παρατεταμένη παραμονή μέσα σε νοσοκομειακό περιβάλλον συνοδεύεται από σοβαρούς κινδύνους. Το παιδί, όπως σημειώνουν οι φορείς, περιμένει μέσα σε ένα σύστημα που δεν του δίνει καμία σαφή απάντηση για το πότε και πού θα βρει τελικά μια σταθερή στέγη. Η Ελληνική Ψυχιατρική Εταιρεία και η Παιδοψυχιατρική Εταιρεία Ελλάδος ζητούν η νοσηλεία παιδιών σε νοσοκομεία για κοινωνικούς λόγους να πάψει να αποτελεί τη μόνη διαθέσιμη λύση και να αντικατασταθεί από κατάλληλες δομές φιλοξενίας, ώστε κάθε παιδί σε κίνδυνο να βρίσκει άμεσα το περιβάλλον που πραγματικά χρειάζεται.
