Η Ασπίδα του Αχιλλέα βρίσκεται στο επίκεντρο νέων εξελίξεων, λίγες ημέρες μετά την υπογραφή της Διακρατικής Συμφωνίας ανάμεσα στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας και την ισραηλινή πλευρά. Το Ισραήλ διαβεβαιώνει ότι η συνεργασία για το σύστημα πολυεπίπεδης αεράμυνας, συνολικού προϋπολογισμού 3,035 δισ. ευρώ, περιλαμβάνει μεταφορά τεχνογνωσίας και από κοινού χρήση λογισμικού με τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις. Η συμφωνία υπογράφηκε στις 31 Αυγούστου 2026 και προβλέπει ενεργό ρόλο ελληνικών εταιρειών στη συμπαραγωγή των οπλικών συστημάτων.
Τι προβλέπει η συμφωνία για την Ασπίδα του Αχιλλέα
Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, είχε τονίσει ότι προϋπόθεση για τη συμφωνία αποτελεί η συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας σε ποσοστό τουλάχιστον 25%, με ιδιαίτερη βαρύτητα στη μεταφορά τεχνογνωσίας και στην πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα των συστημάτων. Ο διευθυντής του Οργανισμού Αντιπυραυλικής Άμυνας του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας, Μοσέ Πατέλ, επιβεβαίωσε σε συνέντευξή του στην «Καθημερινή» ότι προβλέπεται εγχώρια βιομηχανική συμμετοχή περίπου 25%, με ισραηλινές εταιρείες να συνεργάζονται ήδη με υποψήφιες ελληνικές επιχειρήσεις για την ανάπτυξη και συμπαραγωγή εξαρτημάτων. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, 19 ελληνικές εταιρείες συμμετέχουν ήδη στις σχετικές διαδικασίες, με ποσοστό συμμετοχής που ξεπερνά το 25% και αντιστοιχεί σε 750 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία παραγωγικής βάσης στην Ελλάδα με εξαγωγικές προοπτικές για το ελληνικό αμυντικό οικοσύστημα.
Ο κ. Πατέλ αναφέρθηκε αναλυτικά στα ισραηλινά συστήματα που εντάσσονται στη νέα «ασπίδα». Πρόκειται για μια πολυεπίπεδη αντιαεροπορική άμυνα με αναχαιτιστικά χαμηλής, μεσαίας και μεγάλης εμβέλειας, στην οποία συμμετέχουν τα συστήματα Spyder, Barak MX και David’s Sling. Όπως εξήγησε, το σύστημα Spyder προορίζεται για τα νησιά που βρίσκονται πιο μακριά από την ηπειρωτική χώρα, το Barak MX θα καλύψει νησιά πιο κοντά στην ηπειρωτική Ελλάδα, ενώ το David’s Sling, με ευρύτερη εμβέλεια, θα καλύπτει την ηπειρωτική χώρα και τα γύρω νησιά. Η συμφωνία περιλαμβάνει επίσης ραντάρ κατασκευής της εταιρείας ELTA, τα οποία θα ενισχύσουν την ικανότητα ανίχνευσης στόχων του συστήματος.
Αντιδράσεις: Ερωτήματα από την ΕΛ.Α.Σ.
Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη (ΕΛ.Α.Σ.), το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα, έθεσε ζήτημα σχετικά με τον έλεγχο της Ασπίδας του Αχιλλέα από τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, με αφορμή τη συνέντευξη του Μοσέ Πατέλ. Σύμφωνα με ανακοίνωση του κόμματος, ο Ισραηλινός αξιωματούχος ανέφερε ότι η Ελλάδα δεν έχει πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα που αφορά τις δυνατότητες διοίκησης και ελέγχου, καθώς αυτό δεν περιλαμβανόταν στην άδεια χρήσης της συμφωνίας. Η ΕΛ.Α.Σ. αντιπαραβάλλει τη δήλωση αυτή με προηγούμενες τοποθετήσεις του υπουργού Εθνικής Άμυνας, υπενθυμίζοντας ότι στις 23 Ιουλίου 2026 ο κ. Δένδιας είχε δηλώσει πως οι Ένοπλες Δυνάμεις δεν θα αποκτούσαν σύστημα χωρίς πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα, ιδίως για ζητήματα «command and control», καθώς χωρίς αυτόν η Ελλάδα θα κινδύνευε να καταστεί «όμηρος» ακόμη και συμμαχικής χώρας.
Το κόμμα παραπέμπει επίσης σε δήλωση του υπουργού στις 30 Αυγούστου, μία ημέρα πριν από την υπογραφή, όταν είχε αναφέρει ότι η Ασπίδα του Αχιλλέα διαθέτει ενοποιημένο σύστημα Διοίκησης και Ελέγχου και ότι αποδίδεται ιδιαίτερη βαρύτητα στην πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα. Παράλληλα, η ΕΛ.Α.Σ. θέτει ερωτήματα για τον τρόπο δημοσίευσης της συνέντευξης, υποστηρίζοντας ότι το επίμαχο απόσπασμα προστέθηκε σε δεύτερο χρόνο στο δημοσίευμα της «Καθημερινής». Το κόμμα επικαλείται τη διευκρίνιση περί «μεταφοράς τεχνογνωσίας» και «από κοινού χρήσης λογισμικού» ανάμεσα σε ελληνικές και ισραηλινές εταιρείες, θεωρώντας ότι δημιουργούνται πρόσθετα ερωτήματα για το αν ο έλεγχος του συστήματος θα είναι αποκλειστικά ελληνικός. Χαρακτηριστικά, η ΕΛ.Α.Σ. σχολιάζει ότι «αγοράσαμε ένα σύστημα με αρκετά δισεκατομμύρια αλλά με όρους ενοικίου», ζητώντας από την κυβέρνηση σαφείς απαντήσεις για τον ουσιαστικό έλεγχο του συστήματος διοίκησης και ελέγχου.
Η κυβέρνηση, μέσω των δηλώσεων του υπουργού Εθνικής Άμυνας, έχει επανειλημμένα τονίσει τη σημασία της μεταφοράς τεχνογνωσίας και της συμμετοχής της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας ως βασικούς πυλώνες της συμφωνίας. Η συνεργασία Ελλάδας και Ισραήλ για την Ασπίδα του Αχιλλέα παρουσιάζεται ως βήμα ενίσχυσης της εθνικής άμυνας, με στόχο την κάλυψη τόσο της ηπειρωτικής χώρας όσο και των νησιών, ενώ η ανάπτυξη παραγωγικής βάσης στην Ελλάδα αναμένεται να ενισχύσει το εγχώριο αμυντικό οικοσύστημα.
