Με το αδιέξοδο στη σύγκρουση ΗΠΑ και Ιράν να συνεχίζεται και τις τιμές των καυσίμων να κινούνται έντονα ανοδικά, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αναμένεται να προχωρήσει σε νέα αύξηση επιτοκίων. Το βασικό επιτόκιο αποδοχής καταθέσεων της ΕΚΤ αναμένεται να αυξηθεί κατά 25 μονάδες βάσης, στο 2,5%, την ερχόμενη Πέμπτη. Πρόκειται για τη δεύτερη αύξηση επιτοκίων φέτος, μετά από εκείνη που είχε γίνει τον Ιούνιο. Η κίνηση αυτή συνδέεται άμεσα με την εκτίναξη των τιμών ενέργειας που προκάλεσε η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή.
Νέα αύξηση επιτοκίων και η πορεία του Euribor
Μία τέτοια αύξηση επιτοκίων έχει ήδη προεξοφληθεί από την αγορά, όπως δείχνει η πορεία του Euribor, τόσο του τριμήνου όσο και του μηνιαίου, με βάση τα οποία υπολογίζεται η δόση για τα δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου. Το Euribor τριών μηνών διαμορφωνόταν στα μέσα της εβδομάδας στο 2,65%, από 2,46% στις αρχές Αυγούστου και 2,31% στις αρχές Ιουλίου. Μικρότερη ήταν η προσαρμογή του Euribor ενός μήνα, το οποίο ανέβηκε στο 2,30% από 2,24% και 2,20% αντίστοιχα. Η ανοδική αυτή πορεία δείχνει καθαρά πως οι δανειολήπτες με κυμαινόμενο επιτόκιο θα δουν την επόμενη περίοδο αυξημένες δόσεις στα στεγαστικά και καταναλωτικά τους δάνεια.
Τα τελευταία στοιχεία της Eurostat έδειξαν ότι ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη αυξήθηκε στο 3,3% τον Αύγουστο σε ετήσια βάση, από 2,9% τον Ιούλιο. Ο δομικός πληθωρισμός, που δεν περιλαμβάνει τις τιμές της ενέργειας και των τροφίμων, υποχώρησε ελαφρά στο 2,4% από 2,5%. Στην ΕΚΤ επικρατεί η άποψη ότι οι τιμές της ενέργειας θα επηρεάζουν όλο και περισσότερο τις τιμές άλλων προϊόντων και υπηρεσιών, εάν δεν υπάρξει άμεση παρέμβαση μέσω αύξησης επιτοκίων.
Το σήμα από Σνάμπελ και Νάγκελ
Το σήμα για τη νέα αύξηση επιτοκίων έδωσε, όπως και τον Ιούνιο, η Ιζαμπέλ Σνάμπελ, μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της ΕΚΤ. Η ίδια τόνισε ότι ο πληθωρισμός θα κινείται πιθανότατα πάνω από τον στόχο του 2% για μεγάλο χρονικό διάστημα, λόγω του αντίκτυπου που έχει η διαμάχη για τα Στενά του Ορμούζ στις τιμές της ενέργειας, αλλά και λόγω της καλύτερης από το αναμενόμενο πορείας της ευρωπαϊκής οικονομίας. Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκαν και οι δηλώσεις του προέδρου της γερμανικής κεντρικής τράπεζας, Γιόαχιμ Νάγκελ, ο οποίος αναφέρθηκε ανοιχτά στην προοπτική νέας αύξησης επιτοκίων την ερχόμενη Πέμπτη.
Ο Γιόαχιμ Νάγκελ επισήμανε ότι «οι αγορές προεξοφλούν, με πιθανότητα πάνω από 95%, ότι θα αυξήσουμε τα επιτόκια στη συνεδρίαση του Σεπτεμβρίου», προσθέτοντας πως οι αγορές έχουν μία αρκετά καλή κατανόηση για το πώς είναι πιθανό να αντιδράσει η ΕΚΤ σε αυτό το στάδιο. Ο επικεφαλής της Μπούντεσμπανκ απέφυγε ωστόσο να δεσμευτεί για το αν θα ακολουθήσουν κι άλλες αυξήσεις επιτοκίων μετά τον Σεπτέμβριο, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο η ΕΚΤ να προσαρμόσει την πολιτική της ανάλογα με την εξέλιξη της κρίσης στη Μέση Ανατολή.
Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στην τιμή του φυσικού αερίου στην Ευρώπη, το γνωστό TTF, το οποίο ξεπέρασε τα 70 ευρώ ανά μεγαβατώρα την περασμένη εβδομάδα, φτάνοντας την Παρασκευή 4 Σεπτεμβρίου 2026 κοντά στα 72 ευρώ. Πρόκειται για τα υψηλότερα επίπεδα από τα τέλη του 2022, όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε αποκοπεί απότομα από τις προμήθειες ρωσικού αερίου. Στην αρχή του 2026 η τιμή του TTF βρισκόταν μόλις στα 27 ευρώ, δηλαδή έχει πλέον υπερδιπλασιαστεί μέσα σε λίγους μήνες. Παράλληλα, η τιμή του πετρελαίου κυμάνθηκε την περασμένη εβδομάδα κοντά στα 95 δολάρια το βαρέλι, από 60 δολάρια στην αρχή του έτους.
Κίνδυνοι για τον χειμώνα και τις αποθήκες αερίου
Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, ο αντίκτυπος στην οικονομία από την αύξηση στις τιμές του φυσικού αερίου θεωρείται πιο σημαντικός από την άνοδο της τιμής του πετρελαίου. Ο λόγος είναι ότι η πληρότητα των αποθηκών φυσικού αερίου στην ΕΕ παραμένει σχετικά χαμηλή, στο 65%, έναντι μέσου όρου 82% την προηγούμενη πενταετία. Αυτό το χαμηλό απόθεμα αυξάνει τον κίνδυνο οι τιμές να παραμείνουν στα σημερινά υψηλά επίπεδα ή να ανέβουν ακόμη περισσότερο, ιδίως αν δεν υπάρξει εκτόνωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή και ο χειμώνας στην Ευρώπη αποδειχθεί ιδιαίτερα βαρύς.
Η συνεδρίαση της ΕΚΤ την ερχόμενη Πέμπτη αναμένεται να επιβεβαιώσει τις προβλέψεις της αγοράς, με το νέο επιτόκιο καταθέσεων στο 2,5% να αποτελεί τη δεύτερη προσαρμογή μέσα στο 2026. Καταναλωτές και επιχειρήσεις σε ολόκληρη την Ευρωζώνη θα παρακολουθήσουν στενά τις εξελίξεις, καθώς η πορεία των τιμών ενέργειας και η διάρκεια της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ θα καθορίσουν αν θα ακολουθήσουν νέες αυξήσεις επιτοκίων τους επόμενους μήνες.
