Φέτος συμπληρώνονται 52 χρόνια από την τουρκική εισβολή στην Κύπρο και την κατοχή του 1/3 του εδάφους του νησιού. Παρά τις προσπάθειες του απερχόμενου Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, να συγκαλέσει Πενταμερή Διάσκεψη για το Κυπριακό, οι πραγματικές ελπίδες για λύση παραμένουν εξαιρετικά περιορισμένες. Η Τουρκία συνεχίζει να επιδεικνύει αδιαλλαξία, αγνοώντας κάθε αρχή του Διεθνούς Δικαίου, ενώ οι Τουρκοκύπριοι λειτουργούν ουσιαστικά ως υποχείριο της Άγκυρας. Ανάμεσα στις εκατοντάδες βιβλία και τις χιλιάδες άρθρα που έχουν γραφτεί για το Κυπριακό, ένα ζήτημα παραμένει σχετικά ανεξερεύνητο: ποιες χώρες στήριξαν, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, την τουρκική εισβολή του 1974.
Το πραξικόπημα ως πρόσχημα και η στάση των Δυτικών
Το πραξικόπημα που οργάνωσε η χούντα της Αθήνας, υπό τον Δημήτριο Ιωαννίδη, εναντίον του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου στις 15 Ιουλίου 1974, λειτούργησε ως πρόσχημα και όχι ως πραγματική αφορμή για την τουρκική εισβολή. Οι ΗΠΑ, και ειδικότερα ο τότε υπουργός Εξωτερικών Χένρι Κίσινγκερ, φέρονται να στήριξαν σιωπηρά την τουρκική κίνηση. Ενδεικτική είναι μια απόρρητη, μέχρι πρόσφατα, συνομιλία ανάμεσα στον τότε πρόεδρο Τζέραλντ Φορντ, ο οποίος είχε διαδεχθεί τον Ρίτσαρντ Νίξον μετά την παραίτησή του λόγω του σκανδάλου Watergate, και τον ίδιο τον Κίσινγκερ. Παράλληλα, η Μεγάλη Βρετανία, ως Εγγυήτρια Δύναμη στην Κύπρο, δεν προέβη σε καμία ενέργεια για να αποτρέψει τους Τούρκους, ενώ οι βρετανικές βάσεις στη Δεκέλεια και το Ακρωτήρι φαίνεται πως προσέφεραν, έστω και έμμεσα, διευκόλυνση στην τουρκική πλευρά. Είναι μάλιστα γνωστό ότι το Λονδίνο είχε ενημερωθεί από τον ίδιο τον Τούρκο πρωθυπουργό Ετσεβίτ ήδη από τις 17 Ιουλίου 1974 για τις προθέσεις της Άγκυρας.
Τρεις χώρες στο πλευρό της Άγκυρας
Πέρα από τη σιωπηρή ανοχή των μεγάλων δυτικών δυνάμεων, υπάρχουν τουλάχιστον τρεις χώρες που στήριξαν ανοιχτά και έμπρακτα την τουρκική εισβολή, όχι απλώς με δηλώσεις συμπαράστασης: το Πακιστάν, το Ιράν του Σάχη Ρεζά Παχλαβί και η Λιβύη του Μουαμάρ Καντάφι. Πρόκειται για τρία μουσουλμανικά κράτη τα οποία, το καθένα για τους δικούς του γεωπολιτικούς λόγους, επέλεξαν να σταθούν στο πλευρό της Άγκυρας τη στιγμή που η διεθνής κοινότητα όφειλε να καταδικάσει την παραβίαση της κυπριακής εδαφικής ακεραιότητας.
Οι ρίζες της σχέσης Τουρκίας-Πακιστάν
Το Πακιστάν αποτελεί ουσιαστικά το κράτος των μουσουλμάνων της ινδικής υποηπείρου. Παρά τις προσπάθειες να διατηρηθεί ενιαία η τότε βρετανική αποικία της Ινδίας, αυτό δεν κατέστη εφικτό. Η οριστική ρήξη σημειώθηκε το 1940, όταν η Πακιστανική Μουσουλμανική Ένωση, με ηγέτη τον Μοχάμεντ Αλί Τζίνα, αποφάσισε να αγωνιστεί για τη δημιουργία ενός αυτόνομου ισλαμικού κράτους. Το 1947 τόσο η Ινδία όσο και το Πακιστάν απέκτησαν την ανεξαρτησία τους, με το δεύτερο να αποτελείται τότε από δύο γεωγραφικά διακριτές περιοχές: μια δυτική, το σημερινό Πακιστάν, και μια ανατολική, γνωστή ως Ανατολική Βεγγάλη ή Ανατολικό Πακιστάν. Αυτή ακριβώς η ιστορική πορεία διαμόρφωσης του πακιστανικού κράτους στάθηκε η αφετηρία μιας σχέσης με την Τουρκία που, δεκαετίες αργότερα, θα εκδηλωνόταν έμπρακτα στο πλευρό της Άγκυρας κατά την εισβολή στην Κύπρο.
