Με την επιστροφή στα σχολικά θρανία, χιλιάδες παιδιά ετοιμάζουν την καινούργια τσάντα, τα βιβλία και τα τετράδια για τη νέα σχολική χρονιά, μια τελετουργία που επαναλαμβάνεται κάθε Σεπτέμβριο. Στα καταφύγια, όμως, υπάρχουν σκύλοι και γάτες που δεν περιμένουν το πρώτο κουδούνι, αλλά κάτι πολύ πιο απλό: έναν άνθρωπο που θα αποφασίσει να τα πάρει μαζί του. Η υιοθεσία ζώου από καταφύγιο είναι μια απόφαση που δεν πρέπει να ξεκινά και να τελειώνει σε μια στιγμή συγκίνησης μπροστά στα κάγκελα. Απαιτεί σχεδιασμό, χρόνο και δέσμευση για ολόκληρη τη ζωή του ζώου.
Τι σημαίνει στην πράξη η υιοθεσία ζώου
Η εικόνα ενός σκύλου ή μιας γάτας πίσω από τα κάγκελα ενός καταφυγίου προκαλεί εύκολα συγκίνηση, ωστόσο η πραγματική διαδικασία της υιοθεσίας ξεκινά ουσιαστικά μετά την έξοδο του ζώου από εκεί. Το ζώο θα χρειαστεί χρόνο για να προσαρμοστεί στο νέο του περιβάλλον, κτηνιατρική φροντίδα, τροφή, ασφάλεια και, όπου χρειάζεται, εκπαίδευση. Πάνω απ’ όλα, χρειάζεται έναν άνθρωπο που θα παραμείνει υπεύθυνος γι’ αυτό ακόμη και μετά τον αρχικό ενθουσιασμό της πρώτης μέρας. Η επιστροφή στην πόλη και σε πιο αυστηρό καθημερινό πρόγραμμα μετά τις καλοκαιρινές διακοπές μπορεί να αποτελέσει καλή στιγμή για να σκεφτεί κανείς σοβαρά την υιοθεσία, εφόσον υπάρχει πραγματικά διαθέσιμος χρόνος για το ζώο.
Δεν είναι σωστό, ωστόσο, να θεωρείται ότι κάθε Σεπτέμβριος συνοδεύεται από ένα συγκεκριμένο κύμα εγκατάλειψης, ούτε ότι όλα τα ζώα που βρίσκονται σήμερα στα καταφύγια κατέληξαν εκεί επειδή τελείωσε το καλοκαίρι. Οι αιτίες που οδηγούν ένα ζώο σε καταφύγιο είναι πολλές και διαφορετικές: εγκατάλειψη, αδέσποτη ζωή, απώλεια από την οικογένειά του, αδυναμία φροντίδας, αλλαγές στις συνθήκες ζωής μιας οικογένειας ή ακόμη και περιστατικά κακομεταχείρισης. Το κοινό στοιχείο σε όλες αυτές τις περιπτώσεις είναι ότι το ζώο χρειάζεται πλέον ένα ασφαλές περιβάλλον και μια δεύτερη ευκαιρία.
Πώς επιλέγεται σωστά ένα ζώο για υιοθεσία
Η πρώτη γνωριμία σε ένα καταφύγιο μπορεί εύκολα να παρασύρει τον υποψήφιο ιδιοκτήτη. Ένα κουτάβι που πλησιάζει την πόρτα, ένα γατάκι που παίζει ή ένας σκύλος με ιδιαίτερα εκφραστικό βλέμμα κερδίζει σχεδόν αμέσως την προσοχή. Η επιλογή, όμως, χρειάζεται να γίνεται με πολύ διαφορετικά κριτήρια από τη συγκίνηση της στιγμής. Η ηλικία, το μέγεθος, το επίπεδο ενέργειας, ο χαρακτήρας και το ιστορικό του κάθε ζώου πρέπει να ταιριάζουν με τον τρόπο ζωής της κάθε οικογένειας. Ένας δραστήριος σκύλος, για παράδειγμα, μπορεί να χρειάζεται καθημερινά περισσότερη άσκηση από αυτή που μπορεί να προσφέρει μια οικογένεια με περιορισμένο ελεύθερο χρόνο.
Ένα μεγαλύτερο σε ηλικία ζώο ενδέχεται να χρειάζεται συχνότερη κτηνιατρική παρακολούθηση, ενώ ένα ζώο που έχει περάσει δύσκολες εμπειρίες στο παρελθόν συχνά χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να εμπιστευτεί το νέο του περιβάλλον και τους ανθρώπους γύρω του. Οι εργαζόμενοι και οι εθελοντές των καταφυγίων είναι συνήθως σε πολύ καλύτερη θέση από τον επισκέπτη να εξηγήσουν τη συμπεριφορά και τις πραγματικές ανάγκες κάθε ζώου. Η συζήτηση μαζί τους πριν από κάθε υιοθεσία θεωρείται σημαντικό μέρος της διαδικασίας, καθώς βοηθά τον υποψήφιο ιδιοκτήτη να καταλάβει αν το συγκεκριμένο ζώο ταιριάζει πραγματικά στις δικές του συνθήκες ζωής.
Η ευθύνη ανήκει στους ενήλικες της οικογένειας
Όταν η ιδέα της υιοθεσίας ξεκινά από ένα παιδί, χρειάζεται μια βασική διευκρίνιση: το ζώο δεν είναι «το κατοικίδιο του παιδιού», αλλά μέλος ολόκληρης της οικογένειας, και η ευθύνη γι’ αυτό ανήκει στους ενήλικες. Το παιδί μπορεί φυσικά να συμμετέχει στη φροντίδα του, βοηθώντας στο τάισμα, στο παιχνίδι, στην περιποίηση ή στις βόλτες, ανάλογα πάντα με την ηλικία και την ωριμότητά του. Δεν μπορεί όμως να αναλάβει μόνο του τις υποχρεώσεις που συνοδεύουν ένα ζώο για ολόκληρη τη διάρκεια της ζωής του, καθώς πρόκειται για μια δέσμευση που ξεπερνά κατά πολύ τις δυνατότητες ενός ανήλικου. Αυτή η διάκριση αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε περιόδους όπως η αρχή της σχολικής χρονιάς, όταν η υιοθεσία ζώου μπορεί να παρουσιαστεί βιαστικά ως ενθουσιώδης χειρονομία, χωρίς να έχει προηγηθεί η απαραίτητη σκέψη για το τι πραγματικά συνεπάγεται.
