Ο πλανήτης έζησε τον θερμότερο Αύγουστο που έχει καταγραφεί ποτέ, ενώ η Ευρώπη πέρασε το χειρότερο καλοκαίρι στην ιστορία της, σύμφωνα με στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα η ευρωπαϊκή υπηρεσία Copernicus. Η μέση παγκόσμια θερμοκρασία τον περασμένο μήνα έφτασε τους 16,96 βαθμούς Κελσίου, ισοφαρίζοντας ουσιαστικά το προηγούμενο ρεκόρ του Ιουλίου του 2023. Τα δεδομένα του θεσμού, που ανάγονται ως το 1940, δείχνουν πλέον ξεκάθαρα την κατεύθυνση προς την οποία κινείται το κλίμα του πλανήτη.
Διαβάστε επίσης: Το πετρέλαιο θέρμανσης προμηνύει έναν ακριβό χειμώνα
Ρεκόρ θερμοκρασιών σε αέρα, θάλασσα και ήπειρο
Ο φετινός Αύγουστος βρέθηκε ουσιαστικά ισόπαλος με τον Ιούλιο του 2023, ο οποίος είχε καταγράψει 16,95°C, καθώς το Copernicus θεωρεί δύο μήνες ισόπαλους όταν η διαφορά τους είναι μικρότερη από 0,02 βαθμούς. Πιο ανησυχητική είναι η σύγκριση με την προβιομηχανική εποχή, αφού η θερμοκρασία του μήνα ήταν κατά 1,65°C υψηλότερη, ξεπερνώντας το κρίσιμο όριο του 1,5°C που έχει θέσει η Συμφωνία του Παρισιού. Παράλληλα καταγράφηκε η υψηλότερη μέση μηνιαία θερμοκρασία στην επιφάνεια της θάλασσας που έχει μετρηθεί ποτέ.
Η περίοδος Ιουνίου – Αυγούστου αναδείχθηκε επίσης στην πιο θερμή τρίμηνη περίοδο σε παγκόσμια κλίμακα, ισοφαρίζοντας εκείνη του 2024. Στη Δυτική Ευρώπη η μέση θερμοκρασία του καλοκαιριού ξεπέρασε κατά 2,54°C τον μέσο όρο της περιόδου 1991-2020, ενώ το 2023 η απόκλιση είχε φτάσει μόλις στους 1,98 βαθμούς. Η φετινή ζέστη ξεπέρασε ακόμη και το καλοκαίρι του 2003, που έμεινε στη μνήμη για το καταστροφικό κύμα καύσωνα και τους δεκάδες χιλιάδες θανάτους σε ολόκληρη την ήπειρο. Στη Βρετανία καταγράφηκε το θερμότερο καλοκαίρι από την έναρξη των μετεωρολογικών καταγραφών το 1884, με τη Met Office να εκτιμά ότι η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή έκανε ένα τέτοιο καλοκαίρι περίπου 130 φορές πιο πιθανό.
Οι αντιδράσεις των ειδικών
Η Σαμάνθα Μπέρτζες, στρατηγική επικεφαλής για το κλίμα στο Copernicus και επιστήμονας στο ECMWF, χαρακτήρισε τον φετινό Αύγουστο «αξιοσημείωτο μήνα στο παγκόσμιο κλιματικό αρχείο». Όπως ανέφερε στο Γαλλικό Πρακτορείο, «οι άνθρωποι κατά πάσα πιθανότητα δεν είχαν γνωρίσει ποτέ πριν θερμοκρασίες τόσο υψηλές όσο σήμερα τα τελευταία τουλάχιστον 100.000 χρόνια». Πρόσθεσε ότι οι συνέπειες γίνονται ολοένα πιο αισθητές στις κοινωνίες, τις οικονομίες και τα οικοσυστήματα σε όλο τον κόσμο, με άλλες πηγές δεδομένων να υποδεικνύουν πως η τρέχουσα περίοδος είναι πιθανότατα η πιο θερμή που έχει γνωρίσει η Γη τα τελευταία 125.000 χρόνια.
Πιο αιχμηρός στάθηκε ο επικεφαλής της υπηρεσίας του ΟΗΕ για το κλίμα, Σάιμον Στιλ, ο οποίος μίλησε για αδιάψευστη απόδειξη του κόστους που προκαλεί η εξάρτηση της ανθρωπότητας από τα ορυκτά καύσιμα. «Όσο η ανθρωπότητα συνεχίζει να καίει κολοσσιαίες ποσότητες άνθρακα, πετρελαίου και αερίου, τα κύματα ακραίας ζέστης θα συνεχίζουν να συντρίβουν απόλυτα ρεκόρ», τόνισε, προσθέτοντας ότι οι λύσεις περνούν μέσα από την ταχύτερη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας και την προστασία δασών και ωκεανών. Στο ίδιο μήκος κύματος, η Φριντερίκε Ότο, καθηγήτρια κλιματολογίας στο Imperial College του Λονδίνου, σημείωσε ότι η κλιματική αλλαγή καθιστά κάθε επεισόδιο ακόμη πιο έντονο, με αποτέλεσμα οι μήνες-ρεκόρ να διαδέχονται πλέον ο ένας τον άλλον.
Ο ρόλος του Ελ Νίνιο
Στην ανθρωπογενή υπερθέρμανση προστίθεται πλέον και το φαινόμενο Ελ Νίνιο, κατά το οποίο μια μεγάλη ζώνη του ανατολικού Ειρηνικού θερμαίνεται ασυνήθιστα, απελευθερώνοντας τεράστιες ποσότητες θερμότητας από τον ωκεανό στην ατμόσφαιρα. Σύμφωνα με την ομάδα του Copernicus, το φαινόμενο εξακολουθεί να ενισχύεται και αναμένεται να ωθήσει περαιτέρω προς τα πάνω την παγκόσμια θερμοκρασία για περίπου έναν χρόνο, με πιθανές συνέπειες ξηρασίες και πλημμύρες σε διάφορες περιοχές του πλανήτη. Οι επιστήμονες παρακολουθούν στενά την εξέλιξή του, καθώς εκτιμούν ότι θα επιδεινώσει περαιτέρω τα ήδη ακραία καιρικά φαινόμενα των τελευταίων μηνών.
