Η Πορτογαλία εξετάζει μια νέα ηλεκτρική διασύνδεση με το Μαρόκο, στην προσπάθειά της να θωρακιστεί απέναντι στον αυξανόμενο κίνδυνο ενεργειακής ανεπάρκειας που διαφαίνεται από το 2028. Η κυβέρνηση στη Λισαβόνα επιδιώκει να αποκτήσει μια εναλλακτική πηγή ηλεκτρικής ενέργειας, περιορίζοντας παράλληλα την αποκλειστική εξάρτησή της από το ισπανικό ηλεκτρικό σύστημα. Το σχέδιο, που είχε αρχικά τεθεί στο τραπέζι το 2018, επανέρχεται τώρα στο προσκήνιο με νέα δεδομένα. Η ηλεκτρική διασύνδεση με το Μαρόκο θεωρείται πλέον στρατηγική προτεραιότητα για την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας.
Διαβάστε επίσης: Η ζήτηση ρεύματος εκτοξεύεται λόγω data centers
Ανησυχητικές προβλέψεις για το ενεργειακό σύστημα
Σύμφωνα με την πορτογαλική αξιολόγηση επάρκειας πόρων, εντοπίζονται σοβαρά προβλήματα κάλυψης της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας τα έτη 2028, 2030 και 2035. Ο δείκτης αναμενόμενης απώλειας φορτίου, γνωστός ως LOLE, εκτιμάται ότι θα φτάσει τις 1,71 ώρες το 2028, τις 8,29 ώρες το 2030 και θα εκτιναχθεί στις 68,3 ώρες το 2035. Τα νούμερα αυτά ξεπερνούν αισθητά το εθνικό όριο αξιοπιστίας, το οποίο έχει οριστεί στις 1,46 ώρες ετησίως. Η ευρωπαϊκή ρυθμιστική αρχή ενέργειας ACER εκτιμά πως ορισμένες πορτογαλικές παραδοχές μπορεί να υπερβάλλουν το μέγεθος του προβλήματος, αναγνωρίζει όμως ότι η καθυστέρηση στην ανάπτυξη αιολικών και φωτοβολταϊκών έργων, σε συνδυασμό με την απότομη αύξηση της ζήτησης, δικαιολογεί την ανησυχία της Λισαβόνας.
Μεγάλο μέρος της νέας ζήτησης προέρχεται από κέντρα δεδομένων. Μέχρι τον περασμένο Φεβρουάριο, μεγάλοι καταναλωτές είχαν υποβάλει αιτήματα σύνδεσης συνολικής ισχύος 41 GW. Από αυτά, περίπου 13,8 GW είχαν ήδη εξασφαλίσει όρους σύνδεσης ή βρίσκονταν σε προχωρημένο στάδιο αδειοδότησης. Δεν θεωρείται όμως βέβαιο ότι όλα τα σχεδιαζόμενα έργα θα υλοποιηθούν τελικά, γεγονός που προσθέτει αβεβαιότητα στον σχεδιασμό του ενεργειακού συστήματος της χώρας. Η αύξηση αυτή συνδέεται άμεσα με τη ραγδαία επέκταση της ψηφιακής υποδομής και την αυξημένη ζήτηση για υπολογιστική ισχύ, ένα φαινόμενο που παρατηρείται σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες τα τελευταία χρόνια.
Επανεκκίνηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης με το Μαρόκο
Η Πορτογαλία και το Μαρόκο συμφώνησαν να επανεκκινήσουν το σχέδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης που είχε εξεταστεί για πρώτη φορά το 2018. Οι δύο χώρες θα ζητήσουν τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και θα διερευνήσουν τη συμμετοχή ιδιωτών επενδυτών στη χρηματοδότηση του έργου. Η αρχική εκτίμηση κόστους, που είχε υπολογιστεί τότε στα 800 εκατ. ευρώ, θεωρείται πλέον παρωχημένη και αναμένεται αναθεώρηση προς τα πάνω. Στο τραπέζι βρίσκονται δύο βασικές επιλογές: η κατασκευή απευθείας υποθαλάσσιου καλωδίου ανάμεσα στις δύο χώρες ή η αξιοποίηση υφιστάμενων υποδομών μέσω της Ισπανίας.
Η πρώτη επιλογή θα προσέφερε στην Πορτογαλία μια δεύτερη, πραγματικά ανεξάρτητη διεθνή σύνδεση, μειώνοντας ουσιαστικά την εξάρτησή της από τη Μαδρίτη. Η δεύτερη θα διευκόλυνε τις εμπορικές ανταλλαγές ενέργειας, αλλά θα διατηρούσε την υφιστάμενη εξάρτηση από το ισπανικό δίκτυο. Παράλληλα, εξελίξεις στην ισπανική αγορά ενέργειας ενδέχεται να επηρεάσουν τα δεδομένα: η παράταση της λειτουργίας του πυρηνικού σταθμού του Αλμαράθ έως το 2030, καθώς και ο σχεδιαζόμενος μηχανισμός αγοράς ισχύος της Ισπανίας, μπορούν να μεταβάλουν τις ποσότητες ενέργειας που θα είναι διαθέσιμες προς εξαγωγή στην Πορτογαλία.
Τι ακολουθεί
Η ηλεκτρική διασύνδεση με το Μαρόκο δεν αποτελεί από μόνη της λύση στο πρόβλημα επάρκειας ισχύος. Η ACER ζητεί παράλληλα ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας μέσω μπαταριών, καλύτερη διαχείριση της ζήτησης και πιο αποτελεσματική αξιοποίηση των μονάδων φυσικού αερίου. Παρά ταύτα, το έργο θα μπορούσε να εξελιχθεί σε κρίσιμο πυλώνα ενεργειακής ασφάλειας για την Πορτογαλία, λειτουργώντας ταυτόχρονα ως νέα ηλεκτρική γέφυρα ανάμεσα στην Ευρώπη και την Αφρική. Η υλοποίηση του σχεδίου θα εξαρτηθεί από την ευρωπαϊκή χρηματοδοτική στήριξη, το ενδιαφέρον ιδιωτών επενδυτών και τις τελικές αποφάσεις για την τεχνική διαδρομή του καλωδίου. Οι επόμενοι μήνες αναμένεται να είναι κρίσιμοι για τον καθορισμό του χρονοδιαγράμματος, καθώς οι δύο κυβερνήσεις θα πρέπει να καταλήξουν σε κοινή θέση πριν προχωρήσουν σε επίσημη αίτηση χρηματοδότησης προς τις Βρυξέλλες.
