Η σημερινή ημέρα, Πέμπτη 10 Σεπτεμβρίου, ξεχωρίζει τόσο για την πλούσια ιστορική της διαδρομή όσο και για το εορτολόγιο, καθώς η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη τριών Αγίων αδελφών από τη Βιθυνία. Στο πέρασμα των αιώνων, σαν σήμερα 10 Σεπτεμβρίου καταγράφηκαν κομβικά γεγονότα που σημάδεψαν την Ελλάδα αλλά και τον υπόλοιπο κόσμο, από ναυμαχίες της Επανάστασης του 1821 έως πολιτικές ανακοινώσεις της σύγχρονης εποχής. Παράλληλα, εορτάζουν ονόματα όπως η Μηνοδώρα, η Μητροδώρα και η Νυμφοδώρα, ενώ η ημέρα είναι αφιερωμένη διεθνώς και στην Παγκόσμια Ημέρα για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας.
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας
Η ελληνική ιστορία έχει να επιδείξει αρκετούς σταθμούς στις 10 Σεπτεμβρίου. Το 1824 ο ελληνικός στόλος πέτυχε σπουδαία νίκη, διασκορπίζοντας την τουρκοαιγυπτιακή αρμάδα σε ναυμαχία στην Ικαρία και αποτρέποντας την κατάληψη της Σάμου. Έναν αιώνα αργότερα, το 1925, υπογράφηκε και τέθηκε αμέσως σε ισχύ το πρώτο Σύνταγμα της Ελληνικής Δημοκρατίας, γνωστό και ως Αβασίλευτης Δημοκρατίας. Πιο πρόσφατα, το 2009, ο τότε αρχηγός του ΠΑΣΟΚ, Γιώργος Παπανδρέου, εκφώνησε την περίφημη προεκλογική του ομιλία με τη φράση «Λεφτά υπάρχουν», αναγγέλλοντας αυξήσεις πάνω από τον πληθωρισμό σε περίπτωση εκλογικής νίκης.
Στο διεθνές προσκήνιο, η ημέρα σημαδεύτηκε από σκληρά γεγονότα. Το 1897 σημειώθηκε η λεγόμενη «Σφαγή του Λάτιμερ» στην Πενσυλβάνια, όταν απόσπασμα του τοπικού σερίφη άνοιξε πυρ εναντίον 19 μεταναστών ανθρακωρύχων που διαμαρτύρονταν για τις συνθήκες εργασίας τους στα ορυχεία Κάλβιν Παρντί. Έναν χρόνο μετά, το 1898, η αυτοκράτειρα της Αυστροουγγαρίας Ελισάβετ, γνωστή ως «Σίσσυ», δολοφονήθηκε στη Γενεύη από τον αναρχικό Λουίτζι Λουκένι. Το 1919 υπογράφηκε η Συνθήκη του Αγίου Γερμανού μεταξύ των νικητών του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και της νεοσύστατης Δημοκρατίας της Αυστρίας, βάζοντας τέλος στην Αυστροουγγρική Αυτοκρατορία και αναγνωρίζοντας την ανεξαρτησία της Ουγγαρίας, της Πολωνίας και της Τσεχοσλοβακίας. Το 2003 η υπουργός Εξωτερικών της Σουηδίας, Άννα Λιντ, δέχθηκε πολλαπλά τραύματα με μαχαίρι από άγνωστο δράστη σε πολυκατάστημα της Στοκχόλμης, χάνοντας τη ζωή της την επόμενη ημέρα.
Η ημέρα έχει επίσης τη θέση της στον αθλητισμό και τον πολιτισμό. Το 1960 ο θρυλικός Αιθίοπας μαραθωνοδρόμος Αμπέμπε Μπικίλα κατέκτησε το χρυσό μετάλλιο στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Ρώμης, τρέχοντας ξυπόλητος. Το 1995 προβλήθηκε στους ελληνικούς κινηματογράφους η ταινία του Θόδωρου Αγγελόπουλου «Το βλέμμα του Οδυσσέα», η οποία είχε κερδίσει το μεγάλο βραβείο της κριτικής επιτροπής στο Φεστιβάλ Καννών.
Εορτολόγιο και η ιστορία των τριών Αγίων αδελφών
Σύμφωνα με το εορτολόγιο, στις 10 Σεπτεμβρίου γιορτάζουν η Μηνοδώρα, η Μητροδώρα, η Νυμφοδώρα, ο Κλήμης μαζί με τις παραλλαγές Κλημεντίνη και Κλημεντίνα, καθώς και η Πουλχερία. Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά ιδιαίτερα τη μνήμη των Αγίων Μηνοδώρας, Μητροδώρας και Νυμφοδώρας, τριών αδελφών που κατάγονταν από τη Βιθυνία της Μικράς Ασίας. Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, οι τρεις γυναίκες απομακρύνθηκαν από την κοσμική ζωή και εγκαταστάθηκαν σε λόφο κοντά στα Πύθια θερμά λουτρά, όπου ακολούθησαν ασκητικό βίο αφιερωμένο στην πίστη και την προσευχή. Η φήμη τους εξαπλώθηκε στην περιοχή χάρη στη βοήθεια που πρόσφεραν σε ανθρώπους με ασθένειες.
Όταν ο έπαρχος Φρόντων πληροφορήθηκε τη δράση τους, διέταξε τη σύλληψή τους και τις κάλεσε να απαρνηθούν τη χριστιανική τους πίστη. Οι τρεις αδελφές αρνήθηκαν και, σύμφωνα με τον συναξαριστικό τους βίο, υπέστησαν βασανιστήρια, με το μαρτύριό τους να τοποθετείται στα τέλη του 3ου αιώνα. Η παράδοση αναφέρει πως, όταν επιχειρήθηκε η καύση των σωμάτων τους, ισχυρή βροχή έσβησε τη φωτιά, επιτρέποντας στους χριστιανούς της περιοχής να τα παραλάβουν και να τα θάψουν. Έκτοτε, οι Αγίες Μηνοδώρα, Μητροδώρα και Νυμφοδώρα τιμώνται μαζί κάθε χρόνο ως σύμβολα αφοσίωσης στην πίστη. Την ίδια ημέρα τιμώνται επίσης ο Άγιος Βαρυψάβας, ο Άγιος Πέτρος επίσκοπος Νικαίας και η Αγία Πουλχερία η βασίλισσα.
Γεννήσεις και θάνατοι σαν σήμερα
Στις 10 Σεπτεμβρίου γεννήθηκαν αρκετές προσωπικότητες που άφησαν το στίγμα τους. Το 1927 γεννήθηκε ο Έλληνας γλύπτης Γεράσιμος Σκλάβος, ενώ το 1933 ήρθε στον κόσμο ο διάσημος Γερμανός μόδιστρος Καρλ Λάγκερφελντ. Το 1956 γεννήθηκε ο Έλληνας ηθοποιός Γιάννης Μπέζος και το 1960 ο βρετανός ηθοποιός Κόλιν Φερθ. Στον αντίποδα, η ημέρα σημαδεύτηκε και από απώλειες, όπως αυτή του ελληνικής καταγωγής Ιταλού ποιητή Ούγκο Φόσκολο το 1827 και του Αμερικανού σεναριογράφου Ντάλτον Τράμπο το 1976. Το 2025 έφυγε από τη ζωή ο Αμερικανός πολιτικός και συντηρητικός ακτιβιστής Τσαρλς Κερκ.
