Δικαστήριο στη Γουατεμάλα έβαλε τέλος την Παρασκευή στις διώξεις για τρομοκρατία εναντίον τεσσάρων αυτόχθονων ηγετών, ανάμεσά τους και ενός υφυπουργού της κυβέρνησης. Η υπόθεση αφορούσε τον ρόλο τους στις μαζικές διαδηλώσεις του 2023 υπέρ της ορκωμοσίας του προέδρου Μπερνάρντο Αρέβαλο. Ο δικαστής Μάινορ Μότο έκρινε ότι τα στοιχεία δεν επαρκούσαν για παραπομπή σε δίκη, ανοίγοντας τον δρόμο για την οριστική αθώωση των τεσσάρων αυτοχθόνων ηγετών. Η απόφαση χαιρετίστηκε με χειροκροτήματα μέσα στην αίθουσα του δικαστηρίου.
Τι έγινε: Οι διώξεις και η δικαστική απόφαση
Οι τέσσερις αυτόχθονες ηγέτες, μεταξύ των οποίων ο υφυπουργός Ενέργειας Λουίς Πατσέκο και ο Έκτορ Τσακλάν, είχαν συλληφθεί αφότου οργάνωσαν και πρωτοστάτησαν στις μαζικές κινητοποιήσεις του 2023. Οι διαδηλώσεις είχαν στραφεί εναντίον της τότε γενικής εισαγγελέως Κονσουέλο Πόρας, την οποία οι διαδηλωτές κατηγορούσαν ότι επιχειρούσε να εμποδίσει την ανάληψη καθηκόντων του νεοεκλεγέντος προέδρου. Σε βάρος τους είχε σχηματιστεί δικογραφία για τρομοκρατία, ενώ η Διεθνής Αμνηστία είχε χαρακτηρίσει τον Πατσέκο και τον Τσακλάν «κρατούμενους συνείδησης», προσδίδοντας διεθνή προβολή στην υπόθεσή τους.
Ο δικαστής Μάινορ Μότο δήλωσε ότι «τα στοιχεία δεν επιτρέπουν» να θεωρηθεί πως οι κατηγορούμενοι έπρεπε να παραπεμφθούν σε δημόσια ακροαματική διαδικασία, διατάσσοντας την ακύρωση των διώξεων. Η απόφαση ήρθε μία ημέρα αφότου η γενική εισαγγελία, με επικεφαλής πλέον τον Γκαμπριέλ Γκαρσία Λούνα, είχε εισηγηθεί το κλείσιμο της υπόθεσης, τονίζοντας ότι δεν διαπράχθηκε κανένα ποινικό αδίκημα κατά τη διάρκεια των κινητοποιήσεων του 2023. Η εισήγηση αυτή, που κατατέθηκε την Πέμπτη, θεωρήθηκε καθοριστική για την τελική απόφαση του δικαστή Μότο.
Αντιδράσεις και πλαίσιο: Η σύγκρουση Αρέβαλο – Πόρας
Για μήνες, χιλιάδες πολίτες της Γουατεμάλας κατέβαιναν στους δρόμους απαιτώντας την παραίτηση της Κονσουέλο Πόρας, σε βάρος της οποίας είχαν επιβληθεί κυρώσεις από τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση λόγω υποψιών για διαφθορά. Η προεκλογική σταυροφορία κατά της διαφθοράς του σοσιαλδημοκράτη Μπερνάρντο Αρέβαλο είχε συμβάλει στον απρόσμενο εκλογικό του θρίαμβο τον Αύγουστο του 2023, κάτι που τον έφερε σε ευθεία σύγκρουση με εισαγγελικούς λειτουργούς που αντιμετώπιζαν υποψίες διαφθοράς. Ο Αρέβαλο ορκίστηκε τελικά πρόεδρος τον Ιανουάριο του 2024, παρά τις προσπάθειες παρεμπόδισης που κατήγγειλαν οι διαδηλωτές.
Μετά την αποχώρηση της Πόρας από τη θέση της γενικής εισαγγελέως, έπειτα από οκτώ χρόνια θητείας, ο νέος γενικός εισαγγελέας που διόρισε ο πρόεδρος Αρέβαλο ανακοίνωσε ότι θα επανεξέταζε τους φακέλους που είχε ανοίξει η προκάτοχός του, ιδίως σε βάρος πρώην δικαστών, εισαγγελέων, δημοσιογράφων και υπερασπιστών ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η ανάκληση των διώξεων κατά των τεσσάρων αυτοχθόνων ηγετών εντάσσεται σε αυτή τη διαδικασία επανεξέτασης, η οποία θεωρείται μέρος ευρύτερης προσπάθειας αποκατάστασης όσων είχαν διωχθεί επί θητείας Πόρας.
Το κλίμα μέσα στο δικαστήριο
Η ανακοίνωση της απόφασης προκάλεσε έντονο συναισθηματικό ξέσπασμα μέσα στην αίθουσα του δικαστηρίου. Πολλοί από τους παρευρισκόμενους επευφήμησαν την απόφαση, ενώ οι τέσσερις ηγέτες αγκαλιάστηκαν με τους συνηγόρους και τους συγγενείς τους που είχαν παραστεί στη δίκη. Η υπόθεση των τεσσάρων αυτοχθόνων ηγετών είχε αποκτήσει συμβολικό χαρακτήρα για το κίνημα υπέρ της δημοκρατικής μετάβασης στη Γουατεμάλα, καθώς πολλοί τη θεωρούσαν αντίποινα για τη συμμετοχή τους στις διαδηλώσεις του 2023 υπέρ του προέδρου Αρέβαλο.
